Брызгалов Павел Александрович
Павел Александрович Брызгалов (1922 ҫулхи авӑнӑн 8-мӗшӗ, Кунгур уесӗ[d], Пермь кӗпӗрни[d] — 1998 ҫулхи акан 30-мӗшӗ, Ступино[d], Мускав облаҫӗ) — совет саманин ҫар лётчик-истребителӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1946), гварди подполковникӗ.
Пурнӑҫӗ
1922 ҫулхи авӑнӑн 22-мӗшӗнче Бекени ялӗнче (халӗ Пермь Крайӗнчи Кунгур районӗ) рабочисен ҫемйинче ҫуралнӑ. 1940 ҫулта Пермьре вӑтам шкул вӗренсе пӗтернӗ, аэроклубра вӗреннӗ.
Ҫар хӗсмечӗ
1941 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара хӗсмете чӗнсе илнӗ. 1942 ҫулта пилотсен ҫар авиаци шкулне вӗренсе пӗтернӗ. 1943 ҫулхи ҫӗртмерен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. 240-мӗш истребитель авиаци полкӗнче (1944 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗнчен пуҫласа — 178-мӗш гварди истребитель авиаци полкӗ) Ла-5 тата Ла-5ФН истребительсем ҫинче ҫапӑҫнӑ. Воронеж, Ҫеҫенхир тата 2-мӗш Украина фрончӗсенчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. Лётчикран пуҫласа эскадрилья командирӗн ҫумӗ таранах ҫитнӗ. Курск ҫапӑҫӑвне, Белгородпа Харькова ирӗке кӑларма, Днепр урлӑ каҫма, Умань-Ботошаны тата Яссы-Кишинёв операцисене, Украина тата Молдави ССР-ӗсене, Румыние, Венгрие, Чехословакие ирӗке кӑларма хутшӑннӑ[1][2][3].
1945 ҫулхи пуш тӗлне П. А. Брызгалов гварди аслӑ лейтенанчӗ ҫапӑҫӑва 248 хут вӗҫсе тухнӑ, сывлӑшри 61 ҫапӑҫӑва хутшӑннӑ, тӑшманӑн 19 самолётне хӑй тӗллӗн ҫапса антарнӑ тата пӗрине ҫӗр ҫинче пӗтернӗ[2][3]. М. Ю. Быков тӗпчевҫӗ даннӑйӗсем тӑрӑх, вӑрҫӑн пӗтӗм тапхӑрӗнче лётчик ҫапӑҫӑва 283 хут вӗҫсе тухнӑ тата сывлӑшра 67 ҫапӑҫу ирттернӗ, вӗсенче вӑл тӑшманӑн 19 самолётне хӑй тӗллӗн ҫапса антарнӑ[1].
«Нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑ тата ҫав вӑхӑтра паттӑрлӑхпа хастарлӑх кӑтартнӑшӑн» СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1946 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗнчи Указӗпе Павел Александрович Брызгалов гварди аслӑ лейтенантне Совет Союзӗн Паттӑрӗ ят панӑ, ҫавӑн пекех Ленин орденӗпе тата 4997-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ[3].
Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи ҫулсем
Вӑрҫӑ пӗтнӗ хыҫҫӑн малалла СССР Сывлӑш-ҫар вӑйӗсенче хӗсметре тӑнӑ. 1946 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ. 1953 ҫулта Ҫар-сывлӑш академине вӗренсе пӗтернӗ. 1959 ҫулта гварди подполковникӗ ҫар хисепӗнче запаса тухнӑ. Мускав облаҫӗнчи Ступино хулинче пурӑннӑ. 1964—1990 ҫулсенче Ступинори ОКБ-ра газ-турбина двигателӗсене тӗрӗслев енӗпе аслӑ инженер пулса ӗҫленӗ.
1998 ҫулхи акан 30-мӗшӗнче вилнӗ. Ступино хулинче пытарнӑ[3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ (1946 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ);
- Ленин орденӗ (1946 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ);
- икӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1944 ҫулхи ҫурлан 29-мӗшӗ; 1944 ҫулхи юпан 3-мӗшӗ);
- Александр Невский орденӗ (1945 ҫулхи ҫӑвӑн 14-мӗшӗ);
- 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршывӑн вӑрҫин орденӗ (1985 ҫулхи акан 6-мӗшӗ);
- 2-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршывӑн вӑрҫин орденӗ (1945 ҫулхи акан 10-мӗшӗ);
- икӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (ҫав шутра 1954 ҫулхи акан 30-мӗшӗнче);
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1950 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ);
- «Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль;
- ытти медальсем.
Ступино хулин хисеплӗ гражданӗ (1995)[3].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 Быков, 2014.
- ^ 1, 2 Брызгалов Павел Александрович. Советские асы 1936-1953. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5
Брызгалов Павел Александрович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Евстигнеев К. А. Крылатая гвардия. — М.: ДОСААФ, 1984.
- Кожедуб И. Н. Верность отчизне. — М.: Воениздат, 1975.
Каҫӑсем
- Брызгалов Павел Александрович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- Брызгалов Павел Александрович на сайте «Советские асы 1936–1953»
- Брызгалов Павел Александрович на сайте «Красные соколы»
