Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Дюжев Михаил Константинович

Дюжев Михаил Константинович (1918 ҫулхи раштавӑн 20-мӗшӗ, Тропино (Коченёвский район)[d], Шагаловский сельсовет[d] — 1973, Прокопьевск[d], Кемӗр облаҫӗ[~ 1]) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер. Вӑл стрелоксен отделенийӗн командирӗ пулнӑ. 1945 ҫулта ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ят панӑ.

Малтанхи ҫулӗсем

Михаил Дюжев хресчен кил-йышӗнче Тропино ялӗнче ҫуралнӑ. Ку ял хальхи Коченево районне (Ҫӗнҫӗпӗр облаҫӗ) кӗрет. 1931 ҫул вӗҫӗнче вӑл ҫичӗ класс вӗренсе пӗтернӗ. Унтан Прокопьевск хулине куҫса кайнӑ. 1935 ҫултанпа вӑл «Коксовая-2» шахтӑра электромонтер пулса ӗҫленӗ[1].

1937 ҫулта ӑна ҫара чӗнсе илнӗ. 1939 ҫул пуҫламӑшӗнче вӑл демобилизациленнӗ. Салтакран таврӑнсан вӑл Молотов ячӗллӗ шахтӑра электрослесарь пулса ӗҫленӗ[1].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

1941 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗнче ӑна каллех вӑрҫа чӗнсе илнӗ. Ҫак уйӑхран пуҫласа вӑл фронтра пулнӑ. Малтан вӑл батальон командирӗн связнойӗ пулнӑ. Каярах разведчик пек хутшӑннӑ. Ҫапӑҫусене палӑрнӑшӑн ӑна стрелоксен отделенийӗн командирӗ туса хунӑ. Вӑл тӑватӑ фронтра ҫапӑҫнӑ: Калинин, 1-мӗш Балтикаҫум, Беларуҫ тата 1-мӗш Беларуҫ фронтӗнче[1].

Дюжев Демянск плацдармне пӗтерес ӗҫе хутшӑннӑ. Вӑл Великие Луки тата Невель-Городок операцисене хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче вӑл ВКП(б) членӗ пулса тӑнӑ[1].

Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче вӑл пиллӗк хут аманнӑ. Ку 1941 ҫулхи раштавӑн 8-мӗшӗнче, 1942 ҫулхи пушӑн 17-мӗшӗнче тата раштавӑн 3-мӗшӗнче пулнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл 1944 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗнче тата ҫурлан 4-мӗшӗнче аманнӑ. Кашни хутӗнчех сипленсен вӑл каллех фронта таврӑннӑ[1].

Пӗрремӗш наградӑсем

1942 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗнче Заплатино ялӗ патӗнче ҫапӑҫу пулнӑ. Унта Дюжев тӑшман вучӗ айӗнче батальон командирӗпе подразделенисем хушшинче ҫыхӑну тытнӑ. Атака вӑхӑтӗнче вӑл яла чи малтан кӗрсе кайнӑ. Дюжев тӑшман вырнаҫнӑ ҫурт ҫине гранатӑсем пӑрахнӑ. Унтан вӑл аманнӑ пулеметчик вырӑнне тӑнӑ. Ҫак ҫапӑҫушӑн ӑна пӗрремӗш «Хӑюлӑхшӑн» медальпе наградӑланӑ[1].

1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче вӑл полк командирӗн ҫумӗн связнойӗ пулнӑ. Вӑл тӑшман вучӗ айӗнче приказсемпе донесенисене вӑхӑтра ҫитерсе тӑнӑ. Уншӑн вӑл иккӗмӗш «Хӑюлӑхшӑн» медале илме тивӗҫ пулнӑ[1].

