Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бузиков Фёдор Петрович

Фёдор Петрович Бузиков (1920, Мосальский уезд[d], Калуга кӗпӗрни[d] — 1944 ҫулхи кӑрлачӑн 14-мӗшӗ, Днепровка[d], Запорожье облаҫӗ[d]) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн гварди аслӑ лейтенанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944).

Пурнӑҫӗ

1920 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче хресчен ҫемйинче Кӗҫӗн Ковыльня[1] ялӗнче ҫуралнӑ. 1934 ҫулта ҫав районти Гайдуки ялӗнче ҫичӗ ҫул вӗренмелли шкула вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн Бузиков Калугӑри ял хуҫалӑх техникумне вӗренме кӗнӗ, унта вӑл 1937 ҫулччен вӗреннӗ. 1937 ҫулта вӑл техникумра вӗренсе пӗтермесӗрех вӗренӗвӗ пӑрахнӑ, мӗншӗн тесен комсомол путевкипе Саратов облаҫӗнчи Энгельс хулинчи ҫар авиаци училищине кайса кӗнӗ, ӑна 1941 ҫулта вӗренсе пӗтернӗ. 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фронтӗсенче[2].

1942 ҫулхи ҫӑвӑн 23-мӗшӗнче Бузиков самолетне персе ҫӗмӗрнӗ, хӑй вара пуҫне йывӑр амантнӑ. Ҫав ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа Бузикова каллех фронта янӑ, вӑл 8-мӗш сывлӑш ҫарӗнчи 226-мӗш штурмлакан авиаци дивизийӗн 504-мӗш штурмлакан авиаполк летчикӗ пулнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, Сталинград тата Кӑнтӑр фрончӗсен ҫарӗсене сывлӑшран хӳтӗленӗ. Миус юханшывӗ ҫинче нимӗҫсен хӳтӗлевне ҫурса кӗме хутшӑннӑ, ҫав вӑхӑтра 1943 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗнче, Саур-Могила районӗнчи вырӑна тапӑннӑ чухне, Бузиков самолечӗ ҫине тӑшман истребителӗсем тапӑннӑ та вӑл ҫунма пуҫланӑ. Вут-ҫулӑм кабинӑна кӗнӗ, Бузиковӑн аллисем пӗҫертнӗ, ҫавах та вӑл самолета фронт линийӗ урлӑ каҫарса хӑйсен территорийӗнче лартма пултарнӑ[2]. Икӗ уйӑх хушши госпитальте сипленнӗ, ҫавӑн хыҫҫӑн Украина ССР-не тата Крыма ирӗке кӑларассине хутшӑннӑ.

1943 ҫулхи раштав уйӑхӗ тӗлне Фёдор Бузиков гварди аслӑ лейтенанчӗ 4-мӗш Украина фронтӗнчи 8-мӗш сывлӑш ҫарӗн 1-мӗш гварди штурмлакан авиаци дивизийӗн 74-мӗш гварди штурмлакан авиаполкӗн 4-мӗш штурмлакан авиаци эскадрильине ертсе пынӑ. 1943 ҫулхи раштав уйӑхӗ тӗлне вӑл 86 хут ҫапӑҫӑва ӑнӑҫлӑ вӗҫсе тухнӑ, ҫав вӑхӑтра 3 бомбардировщика, 29 танка, 47 автомашинӑна, 6 спецмашинӑна, 15 тупӑна, 1 каҫӑна, 1 склада, тӑшманӑн 170 ытла салтакӗпе офицерне пӗтернӗ.

1944 ҫулхи кӑрлачӑн 14-мӗшӗнче Никополь плацдармӗнче нимӗҫ ҫарӗсене аркатнӑ вӑхӑтра унӑн Ил-2 штурмовикне Днепровка ялӗ ҫумӗнче тӑшманӑн зенитлӑ артиллерийӗ персе тивӗрнтнӗ, самолет ҫунма пуҫланӑ та сывлӑшрах сирпӗнсе кайнӑ. Пӗтӗм экипаж вилнӗ[3][2].

Хисепӗсем

Астӑвӑм

  • 2006 ҫулта Калуга облаҫӗнчи Спас-Деменск хулинчи Паттӑрсен аллейӗнче Ф. П. Бузикова халалласа стела вырнаҫтарнӑ[7].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Малая Ковыльня (Ковыльня, пӑх. 1941 ҫулхи карта ҫинче , Wayback Machine çинчи 2017 ҫулхи юпан 2-мӗшӗнчи копийӗ) упранса юлман, хальхи вӑхӑтра — Калуга облаҫӗнчи Спас-Деменск районӗнчи «Стайки ялӗ» ял тӑрӑхӗн территорийӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Бузиков Фёдор Петрович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  3. ^ Бузиков Федор Петрович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.
  4. ^ Наградной лист. Бузиков Федор Петрович. Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая Звезда»). Память народа. Министерство обороны Российской Федерации (13 акан 1944). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2 Бузиков Федор Петрович. Allaces.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2 Бузиков Федор Петрович. Орден Красного Знамени. Память народа. Министерство обороны Российской Федерации (26 кӑрлачӑн 1943). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.
  7. ^ Памятник (стела на Аллее Героев) — Спас-Деменск. 2ГИС. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Поленков К. А. Калужане — Герои Советского Союза / К. А. Поленков, Н. А. Хромиенков. — Калуга кӗнеке издательстви, 1963. — 402 с. — 5000 экз.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем