Валем Ырă

«РУВИКИ» ирӗклӗ энциклопединчи материал
Ял-хула
Балымер
Ялав Герб
Ялав Герб
54°51′17″ с. ш. 48°57′29″ в. д.GЯO
Патшалӑх Раҫҫей ФедерацийӗFlag of Russia.svg Раҫҫей Федерацийӗ
Федераци субъекчӗ Тутарстан
Муниципаллă район Сăпас
Хула тăрăхĕ [[тăрăхĕ|]]
Шайли пайлану урамсем
Ҫӳллӗш 135 м
Сехет тӑрӑхӗ UTC+4:00
Халӑх йышӗ
Халӑх йышӗ 247 ҫын (2010)
Национальноҫсем вырăссем тата ыттисем те
Конфессисем православсем
Катойконим пăлхарсем
Цифра идентификаторӗсем
Телефон кочӗ +7 84347
Почта индексӗ 422846
ОКТМО кочӗ 92632460106
ОКАТО кочӗ (2014 ҫулччен) 92232000033
Номер в ГКГН 0142372
Балымер на карте
Балымер
Балымер

Балымер (выр. Балымеры, тут. Балымер), — Тутарстанри Сăпас районне кĕрекен ял. Историлле вырăс ялĕ шутланать.

Тавралăхĕ

Ял Куйбышев шыв управĕн хĕрринче вырнаçнă. Атӑл хĕрринче теме те пулать. Райцентртан 20 километрта.

Халăх йышĕ, ял тытăмĕ

2000-мĕш çулта 184 çын пулнă. Вырăссем. Виçĕ урам: улица Горная, улица Полевая, улица Садовая.

Кунçулĕ

Ял ячĕ пирки

"Балымер" сăмаха "Валем хуçа" тенипе çыхăнтарма май пур. Хăшпĕр ăславçăсем çапла тăваççĕ те. Сăмахран, Р.Г.Ахметьянов[2]:

<Куçару: Монголсемчченхи чапа тухнă Мугаллим-ходжа тĕн çыннин ячĕ паянхи кунччен ик вариантпа сыхланнă (пытарнă вырăн топонимĕ пек) — кыпчакла-тутарла Мәлем хужа тата пăлхар-чăвашла — Балымер (ырă чăвашла "сăваплă").>

Ăнлантару ку тĕлĕшпе ак çапларах. "Валем" тени Маалим, Мугаллим, Малем, Баалим, Балем, Балăм, Балым евĕрлĕ илтĕнме пултарнă, ăна хаш чух халĕ те çаплах çыраççĕ. Хуçа вырăнне Ырă теме пултарнă. Çапла вара Валем Хуçа вырăнне Валем Ырă тени сиксе тухать. Кăна вара "Балымер" сăмахпа çăмăллăнах çывăхлатма пулать.

Д. М. Исхаков çырнинчен[5]:

Балын (Балым) бек нами был отождествлен с «Балым гозей» (Мəлүм хуҗа), похороненном на Балынгузском городище (недалеко от Билярского городища), где была его «каменная палатка», т.е. мавзолей. На самом деле это городище именовалось «Балымерским городом» [14, с.36–37], т.е. в его названии воспроизводилось наименование другого городища, расположенного в районе Болгарского городища (оно известно как «Балымерское городище») [20, с.124–125]. Похоже, что в обоих случаях в топониме «Балымер» (Буламер) отражено имя Балын бека (кстати, окончание «ер» может трактоваться не только как «ор-ыр» – крепость, как нами было предложено ранее [14, с.37– 40], но и как «ир» – муж, воин), высокий статус которого отражен и в топониме «Хуҗалар тавы» («Гора хозяев» или «Гора хаджей» – так называется возвышенность, где находится могила «Балым ходжи / хози»). Вряд ли случайно появление около 1367/68 г. у Нижегородского великого князя Дмитрия Константиновича после его успешного похода на Булгарский вилайет титула [князя] «Болгарского и Болымецкого», во второй своей части явно образованного от наименования «Балынгуз» (Балымуз → Балымес). Этот факт на самом деле свидетельствует о значимости в Булгарском вилайете в XIV века тех групп, которые были связаны с «бисурманским городом Балымером».

Малалла каллех Д. М. Исхаковăн сăмахĕсене илсе кăтартар:

Паллă çынсем

Çавăн пекех пăхăр

Вуламалли

Асăрхавсем

  1. ^ 1, 2 Древний курган Шолом, село Балымеры.
  2. ^ Ахметьянов Р.Г. Сравнительное исследование татарского и чувашского языков. М,, "Наука". 1978. — С.220.
  3. ^ Суперанский, Михаил. «Симбирск и его прошлое». 1894.
  4. ^ Достояние плпнеты.
  5. ^ Исхаков Д. М. Об исторических стратах генеалогии «Арских князей» — СЕКЦИЯ 2. «Генеалогия и этнические связи татарских дворянских родов»

Каçăсем