Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Булыгин Владимир Константинович

Владимир Константинович Булыгин (1938 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ, Пермь, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР — 2007 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ, Сосновый Бор[d], Ленинград облаçĕ) — радиаци хӑрушсӑрлӑхӗн облаҫӗнчи совет саманин тата Раҫҫейӗн ӑсчахӗ тата ҫар морякӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1990 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ). 1-мӗш рангри капитан (1980 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗ)[1].

Пурнӑҫӗ

Владимир Константинович Булыгин 1938 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗнче Пермь хулинче ҫуралнӑ. 1955 ҫулта Ленинградра 370-мӗш вӑтам шкула вӗренсе пӗтернӗ[1].

1956 ҫултан пуҫласа СССР ВМФ-ӗнче хӗсметре. 1956 ҫулта Ленинградри ҫарпа механика институчӗн пӗр курсне, кайран Хӗҫпӑшал инженерӗсен аслӑ ҫар-тинӗс училищин икӗ курсне вӗренсе пӗтернӗ, ҫакӑн хыҫҫӑн 1959 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнчен пуҫласа чӳк уйӑхӗччен срочнӑй хӗсметре тӑнӑ. 1960 ҫулта Хӗҫпӑшал инженерӗсен аслӑ ҫар-тинӗс училищин виҫҫӗмӗш курсне вӗренсе пӗтернӗ, кайран 1960—1962 ҫулсенче С. М. Киров ячӗллӗ Каспири аслӑ ҫар-тинӗс училищин хими факультетӗнче вӗренӗве малалла тӑснӑ. Вӗреннӗ вӑхӑтра, 1961 ҫулта, Анӑҫри Лица гарнизонӗнче (Ҫурҫӗр флочӗ) курсант-стажёр пулса К-19 атомлӑ шывай кимминчи авари хыҫҫӑнхи лару-тӑрӑва йӗркелес ӗҫсене хутшӑннӑ[2].

1962 ҫулта училищене вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн Ҫурҫӗр флотӗнче хӗсметре тӑнӑ: 1962 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнчен пуҫласа — инженер-дозиметристра, 1965 ҫулхи ака уйӑхӗнчен — аслӑ инженер-радиохимикра, 1967 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен — Йоканьгӑри ҫар-тинӗс базинчи ҫар пайӗн радиаци хӑрушсӑрлӑхӗн хӗсмечӗн лабораторийӗн пуҫлӑхӗнче.

1970 ҫулхи утӑ уйӑхӗнчен пуҫласа Тинӗс ҫар флочӗн Вӗренӳ центрӗнче (Сосновый Бор) вӗрентнӗ, 1978 ҫулхи раштав уйӑхӗнче ӑна Тинӗс ҫар флочӗн Вӗренӳ центрӗнче радиаци хӑрушсӑрлӑхӗн тата пурӑнмалли йӗркен циклӗн аслӑ преподовательне лартнӑ[1].

Владимир Константинович радиаци хӑрушсӑрлӑхӗн, ядерлӑ каяшсене упранин, утилизацилессин тата пӗтернин ыйтӑвӗсемпе ӗҫленӗ; радиаци лару-тӑрӑвне йӗркене кӗртмелли темиҫе хӑйнеевӗр установка тата технологи шутласа кӑларнӑ.

1994 ҫулта вӑл ертсе пыракан ушкӑн радиоактивлӑ шыва тасатакан технологи туса хунӑ, ҫак технологие 1995—1996 ҫулсенче тӗнчере чи лайӑххи тесе йышӑннӑ[1]. Экологипе ҫыннӑн пурнӑҫ ӗҫ-хӗлне тивӗҫтерес енӗпе ӗҫлекен Тӗнчери ӑслӑлӑх академийӗн хисеплӗ академикӗ пулнӑ[2].

