Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Буйневич Павел Николаевич

Павел Николаевич Буйневич (1912 ҫулхи юпан 15-мӗшӗ, Новые Громыки[d], Могилёвская губерния[d] — 1995 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗ, Гомель[d]) — Совет Ҫарӗн старшини, РККА-н Польшӑри походне, совет-финн тата Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫисене хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945).

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем

Павел Буйневич 1912 ҫулхи юпан 2 (15)-мӗшӗнче Беларуҫри Гомель облаҫӗнчи Ветка районне кӗрекен (халӗ) Ҫӗнӗ Громыки ялӗнче хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Шкулта тӑватӑ класс тата трактористсен курсне вӗренсе пӗтернӗ, ун хыҫҫӑн Закружьенчи машина-трактор станцийӗнче механизатор пулса ӗҫленӗ.

1934 ҫулта Буйневича Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ, унта вӑл кавалери полкӗнче отделени командирӗ пулса тӑнӑ. РККА-н Польшӑри походне тата совет-финн вӑрҫине хутшӑннӑ. Вӑрҫӑ вӗҫленнӗ хыҫҫӑн Буйневича запаса кӑларнӑ, вӑл тӑван ене таврӑннӑ та унта тракторист пулса ӗҫленӗ[1].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин пуҫламӑшӗ

Вӑрҫӑн пӗрремӗш кунӗнчех Буйневич хӑй ирӗкӗпе ҫар комиссариатне килнӗ, ӑна ПВО-н уйрӑм зенит дивизионне ӑсатнӑ, унта вӑл малтан шутлавҫӑ, кайран тупӑ командирӗ пулнӑ. Тӑшман авиацийӗ тапӑнассинчен Сож юханшыв урлӑ хывнӑ кӗперсене, чукун ҫул вокзалне тата ҫар эшелонӗсене хӳтӗлесе Гомель хулине хӳтӗлессине хутшӑннӑ[2]. 1941 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗнчен пуҫласа ҫурлан 10-мӗшӗччен Буйневич дивизионӗ тӑшманӑн 42 самолётне персе антарнӑ, парашютсемпе антарнӑ 20 тӗрӗслевҫе тытса чарнӑ. Гомеле хӳтӗленӗшӗн Буйневич хӑйӗн пӗрремӗш ҫапӑҫури наградине — «Хастарлӑхшӑн» медале тивӗҫнӗ[2][3].

Ҫурлан 11-мӗшӗнче Орёл патнелле каякан ҫар эшелонӗсене хӳтӗлеме дивизиона чукун ҫул платформисем ҫине тиенӗ. Ҫак ҫар заданине пурнӑҫланӑ май дивизион тӑшманӑн тата 30 самолётне персе антарнӑ. 1941 ҫулхи юпа пуҫламӑшӗнче Буйневич хӑйӗн подразделенине Анӑҫ фронтӗнчи Вязьма хуранӗнче хупӑрласа илнӗ. Командовани хушнипе тупӑсене аркатнӑ, дивизионӑн йышӗ вара Брянск облаҫӗнчи вӑрмансем урлӑ хупӑрлавран тухнӑ.

Партизан ӗҫ-хӗлӗ

Буйневич хупӑрлавран тухнӑ 42 ҫынран тӑракан партизансен ушкӑнне кӗнӗ. 1941 ҫулхи раштавра ушкӑн Чечерск вӑрманӗсене ҫитнӗ, унта ӑна С. М. Киров ячӗллӗ партизан отрядне (каярахпа — Д. Пожарский ячӗллӗ бригада) кӗнӗ, Буйневича отделени командирӗ пулма шаннӑ[2][3].

Буйневич нимӗҫсен карательсен экспедицийӗсене тата ял-хуласенчи гарнизонсене аркатассине хутшӑннӑ: Ипуть юханшывӗ патӗнчи карательсен экспедицине пӗтерме, Софиевка блокадинчен тухассишӗн пынӑ ҫапӑҫусене, Ҫӗнӗ тата Кивӗ Бобовичи, Кивӗ Вышков, Круговка, Сивенка, Демьянки, Очеса-Рудня, Закружье тата ытти ялсенчи гарнизонсене аркатма хутшӑннӑ[2].

1943 ҫулхи авӑнӑн 27-мӗшӗнче Брянск облаҫӗнчи Очеса-Рудня ялӗ патӗнче Буйневич отрядӗнчи партизансем Хӗрлӗ Ҫар пайӗсемпе пӗрлешнӗ те 63-мӗш ҫарӑн 397-мӗш стрелоксен дивизийӗн йышне кӗнӗ[2].

Ӗҫлекен ҫар йышӗнче

Буйневич Беларуҫ ССР-не, ҫав шутра хӑйӗн тӑван вырӑнӗсене те, ирӗке кӑларма хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи чӳкӗн 26-мӗшӗнче Гомельпе Речица операцийӗ вӑхӑтӗнче Гомеле ирӗке кӑларма хутшӑннӑ. Пӗр ҫапӑҫура гитлеровецсем хирӗҫле атака пуҫланӑ, алӑпа ҫапӑҫнӑ чухне Буйневич Клюев хӗрлӗ ҫар ҫыннипе пӗрле комбат ҫине тапӑнакан фашиста штыкпа чиксе вӗлерсе батарейӑн командирне Серков капитана вилӗмрен ҫӑлса хӑварнӑ[2][4]. Ҫакӑншӑн ӑна Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе чысланӑ[2].

Ҫавӑн пекех вӑл Рогачёв, Коростень, Сарны, Столин, Пинск, Варшава хулисене ирӗке кӑларма, Берлина илме хутшӑннӑ. Разведкӑна темиҫе хут та кайнӑ, хаклӑ информаци пӗлекен «чӗлхесене» тытса килнӗ, ҫакӑншӑн ӑна 3-мӗш степеньлӗ Мухтав орденӗпе чысланӑ[2][4].

