Бэрд Ричард
Ричард Ивлин Бэрд[3], ҫавӑн пекех Бёрд (акăл. Richard Evelyn Byrd; 1888 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ, Уинчестер[d], Вирджини — 1957 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ, Бостон) — АПШ лётчикӗ тата полярник-тӗпчевҫи; 1929 ҫулта историре пӗрремӗш хут Кӑнтӑр полюсӗ урлӑ вӗҫсе иртнӗ. Антарктидӑна АПШ ҫарӗн тӑватӑ экспедицине ертсе пынӑ (1928—1930, 1933—1935, 1939—1941 тата 1946—1947), юлашкине «Хайджамп» тенӗ, ӑна вӑл контр-адмирал ҫар хисепӗнче ертсе пынӑ.
Пурнӑҫӗ
1912 ҫулта Бэрд Тинӗс-ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн АПШ Тинӗс-ҫар флотне хӗсмете кӗнӗ. 1915 ҫулта сывлӑхӗ хавшанипе флотран тухнӑ, анчах 1917 ҫулта лётчик пулса ҫар хӗсметне таврӑннӑ. Флоридӑри Пенсакола базинче вӗреннӗ. 1918 ҫулта тинӗс-ҫар лётчикӗн квалификацине илнӗ. Полярник ӗҫне 1924 ҫулта Гренландин хӗвеланӑҫ ҫыранне кайсан пуҫланӑ[4].
Вӑл ертсе пынӑ Антарктика экспедицийӗсем континентри пысӑк ҫӗр лаптӑкӗсене тӗпчесе уҫнӑ. 1929 ҫулта Антарктида ҫыранӗнче Литл-Америка базине никӗсленӗ. Бэрд Антарктидӑри чылай вырӑна ят панӑ (тӗслӗхрен, Мэри Бэрд ҫӗрне).
1933—1935 ҫулсенчи экспедицире самолёт ҫинчен Сидли тӑвне уҫнӑ (вӑл континентри чи ҫӳллӗ вулкан пулни кайран паллӑ пулнӑ). 1939—1941 ҫулсенче питӗ пысӑк вездеходпа усӑ курнӑ, анчах вӑл Антарктида условишӗн юрӑхсӑр пулса тухнӑ.
1926—1996 ҫулсенче ӑна Ҫурҫӗр полюсӗ урлӑ вӗҫсе иртнӗ пӗрремӗш лётчик тесе шутланӑ. Анчах каярахпа унӑн вӗҫев кун кӗнекине тӗпчесен ҫырнисене тӳрлетсе-кӑларса улӑштарнине тупса палӑртнӑ. Ҫапла вара Бэрд Америкӑн географи пӗрлӗхне панӑ официаллӑ отчетӗнчи даннӑйсене суйса кӗртни ҫирӗпленнӗ[5].
Каярахпа АПШ флочӗн контр-адмиралӗ пулса тӑнӑ.
Астӑвӑм
- 1930 ҫулта Америкари Paramount Picture киностуди Р. Бэрд Кӑнтӑр полюсне кайнӑ экспедици пирки фильм кӑларнӑ.
- Бэрд ятне Америкӑри Антарктика ӑслӑлӑх станцине тата Америкӑн поляр тӗпчевӗсен наци центрне панӑ.
- 1964 ҫулта Ричард Бэрд ячӗпе Уйӑх ҫинчи кратера палӑртнӑ.
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 Richard E. Byrd // Encyclopædia Britannica (англ.)
- ^ 1, 2 Richard Evelyn Byrd // Brockhaus Enzyklopädie (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
- ^ Ермолович Д. И. Англо-русский словарь персоналий. — М.: Рус. яз., 1993. — 336 с. — С. 72.
- ^ ADM Richard Evelyn Byrd, Jr (1888 - 1957) (англ.). Find A Grave Memorial. Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи акан 1-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи акан 1-мӗшӗ.
- ^ The International Journal of Scientific History, Vol. 10, January 2000. Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи нарӑсӑн 2-мӗшӗ.
Вуламалли
- The North Pole Flight of Richard E. Byrd: An Overview of the Controversy. Polar Archival Program, Ohio State University (2007). Дата обращения: 14 июля 2007. Архивировано 13 октября 2007 года.
- Richard E. Byrd's 1926 Flight Towards the North Pole (PDF) (October 25, 2007).
- To the Pole: The Diary and Notebook of Richard E. Byrd, 1925–1927 (1998).
- The Flight of the 'America' – 1927 (October 25, 2007).
- Richard E. Byrd 1888–1957 (October 25, 2007).
- A navigation expert's look at how Byrd's claim is one possible interpretation of his diary. (October 25, 2007).
- "At the bottom of the World", Popular Mechanics, August 1930, pp. 225–41
- Little America: Aerial Exploration in the Antarctic The Flight to the South Pole (1930)
- Discovery: The Story of the Second Byrd Antarctic Expedition (1935)
Каҫӑсем
- Richard Evelyn Byrd letter, MSS 420 at L. Tom Perry Special Collections, Harold B. Lee Library, Brigham Young University
- Byrd's Decorations at Military Times via Internet Archive.
- The Byrd Polar Research Center at Ohio State University.
- Бэрд Ричард(акăлч.) Find a Grave сайтĕнче
- Public.Resource.Org (1954). on YouTube