Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Булгаков Андрей Пантелеевич

Андрей Пантелеевич Булгаков (1920 ҫулхи авӑнӑн 10-мӗшӗ, Коренёк[d], Белгород облаҫӗ — 1981 ҫулхи акан 24-мӗшӗ, Коломна, Мускав облаҫӗ) — 1-мӗш Балтиҫум фрончӗн 3-мӗш сывлӑш ҫарӗнчи 336-мӗш истребительсен авиаци дивизийӗн 265-мӗш истребительсен авиаци полкӗн эскадрилья командирӗн ҫумӗ. Совет Союзӗн Паттӑрӗ. Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче вӑл 229 хут ҫапӑҫӑва вӗҫсе тухнӑ, 41 хут сывлӑшри ҫапӑҫусене хутшӑннӑ, тӑшманӑн 17 (ытти даннӑйсем тӑрӑх — 18) самолётне хӑй персе антарнӑ[1][2][3].

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем

Андрей Пантелеевич Булгаков Белгород облаҫӗнчи (халӗ Губкин хула округне кӗрет) Коренёк хутӑрӗнче[4][5] Пантелей ятлӑ вырӑс хресченӗн ҫемйинче ҫуралнӑ[6].

Тулли мар вӑтам пӗлӳ илнӗ хыҫҫӑн, 1940 ҫулта Скородное районӗнчи ҫар комиссариачӗ (РВК) Булгакова Хӗрлӗ Ҫара хӗсмете чӗннӗ[7][8]. 1941 ҫулта Булгаков Чугуеври пилотсен ҫар авиаци шкулне, 1942 ҫулта Ҫар-сывлӑш вӑйӗсен звено командирӗсен округри курсӗсене вӗренсе пӗтернӗ[9].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче фронта 1943 ҫулта ҫитнӗ Андрей Булгаков 2-мӗш Беларуҫ, 1-мӗш Беларуҫ, 3-мӗш Балтиҫум, 2-мӗш Балтиҫум тата Ленинград фрончӗсенчи ҫапӑҫусенче уйрӑмах палӑрнӑ[1][10].

Звено командирӗ, кайран эскадрилья командирӗн ҫумӗ пулнӑ май, Булгаков пӗр полкри юлташӗсене яланах инструктаж панӑ. Ҫак вӗренӳпе унӑн эскадрилийӗ 949 хут ҫапӑҫӑва ӑнӑҫлӑн вӗҫсе тухнӑ, 43 хут сывлӑшри ҫапӑҫусене хутшӑннӑ, тӑшманӑн 60 самолётне персе ӳкернӗ тата 55 пӑравусне пӗтернӗ[10], ҫухатусем вара 11 лётчик тата 12 самолёт пулнӑ. Ҫапӑҫусенче Булгаков хӑйӗн юлташӗсене пӗрре мар ҫӑлса хӑварнӑ: сӑмахран, 1944 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗнче Дорогуск тӗлӗнче ҫӗр ҫинчи ҫарсене сыхласа пырас заданине пурнӑҫланӑ чухне совет ҫарӗн 8 истребителӗ ҫине тӑшманӑн Ме-109 тата Fw-190 йышши 12 истребителӗ тапӑннӑ. Ҫапӑҫу вӑхӑтӗнче Ме-109 нумай опыт пухман Тутко кӗҫӗн лейтенант ертсе пыракан Як-9Т ҫине ҫӳлтен тапӑнма хӑтланнӑ. Ме-109 пикерен тухнӑ чухне сывлӑшра ҫакӑнса тӑрсан, Булгаков хӑюллӑ манёврпа унӑн хыҫне вырнаҫнӑ та 50 метр инҫетрен тӑшмана 37-мм тупӑран персе ӳкернӗ[11], ҫапла вара пӗр полкри юлташне ҫӑлса хӑварнӑ. Ҫав ҫапӑҫурах Булгаков 60 метр инҫетрен кабрированирен тапӑнса тӑшманӑн тепӗр истребительне персе ӳкернӗ. Ҫав ҫапӑҫура нимӗҫсем пурӗ 4 самолёт ҫухатнӑ та, малтан вӗсен йышӗ чылай пысӑк пулнӑ пулин те, каялла чакнӑ.