Висла урлӑ каҫни

1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗн вӗҫӗнче 117-мӗш стрелоксен дивизийӗ Висла урлӑ каҫнӑ. Ҫак вӑхӑтра сержант Дюжев палӑрнӑ. Утӑн 29-мӗшӗн каҫӗнче унӑн отделенийӗ пулӑ тытмалли кимӗпе Казимеж-Дольны хули патӗнче чи малтан тепӗр ҫырана каҫнӑ. Тӑшман пулемёчӗ ротӑна ҫӗр ҫумне пӗшкӗнтернӗ. Дюжев ун патне шуса пынӑ та расчетне тыткӑна илнӗ. Вӑл аманнӑ пулсан та госпитале кайма килӗшмен. Вӑл тапӑанкансене сылтӑм ҫырана куҫарнӑ. Сурана ҫыхтарнӑ хыҫҫӑн вӑл каллех плацдарма таврӑннӑ[1].

Ҫурлан 2-мӗшӗччен отделение тӑшманӑн 14 контратакине сирсе янӑ. Ҫак вырӑн каярах Пулав плацдармӗ ятпа паллӑ пулса тӑнӑ[1].

1945 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗнче паттӑрлӑхшӑн ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ят панӑ. Вӑл Ленин ордена тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медале тивӗҫнӗ[1].

Вӑрҫӑн юлашки тапхӑрӗ

Маллалла вӑл Висла-Одер тата Берлин операцийӗсене хутшӑннӑ. 1945 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче вӑл Познань хулине илнӗ чухне палӑрнӑ. Унта вӑл тӑшманӑн 15 салтакне пӗтернӗ тата пиллӗкӗшне тыткӑна илнӗ[1].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи пурнӑҫ

1945 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче вӑл демобилизациленнӗ. Прокопьевска таврӑнсан вӑл облаҫри парти шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ. «Коксовая-2» шахтӑра парти организацийӗн секретарӗн ҫумӗ пулса ӗҫленӗ. 1960 ҫулхи раштав уйӑхӗнчен пуҫласа вӑл 68-мӗш лавккара холодильниксен машинисчӗ пулнӑ[1].

1972 ҫулхи кӑрлачӑн 18-мӗшӗнче вилнӗ. Прокопьевск хулинчи Усятски масарӗнче пытарнӑ[1].

Наградӑсем

  • Ылтӑн Ҫӑлтӑр медаль (1945 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ);
  • Ленин орденӗ (1945 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ);
  • Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1945 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ);
  • Икӗ «Хӑюлӑхшӑн» медаль (1942 ҫулхи ҫурлан 16-мӗшӗ тата 1943 ҫулхи чӳкӗн 28-мӗшӗ);
  • «Ленинграда хӳтӗленӗшӗн» медаль;
  • «Берлина илнӗшӗн» медаль;
  • «Варшавӑна ирӗке кӑларнӑшӑн» медаль[1].

Астӑвӑм

  • 1986 ҫултанпа Прокопьевск хулинчи пӗр урама Дюжев ятне панӑ[1].
  • «Ноградская» шахта ҫурчӗ ҫине мемориал хӑми вырнаҫтарнӑ[1].
  • Унӑн ятне Прокопьевск тата Новосибирск хулинчи мемориалсенче ҫырса хунӑ[1].
  • 2017 ҫулта Кузнецки Алатау ту хырҫинчи пӗр тӑррине унӑн ятне панӑ[2].
  • Прокопьевск хулинчи 25-мӗш шкулта Геройӑн япалисене кӑтартакан экспозици пур[3].
  • Геройӑн вилтӑприне 2019 тата 2021 ҫулсенче тирпейленӗ[3].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 Дюжев Михаил Константинович (выр.). Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 22-мӗшӗ.
  2. ^ Виноградова, Анна. Ещё пять вершин Кузнецкого Алатау получили имена героев-кузбассовцев. MediaKuzbass. ООО «Бипиар» (25 ҫӑвӑн 2017). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 22-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи кӑрлачӑн 3-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 В Кузбассе вспоминают «забытых» героев (выр.). Единая Россия (22 ҫурлан 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 22-мӗшӗ.
Комментарисем
  1. ^ По данным справочника «Герои Советского Союза» — 20 декабря 1918 года, на надгробном памятнике указано 7 января 1918 года.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем