Бутко Александр Сергеевич
Александр Сергеевич Бутко (1915 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗ, Мачеха[d], Анатри Атăл Ен — 1977 ҫулхи авӑнӑн 20-мӗшӗ, Волгоград) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн аслӑ лейтенанчӗ (667-мӗш штурм авиаци полкӗн эскадрилья командирӗ), Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944).
Пурнӑҫӗ
Александр Бутко 1915 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗнче Мачеха ялӗнче (халӗ Волгоград облаҫӗнчи Киквидзе районӗ) хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Вӑтам шкула вӗренсе пӗтернӗ.
1935 ҫулта Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете илнӗ. 1938 ҫулта Сталинградри лётчиксен ҫар авиаци училищине вӗренсе пӗтернӗ. 1940 ҫултанпа — ВКП(б) пайташӗ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фронтӗнчи ҫапӑҫусене 1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи авӑн тӗлне Ҫеҫенхир фронтӗнчи 5-мӗш сывлӑш ҫарӗн 1-мӗш штурм авиаци корпусӗн 292-мӗш штурм авиаци дивизийӗнче эскадрилья командирӗ пулнӑ. Бутко аслӑ лейтенант тӑшманӑн ҫар ҫыннисемпе техникине пӗтерме 118 хут ӑнӑҫлӑ вӗҫсе тухнӑ. Сывлӑшри ҫапӑҫусенче хӑй тӗллӗн тӑшманӑн 6 самолётне персе антарнӑ[1][2][3].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗнчи Указӗпе нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн Бутко Александр аслӑ лейтенанта Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ, Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (1470-мӗш номерлӗ) парса чысланӑ[4].
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн малалла СССР Сывлӑш-ҫар вӑйӗсенче хӗсметре тӑнӑ. 1947 ҫулта аслӑ офицерсен курсне вӗренсе пӗтернӗ. 1954 ҫулта подполковник ҫар хисепӗнче запасра юлнӑ. Волгоградра пурӑнса ӗҫленӗ.
1977 ҫулхи авӑнӑн 20-мӗшӗнче вилнӗ. Ӑна Волгоградра пытарнӑ.
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗ);
- «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (1944 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗ);
- Ленин орденӗ;
- Икӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
- Александр Невский орденӗ;
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1950 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ)[5][6];
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1946 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗ)[5][6][7];
- «Тӑван Ҫӗршывӑн 1941—1945 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль[7];
- «Прагӑна ирӗке кӑларнӑшӑн» медаль[7];
- «Берлина илнӗшӗн» медаль[7].
Астӑвӑм
- Волгоград хулинче вӑл пурӑннӑ ҫурт ҫине (Паттӑрсен аллейи, 2-мӗш ҫурт) асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.
Ӑнлантарусем
- ^ Бутко Александр Сергеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
- ^ Бутко Александр Сергеевич. Красные соколы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
- ^ Бутко Александр Сергеевич. Сталинградская битва. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
- ^ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому составу военно-воздушных сил Красной Армии» от 4 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 17 нарӑсӑн (№ 10 (270)). — . 2022 ҫулхи пушӑн 8-мӗшӗнче архивланӑ.
- ^ 1, 2 Картотека награждений. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Наградной лист. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Наградной лист. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
== Вуламалли
- Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Том 1. М.: Воениз., 1987
- Бондаренко А. С., Бородин А. М. (руководитель группы), Логинов И. М., Меринова Л. Н., Науменко Т. Н., Новиков Л. Н., Смирнов П. Н. . — Волгоград: Нижне-Волжское книжное издательство. — С. 79—-82. — 471 с. — 25 000 экз.
- Калинин В. В., Макаренко Д. Г. Герои подвигов на Харьковщине. — Харьков, 1970
Каҫӑсем
Бутко Александр Сергеевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