1945 ҫулхи ҫу уйӑхӗ тӗлне Андрей Булгаков 229 хут ҫапӑҫӑва вӗҫсе тухнӑ, унӑн ҫар заданийӗсем хушшинче сыхласа пырасси, ҫӗр ҫинчи ҫарсене хӳтӗлесси, разведка тата «ирӗклӗ сунар» пулнӑ. 41 хут сывлӑшри ҫапӑҫусене хутшӑнса, Як-9 истребительпе вӗҫекен Булгаков аслӑ лейтенант чыслав хучӗн даннӑйӗсем тӑрӑх фашистсен 18 самолётне хӑй персе ӳкернӗ[12][2][1][10] (М. Ю. Быков тӗпчевӗн даннӑйӗсем тӑрӑх вӑл хӑй 17 хут ҫӗнтернӗ). Штурмланӑ кӑтартӑвӗпе Булгаков 15 пӑравуса ҫапӑҫуран кӑларнӑ, ҫакӑ тӑшмана чылай вӑхӑтлӑх куҫса ҫӳреме чӑрмантарнӑ; салтаксемпе офицерсем тата ҫар япалисем тиенӗ 20 автомашинӑна пӗтернӗ; зенит артиллерийӗн виҫӗ персе тӑракан вырӑнне, боеприпассем тиенӗ 18 вакуна тата тӗллесе паракан пӗр аэростата аркатнӑ.

Самолёт тӗсӗ Ju-88 Ju-52 Fw-189 Ju-87 Ме-109 Fw-190 Пурӗ
Булгаков персе ӳкернисем 1 1 1 2 2 11 18

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи ҫурлан 18-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Андрей Пантелеевич Булгакова Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе пӗрле Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ.

Вӑрҫӑ хыҫҫӑн

1945 ҫулта Андрей Булгаков Эскадрилья командирӗсене хатӗрлекен аслӑ офицер шкулне вӗренсе пӗтернӗ. 1954 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗнче Булгаков подполковник запаса тухнӑ[13].

Пурнӑҫӗн юлашки кунӗсемччен Булгаков Мускав облаҫӗнчи Коломна хулинче пурӑннӑ, унта Коломнӑри пушар командинче профилактика инспекторӗ пулса ӗҫленӗ[9].

1981 ҫулхи акан 24-мӗшӗнче Андрей Пантелеевич Булгаков вилнӗ. Ӑна Коломнӑри Щурово масарӗнче пытарнӑ[14][15].

Хисепӗсем

Астӑвӑм

Коломна хулинче вырнаҫтарнӑ:

  • А. П. Булгакова пытарнӑ вырӑнти (Пирочи шоссейӗ) астӑвӑм палли[18];
  • Суворов урамӗнчи 2-мӗш ҫурт ҫинчи асӑну хӑми[19].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3 Булгаков Андрей Пантелеевич. Советские асы 1936—1953 гг.. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Булгаков Андрей Пантелеевич. Советские асы 1936-1953. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  3. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  4. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Память народа. Министерство обороны Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  5. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  6. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Air Aces. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  7. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Память народа. Министерство обороны Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  8. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Советские асы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  9. ^ 1, 2 Булгаков Андрей Пантелеевич (1920—1981), 265-ый ИАП, 336-я ИАД. Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи кӑрлачӑн 9-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи ҫурлан 25-мӗшӗ.
  10. ^ 1, 2, 3 Булгаков Андрей Пантелеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  11. ^ Yakovlev Yak-9T 265IAP 336IAD White 19. AsisBiz. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  12. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Герои Коломны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  13. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич: Наградной лист. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  14. ^ Булгаков Андрей Пантелеевич. Бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  15. ^ Памятный знак. Захоронение Героя Советского Союза А. П. Булгакова. Коломенский краеведческий музей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  16. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Наградной лист. Булгаков Андрей Пантелеевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  17. ^ 1, 2 Мемориальная доска лётчику-истребителю Герою Советского Союза подполковнику А. П. Булгакову. Коломенский музей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  18. ^ Памятный знак «Захоронение Героя Советского Союза А.П. Булгакова». Коломенский краеведческий музей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  19. ^ Мемориальная доска А.П. Булгакову. 2ГИС. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем