Буршик Иосиф
Иосиф Буршик (чех Josef Buršík; 1911 ҫулхи авӑнӑн 11-мӗшӗ, Postřekov[d] — 2002 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ, Нортгемптон[d], Восточный Мидленд[d]) — Чехословаки офицерӗ, Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулта тивӗҫнӗ, 1969 ҫулта ҫак ятран хӑтарнӑ, 1992 ҫулхи ҫӑвӑн 6-мӗшӗнче каялла тавӑрнӑ[4]). Чехословаки халӑх ҫарӗн генерал-майорӗ (1990 ҫулхи юпан 5-мӗшӗ).
Пурнӑҫӗ
1911 ҫулхи авӑнӑн 11-мӗшӗнче Богеми патшалӑхӗнчи (вӑл вӑхӑтра Австро-Венгри, халӗ Чехи) Постршеков ялӗнче ҫурт-йӗр тӑвакан рабочи ҫемйинче ҫуралнӑ. Наци тӗлӗшӗпе чех[5]. Пльзень хулинче промышленность училищинчен вӗренсе тухнӑ.
1933–1936 ҫулсенче Чехословаки ҫарӗнче фельдшер пулса хӗсметре тӑнӑ. Чехие фашистсем оккупациленӗ хыҫҫӑн ӑна Германие вӑйпа ӗҫлеттерме илсе кайнӑ, анчах вӑл унтан тарса 1939 ҫулта Польшӑна каҫнӑ. Унта вӑл Чехословаки легионне кӗнӗ. Вӑрҫӑ пуҫлансан, легионерсем чакнӑ чухне Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗ (РККА) аллине лекнӗ. 1942 ҫулччен Буршик интернировани лагерӗсенче пулнӑ. Кайран ӑна Бузулук хулинчи Людвик Свобода ертсе пыракан чехословаксен уйрӑм батальонне илнӗ.
Воронеж фронтӗнчи Соколово ялӗ патӗнчи ҫапӑҫура палӑрнӑ. Ун хыҫҫӑн Тамбоври танк училищинче вӗренсе тухнӑ. 1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче 1-мӗш Украина фронтӗнче Киев хулине ирӗке кӑларас ҫапӑҫусенче Т-34 танксен ротине ертсе пынӑ. Унӑн «Жижка» танкӗ «Большевик» завод патӗнчи тӑшманӑн темиҫе туппине, дзотне тата пулемётне тӗп тунӑ[5].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн Указӗпе 1943 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗнче нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн Буршик подпоручика Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль парса чысланӑ[5]. Малашне вӑл Дукля, Острава тата Прага операцине хутшӑннӑ.
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Мускавра И. В. Сталин ячӗллӗ Бронетанк ҫарӗсен академийӗнче вӗреннӗ, анчах туберкулёзпа чирленӗ пирки ӑна Чехословакие тавӑрнӑ. Унта вӑл танк батальонӗпе бригадисен ертӳҫи пулса ӗҫленӗ.
1949 ҫулхи чӳкӗн 11-мӗшӗнче ӑна коммунистсене хирӗҫле пропаганда сарнӑшӑн аресленӗ. 1950 ҫулта Тӑван ҫӗршыва сутнӑ тесе 14 ҫуллӑха тӗрмене хупнӑ[5]. Тӗрмери госпитальтен тарса хӗвеланӑҫ ҫӗршывсене (Германи, кайран Аслӑ Британи) тухса кайнӑ. 1968 ҫулта Чехословакие Варшава килӗшӗвӗн ҫарӗсем кӗрсен, ҫакна хирӗҫ пулнине палӑртса, вӑл хӑйӗн совет хисепӗсене Лондонти СССР посольствине каялла панӑ. 1969 ҫулта ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятӗнчен хӑтарнӑ.
1990 ҫулта Чехословакири «Бархат революцийӗ» хыҫҫӑн вӑл Прагӑна таврӑннӑ, ӑна реабилитациленӗ, генерал-майор хисепне панӑ. 1992 ҫулхи ҫӑвӑн 6-мӗшӗнче Паттӑр ятне тата пур орденӗсене каялла тавӑрнӑ[5].
2002 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗнче Аслӑ Британири Нортгемптон хулинче вилнӗ.
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗ);
- Ленин орденӗ (1943 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗ);
- III степеньлӗ Суворов орденӗ (1945 ҫулхи ҫурлан 10-мӗшӗ);
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1943 ҫулхи акан 17-мӗшӗ).
Ҫавӑн пекех Чехословаки, Югослави тата Румыни орденӗсемпе медалӗсене тивӗҫнӗ.
Астӑвӑм
Чехири Острава хулинче палӑк лартнӑ[5].
Ӑнлантарусем
- ^ Чешская национальная авторитетная база данных
- ^ 1, 2 Databáze Vojenského historického archivu
- ^ Encyklopedie dějin města Brna (чеш.) — 2004.
- ^ Буршик Иосиф. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6
Буршик Иосиф «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
Вуламалли
- Osobnosti — Česko : Ottův slovník. — Ottovo nakladatelství, 2008. — S. 86. — 823 S. — ISBN 978-80-7360-796-8.(чех.)
- Йозеф Томеш и др. Český biografický slovník XX. století : I. díl : A-J. — 1999. — S. 164. — 634 S. — ISBN 80-7185-245-7.(чех.)
Каҫӑсем
- Буршик Иосиф «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- Vladimir Marek. A Too Proud Son of the Chodsko Region(чех.) // Czech Armed Forces Review. — P. 64.
- Vzpomínky na generála Josefa Buršíka (чеш.). Soutěž Příběhy 20. století. Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2015 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
