Бродюк Владимир Владимирович
Влади́мир Влади́мирович Бродю́к (1920 ҫулхи авӑнӑн 4-мӗшӗ, Старая Русса[d], Новгород кĕперни — 1946 ҫулхи ҫӑвӑн 29-мӗшӗ, Мурманск облаҫӗ) — совет саманин ҫар офицерӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ, Ҫурҫӗр флотӑн тинӗс пехотин Хӗрлӗ Ялавлӑ 12-мӗш бригадин 2-мӗш батальонӗнчи разведка взводӗн командирӗ.
Петсамо-Киркенес операцийӗ вӑхӑтӗнче тӑшман тылӗнче разведка операцине ӑнӑҫлӑ ирттернӗшӗн ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[2].
Пурнӑҫӗ
Владимир Владимирович Бродюк 1920 ҫулхи авӑнӑн 4-мӗшӗнче Кивӗ Русса хулинче рабочи ҫемйинче ҫуралнӑ. Вӑтам пӗлӳ илнӗ, нимӗҫ чӗлхине пӗлнӗ. 1943 ҫултанпа ВКП(б) пайташӗ.
1939 ҫултанпа — Ҫар тата тинӗс флотӗнче. Ҫурҫӗр флотӑн тинӗс пехотин ирӗклӗ 1-мӗш отрядне кӗрсе, 1941 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче, тинӗс пехотин 12-мӗш бригадинчи пулемёт ротин взвод командирӗн пулӑшаканӗ пулнӑ май, Мурманск енчи ҫӳллӗше хӳтӗленӗ чухне палӑрнӑ. Ҫапӑҫу вӑхӑтӗнче взвод командирӗн пулӑшаканӗпе пулемётӑн иккӗмӗш номерӗ ҫеҫ чӗрӗ юлнӑ, вӗсем тинӗс пехотин батальонӗ пырса ҫитиччен ҫӳллӗше тытса тӑнӑ, ҫав хушӑра тӑшманӑн 214 салтакне пӗтернӗ. Утӑн 14-мӗшӗнчен пуҫласа ҫурла уйӑхӗн пуҫламӑшӗччен Мӑн Анӑҫ Лица кӳлмекӗнчи десант операцийӗнче хутшӑннӑ. Ҫак ҫапӑҫусемшӗн Владимир Бродюка Ленин орденӗпе чысланӑ, ӑна пулемёт взводӗн командирӗ пулма лартнӑ.
1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче вӑл ертсе пыракан взвод Мӑн Анӑҫ Лица кӳлмекӗнчи иккӗмӗш десант операцийӗнче 180 гитлеровеца пӗтернӗ.
Тепӗр темиҫе кунтан разведкӑран таврӑннӑ чухне Владимир Бродюк тӑшманӑн артиллери вут-ҫулӑмне палӑртакан ушкӑна тупса тӗп тунӑ. Ҫакӑн хыҫҫӑн ӑна кӗҫӗн лейтенант ятне панӑ, унтан ӑна разведка взвочӗн командирӗ пулма лартнӑ.
Пӗтӗмпе 1942–1944 ҫулсенче Владимир Бродюк фронт йӗрри леш енне 36 хутчен каҫнӑ, ҫарсем вырнаҫнӑ вырӑн пирки питӗ кирлӗ даннӑйсем илсе килнӗ тата тӑшманӑн чӗрӗ вӑйне пӗтернӗ.
1944 ҫулхи юпа уйӑхӗнче совет ҫарӗсем Инҫет Ҫурҫӗрте тапӑнса пыма пуҫличчен тӑшманӑн сӑрт-ту стрелокӗсен 19-мӗш корпусӗ 60 км яхӑн сарлакӑш йӗре хӳтӗленӗ. Оккупаци вӑхӑтӗнче кунта виҫӗ хӳтӗлӳ йӗрӗнчен тӑракан вӑйлӑ хӳтӗлӳ йӗркеленӗ пулнӑ, вӗсенчен иккӗшӗ Титовка тата Петсамо-Йоки шывӗсен анӑҫ ҫыранӗсем тӑрӑх иртнӗ. Совет ҫарӗсем малалла кайма нимӗҫсен пысӑк калибрлӑ батарейи чӑрмантарнӑ. Бродюк взвочӗ Муста-Тунтури ту хысакӗ патне кайнӑ (унта Вӑтам ҫурутравра тӑшманӑн хӳтӗлев ҫирӗплетӗвӗсем вырнаҫнӑ пулнӑ) тата, батарейӑна тупса, ӑна пӗтернӗ.