В. К. Булыгин аварисен хыҫҫӑнхи лару-тӑрӑва тата радиоактивлӑ катастрофа пулас хӑрушлӑха сирессине пӗрре мар хутшӑннӑ: 1987 ҫулта ҫыран хӗрринчи техника базинчи Лӑпкӑ океанри 5-мӗш управри (Лӑпкӑ океан флочӗ), 1989 ҫулхи ака уйӑхӗнчен пуҫласа чӳк уйӑхӗччен Ҫурҫӗр флотӗнчи Андреев губинчи усӑ курнӑ ядерлӑ ҫунӑкӑн управӗнчи ӗҫсене ертсе пынӑ[3].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1990 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗнчи 408-мӗш Хушӑвӗпе командованин ятарлӑ заданине ӑнӑҫлӑ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн Владимир Константинович Булыгин 1-мӗш рангри капитанне Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе пӗрле Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ[1].

1998 ҫулхи ака уйӑхӗнче В. К. Булыгин 1-мӗш рангри капитан запаса тухнӑ. ВМФ-ӑн шӗвек радиаци каяшӗсене тасатакан тата пӗтӗм Раҫҫей территорийӗнче радиоактивлӑ сиенленнӗ хыҫҫӑнхи лару-тӑрӑва сирекен ЗАО «НПП «Экоатом» предприятинче ӗҫленӗ. 2001—2002 ҫулсенче Лӑпкӑ океан флотӗнчи атомлӑ шывай киммисенчи дефектлӑ ядерлӑ ҫунӑкне салатса кӑларас енӗпе йӗркеленӗ ятарлӑ операцие ертсе пынӑ[1].

Владимир Константинович Булыгин 2007 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗнче йывӑр чир хыҫҫӑн Сосновый Бор хулинче вилнӗ, ӑна Коваши масарӗнче пытарнӑ[4].

Хисепӗсем

Астӑвӑм

  • Сосновый Бор хулинче 2008 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗнче Владимир Константинович Булыгин 1971 ҫултан пуҫласа 2007 ҫулччен пурӑннӑ ҫурт ҫинче асӑну хӑми уҫнӑ[5].
  • 2020 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗнче Сосновый Бор хула округӗн администрацийӗн йышӑнӑвӗпе пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан 4-мӗш вӑтам шкула Совет Союзӗн Паттӑрӗ В. К. Булыгин ятне панӑ[1].
  • 2025 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗнче 4-мӗш шкулта таврапӗлӳ музейне уҫнӑ, унта экспонатсем вырӑнне информаци стендӗсене тата В. К. Булыгинӑн харпӑр парад тужурккине кӑтартнӑ.
  • 2023 ҫулхи юпан 18-мӗшӗнче Сосновый Бор хулинче В. К. Булыгин ячӗллӗ бульвара савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура уҫнӑ, унта астӑвӑм хӑмиллӗ гранит стелла вырнаҫтарнӑ[6][7].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Булыгин Владимир Константинович. sbor.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Булыгин Владимир Константинович. warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.
  3. ^ Булыгин Владимир Константинович. leocdn.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.
  4. ^ Булыгин Владимир Константинович. warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.
  5. ^ Открыли мемориальную доску. Маяк — газета города Сосновый Бор. Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи авӑнӑн 7-мӗшӗ.
  6. ^ Бульвар имени Героя Советского Союза Владимира Константиновича Булыгина. КВПО РВ (18 юпан 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.
  7. ^ В Сосновом Бору открыли бульвар имени Героя СССР Владимира Булыгина. 47channel.ru (18 юпан 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — Воениздат, 2000. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9. — С.681.
  • Сорокажердьев В. В. Они служили в Заполярье: Герои Советского Союза, Герои России 1949—2008. — Типография «Бенефис-О», 2009. — С. 23—24. — 160 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9900752-3-8.
  • Черкашин Н. А. Чрезвычайные происшествия на советском флоте. — М.: Вече, 2007. — 477 с. — (Военные тайны XX века).; ISBN 978-5-9533-2414-4. — Глава 3: «Дом невидимой смерти, или последний Герой».
  • Алмазов Г. В. Река времени. Сосновый Бор: за годом год. — СПБ, 2008.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем