Володин Семён Егорович
Володин Семён Егорович (1913 ҫулхи ҫӑвӑн 7-мӗшӗ, Чулхула облаçĕ — 1980 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ, Краснодар) — совет штурмлакан авиаци лётчикӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944). Генерал-майор авиацийӗ.
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Семён Егорович Володин 1913 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 7-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе) Василев Майдан ялӗнче (халӗ Раҫҫей Федерацийӗн Чулхула облаҫӗн Починки районӗ) хресчен килйышӗнче ҫуралнӑ[1][2][3]. Вырӑс.
Шкулӑн 6-мӗш классне вӗренсе пӗтернӗ, хыҫҫӑн ӗҫлеме тытӑннӑ. 1931 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Чулхулана куҫса кайнӑ, «Красное Сормово» савутӗнче слесарь ӗҫленӗ[2]. 1935 ҫулта Чулхула аэроклубне вӗренсе пӗтернӗ, У-2 самолёчӗн пилочӗ пулса тӑнӑ.
1935 ҫулхи кӗркунне Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ, сывлӑш-десант ҫарне янӑ. 1936 ҫулхи ҫуркунне Кача ҫар авиаци лётчикӗсен шкулне вӗренме кӗнӗ. Вӗренсе тухсан 57-мӗш бомбардировка эскадрилийӗнче хӗсметре тӑнӑ. 1939 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ[2][1][3].
1939—1940 ҫулсенчи совет-финн вӑрҫине хутшӑннӑ, 1940 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе чысланӑ[2][3][1]. Лётчик-комиссарсен курсне вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн Киев ҫар округӗнче 210-мӗш бомбардировка авиаполкӗн эскадрилья комиссарӗ пулса тӑнӑ. Полк румын граници хӗрринче вырнаҫнӑ[2].
1941 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗнче Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан майор Володин ҫапӑҫусене хутшӑнма пуҫланӑ. Вӑл Кӑнтӑр-Анӑҫ фронтӗнче вӑрҫнӑ. Хӗвелтухӑҫалла чакнӑ ҫапӑҫусенче полк лётчикӗсем танксене, автомашинӑсене, тӑшман ҫын вӑйне бомбӑсемпе пӗтернӗ. Днепр ҫинче Каховка тата Днепропетровск районӗсенче тӑшман каҫу вырӑнӗсене аркатнӑ[2][3]. 1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ялав орденӗпе чысланӑ[2]. 1941 ҫул вӗҫӗнче полк тыла кайнӑ, Володин авиаци полкӗсен тата дивизисен командирӗсене ӑсталӑх ҫӗнӗ ҫӗклемелли академи курсне вӗренме янӑ.
1942 ҫулхи ҫӗртмен 15-мӗшӗнче курсӑнчен вӗренсе тухсан Куйбышев (халӗ Самара) хулинче 735-мӗш штурмлакан авиаци полкне йӗркелеме тата командирӗ пулма ҫирӗплетнӗ. Полк хӑвӑрт «Ил-2» штурмовикне хӑнӑхнӑ та 1942 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Калинин фрончӗнче ҫапӑҫу ӗҫне тытӑннӑ. Демянск тӑшман ушкӑнӗсене аркатма хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи пуш уйӑхӗнче майор Володин ҫаратнӑшӑн иккӗмӗш Хӗрлӗ Ялав орденӗпе чысланӑ[2][1].
1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче полк Воронеж фрончӗн 2-мӗш сывлӑш ҫарӗн йышӗнче Курск дугинчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. Полк лётчикӗсем Прохоровка патӗнче тӑшман вӑйӗсене тата техникине штурмланӑ[2][1]. 1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Володин виҫҫӗмӗш Хӗрлӗ Ялав орденӗпе чысланӑ[2]. 1944 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗнче 735-мӗш полк 143-мӗш гварди полкӗ пулса тӑнӑ. 1944 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче полк Львов-Сандомир операцине хутшӑннӑ, ҫакӑшӑн вӑл «Львовский» хисеплӗ ят тивӗҫнӗ[2][1][3].
1944 ҫулхи авӑн уйӑхӗччен гварди подполковникӗ Семён Володин 116 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, сывлӑш ҫапӑҫувӗнче икӗ тӑшман самолёчӗ пӗтернӗ[1][2][3].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн, Золочевпа Броды хупӑрланӑ тӑшман ушкӑнӗсене аркатнӑшӑн, Львов хулине ирӗке кӑларма хутшӑннӑшӑн» гварди подполковникӗ Семён Володин Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне тивӗҫнӗ, Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальне (№ 4612) панӑ[1][2][3][4].
Хыҫҫӑн Володин 8-мӗш гварди штурмлакан авиаци дивизин командирӗн ҫумӗ пулса тӑнӑ. Ҫак должноҫра Висла-Одер операцине, Краков, Ченстохова хулисене ирӗке кӑларма, Бреслау тата Кюстрин хушшинчи плацдарма тытса илме, Берлин тата Прага операцисене хутшӑннӑ[2][1].
Вӑрҫӑ вӗҫленсен авиацире хӗсметне тӑснӑ. 1950 ҫулта Генеральны штаб Ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ. 1957 ҫулта генерал-майор авиацийӗ С.Е. Володин запасна тухнӑ. Пӗрремӗш Кировоградра, хыҫҫӑн Краснодарта пурӑннӑ. 1980 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗнче вилнӗ. Краснодарти Славян ҫӑвинче пытарнӑ[2][1][3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи юпан 26-мӗшӗ, медаль № 4612);
- Ленин орденӗ;
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (виҫҫӗ);
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ, 1-мӗш степень;
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ, 2-мӗш степень (иккӗ);
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (иккӗ) [1][2][3][4];
- медальсем, ҫав шутра «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль, «Берлине илнӗшӗн» медаль, «Прагана ирӗке кӑларнӑшӑн» медаль, «Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль;
- ют ҫӗршыв наградисем (Чехословаки медалӗсем) [3][4].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Володин Семён Егорович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Володин Семён Егорович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Володин Семен Егорович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Спасибо за мирное небо на долгие года! thanksforall.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