1944 ҫулхи юпан 10-мӗшӗнчи ирхине Вӑтам ҫурутраври пымак ҫинче тинӗс пехотин 12-мӗш бригади тапӑнма пуҫланӑ. Тинӗс пехотин 63-мӗш бригадипе пӗрлешсе вӗсем Петсамо ҫине малалла тапӑнса пынӑ. 264,3 ҫӳллӗшре тӑшман питӗ хытӑ хирӗҫ тӑнӑ. Кунта ту корпусӗн ӗҫӗсемпе ертсе пыракан «Норд» штабӗ вырнаҫнӑ. Штаба пӗтерме Владимир Бродюк взводне хушнӑ, ун ҫумне ирӗклӗ ҫар ҫыннисене хушса панӑ. Юпан 12-мӗшӗнче, артиллери хӳттипе моряксем тӑшманӑн хӳтӗлев пунктне тапӑннӑ. 35 салтака пӗтерсе тата 11-шне тыткӑна илсе, вӗсем вунӑ ытла вут-ҫулӑм пӑнчипе миномёт батарейине аркатнӑ. Тӗп вӑйсем пырса ҫитессе кӗтсе тӑмасӑрах, Бродюк взвочӗ каялла чакакан тӑшмана хӑваласа 388-мӗш ҫӳллӗше тапӑннӑ, унта та хӳтӗлев пунктне пӗтернӗ тата артиллери батарейине сирпӗтнӗ. Юпан 15-мӗшӗнче тинӗс пехотин 12-мӗш бригади 14-мӗш ҫар пайӗсемпе пӗрле Петсамона ирӗке кӑларнӑ.
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Владимир Владимирович Бродюка Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе (5069-мӗш №) чысласа Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин вӗҫленнӗ хыҫҫӑн малалла совет ҫарӗн ретӗнче хӗсметре тӑнӑ. Юлашки ҫар хисепӗ — лейтенант[3]. 1946 ҫулхи ҫӑвӑн 29-мӗшӗнче Владимир Владимирович Бродюк Кандалакша хулинче инкеке лексе (пулӑ тытнӑ чухне шыва путса) вилнӗ[4][5]. Ӑна Мурманскри ҫар ҫӑвинче пытарнӑ[6].
Астӑвӑм
Владимир Бродюк ятне Кострома облаҫӗнчи Мантурово хулинчи урама панӑ.
Совет Союзӗн Паттӑрӗн В. Бродюк бюстне Кивӗ Русса хулинчи Ҫӗнтерӳ паркӗнчи Паттӑрсен аллейинче вырнаҫтарнӑ[7].
Ӑнлантарусем
- ^ Vladimir Vladimirovich Brodyuk // TracesOfWar
- ^ Подвиг Владимира Бродюка. Комсомольская правда. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
- ^ Бродюк Владимир Владимирович. Учетно-послужная картотека. Память народа. Министерство обороны Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
- ^ Герой Советского Союза Владимир Бродюк утонул во время рыбалки. СеверПост (17 пушӑн 2021). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
- ^ Бродюк Владимир Владимирович. Кольский Север. Энциклопедический лексикон. Министерство культуры Мурманской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
- ^ Федоров П. В. Мурманский некрополь / П. В. Федоров, А. Н. Синицкий. - Мурманск, 2008. 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗнче архивланӑ. Тӗрӗсленӗ: 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ.
- ^ Город-курорт Старая Русса | Аллея Героев. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
Вуламалли
- Тэммо А. М., Вязинин И. Н. Золотые звёзды новгородцев. — Л.: Лениздат, 1987. — С. 170—173.
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь. Т. 1. — М.: Воениздат, 1987.
- Герасименко Д. Я., Колкер И. И., Нехорошков Ф. А. Славен героями Северный флот. 2-е изд., доп. — М., 1969. — С. 176—177.
- Быстроумов П. Владимир Владимирович Бродюк // Не просто имя – биография страны. Кн. 2. — Мурманск, 1989.
- Сорокажердьев В. В. Они сражались в Заполярье. — Мурманск, 2007.
- Голубев Е. И. Боевые звезды. 2-е изд.
Каҫӑсем
Бродюк Владимир Владимирович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- Бродюк Владимир Владимирович // Кольский Север. Энциклопедический лексикон