1945 ҫулхи кӑрлач тӗлне Павел Буйневич сержант 1-мӗш Беларуҫ фронтӗнчи 61-мӗш ҫарӑн 397-мӗш стрелоксен дивизине кӗрекен 447-мӗш стрелоксен полкӗн тупине ертсе пынӑ. Висла-Одер операцийӗ вӑхӑтӗнче палӑрнӑ[1].

1945 ҫулхи кӑрлачӑн 14-мӗшӗнче Варшавӑран кӑнтӑралла, малта пыракан совет пайӗсем тӑшман вӑйлӑ персе тӑни айне лекнӗ вӑхӑтра, Буйневич расчёчӗ тупӑна тӳррӗн пеме кӑларнӑ та тӑшманӑн пилӗк персе тӑракан вырӑнне пӗтернӗ. Пехота атакӑна ҫӗкленсе малалла кайнӑ чухне, артиллеристсем тупӑна малалла каякан ҫарсен ҫапӑҫу речӗсемпе пӗрле алӑпа тӗксе пынӑ, тӑшманӑн персе тӑракан вырӑнӗсене ҫывӑхран тӗллесе пенӗ[2]. Кӑрлачӑн 16-мӗшӗнче тӑшман хӳтӗлевне аркатнӑ чухне Буйневич 8 персе тӑракан вырӑна, 10 станоклӑ пулемёта тата тӑшманӑн 45 салтакӗпе офицерне пӗтернӗ[1][2].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе «нимӗҫсен фашистла тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» Павел Буйневич сержанта Совет Союзӗн Паттӑрӗн хисеплӗ ят панӑ, Ленин орденӗпе тата 7206-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ[1][2].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи ҫулсем

Вӑрҫӑ ҫулӗсенче Буйневич тӑватӑ хут аманнӑ, кашни хыҫҫӑн сывалса хӑйӗн ҫар пайне таврӑннӑ[2][3]. 1945 ҫулта вӑрҫӑ вӗҫленнӗ хыҫҫӑн Буйневича демобилизациленӗ, вӑл тӑван ене таврӑннӑ. 1948 ҫулта ӑна виҫҫӗмӗш хут ҫар хӗсметне чӗннӗ, унта вӑл 1967 ҫулччен хӗсметре тӑнӑ. Старшина ячӗпе запаса кӑларнӑ.

1967 ҫултанпа вӑл хӑйӗн тӑван «Совет» колхозӗнче председатель пулса ӗҫленӗ, кайран Гомельте пурӑннӑ, вуникӗ ҫул хушши Ведомствӑна пӑхӑнман хуралӑн Тӗп пайӗнче ӗҫленӗ[2][5]. 1995 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗнче вилнӗ, ӑна Гомель облаҫӗнчи Ветка хулинче пытарнӑ[1][2].

Ҫавӑн пекех ӑна 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин икӗ орденӗпе тата пӗр 2-мӗш степеньлӗ орденпа, Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр, 3-мӗш степеньлӗ Мухтав орденӗсемпе, вун пилӗк медальпе чысланӑ[2][6].

Астӑвӑм

  • Ветка хулин хисеплӗ гражданинӗ[1][5].
  • Гомельте Буйневич пурӑннӑ ҫурт ҫине (Совет урамӗ, 45-мӗш ҫурт) 2012 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗнче асӑну хӑми ҫакнӑ[2][7].
  • 2012 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Гомель хула канашӗн йышӑнӑвӗпе Буйневич ятне Гомельти Ҫӗнӗ Белица районӗнчи пӗр урама панӑ[3][5][8].
  • 2017 ҫулта Веткари Паттӑрсен аллейинче Павел Буйневича асӑнса палӑк палли лартнӑ. Ӑна уҫнӑ чухне унӑн хӗрӗ Татьяна Лашкевич пулнӑ[9].
  • Веткӑра музей патӗнче Ветка тӑрӑхне мухтава кӑларнӑ ҫынсене халалласа «Пурӑн — асра тыт» монумент лартнӑ; Буйневича унта паллӑ вырӑн уйӑрнӑ[8][5].
  • П. Н. Буйневичӑн харпӑр япалисемпе сӑнӳкерчӗкӗсем (пистолет кобури, патронсен хутаҫӗ, походри фляга, чыслав докуменчӗсен копийӗсем) Гомельти ШӖМ Хурал департаменчӗн облаҫри управлени музейӗнче упранаҫҫӗ[8].
  • Вӑл ӗҫленӗ Хурал департаменчӗн Тӗп пайӗн ҫурчӗ ҫинче те асӑну хӑми ҫакнӑ[8].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Буйневич Павел Николаевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 К 110-летию Героя Советского Союза Буйневича Павла Николаевича. Музеи Гомельской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 В преддверии Дня защитников Отечества и Вооруженных Сил Республики Беларусь вспоминаем Героя Павла Буйневича. Информационный портал «Гомельская праўда». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Имя ему — герой. Павел Буйневич: «В батарее осталось только трое». Новости Гомеля. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4 Буйневич, Павел Николаевич. GomelStreet.by. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  6. ^ Буйневич Павел Николаевич, __.__.1912. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  7. ^ Мемориальная доска Буйневичу Павлу Николаевичу. Гомельский историко-краеведческий портал. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  8. ^ 1, 2, 3, 4 Гомель в печати (PDF). Гомельская городская библиотека. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
  9. ^ Торжественное открытие Аллеи Героев в Ветке. Информационный портал «Гомельская праўда». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем