Ефимов Леонид Николаевич
Ефимов Леонид Николаевич (1901 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗ, Томск — 1986 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ, Кызыл[d], Тува Автономиллӗ Совет Социализм Республики[d]) — ҫар ҫынни, аслӑ сержант, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Леонид Николаевич Ефимов 1901 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗнче (тепӗр ҫӑлкуҫсемпе — 24-мӗшӗнче) Томск хулинче ҫуралнӑ[1][2]. Вӑл ӗҫчен ҫемьинче ҫуралнӑ[1][3]. Пуҫламӑш пӗлӳ илнӗ[1]. Томь юхан шывӗнче тата Енисейре матрос пулса ӗҫленӗ[2][3]. Судоводитель курсӗсене вӗренсе тухнӑ, катер старшини, капитан пулӑшаканӗ, «Стрела» пароходӑн капитанӗ пулса ӗҫленӗ (1933 ҫултанпа)[1][3].
1919—1925 ҫулсенче Хӗрлӗ Ҫарта хӗсметре тӑнӑ[2][1]. Граждан вӑрҫине хутшӑннӑ, Пӗрремӗш Коннӑй ҫарӗнче шурӑ гвардине хирӗҫ ҫапӑҫнӑ[3][4]. Хӗрлӗ командирсен курсӗсенче вӗренсе тухнӑ, кавалери взвочӗн командирӗ пулнӑ[1][3]. 1928 ҫултанпа Красноярск Енӗнче Енисей пароходствинче ӗҫленӗ[1].
1943 ҫулта Ефимова Новосибирск хула ҫар комиссариачӗ Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1][5]. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче — 1943 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа. Воронеж тата 1-мӗш Украина фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ[2][1]. Вӑл 69-мӗш механизациленӗ бригадӑн (9-мӗш механизациленӗ корпус, 3-мӗш гварди танк ҫарӗ) стрелокӗ пулнӑ[1][5].
Ефимов 1943 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 21—22-мӗшӗнче каҫхине Днепр урлӑ каҫнӑ чухне палӑрнӑ (Черкас облаҫӗн Канев районӗнчи Зарубинцы ялӗ патӗнче)[1][4]. Вӑл ҫапӑҫу группинче пӗрремӗш хут тӑшман траншейине кӗнӗ, хӑй шучӗпе ҫурма взвод ҫар ҫыннине пӗтернӗ[1][3]. Ҫак ҫапӑҫура вӑл 18 тӑшман ҫар ҫыннине пӗтернӗ[4][6]. Плацдармра тӑшман контратакисене хирӗҫ тӑнӑ, тӑватӑ хутчен аманнӑ[1][3]. Унӑн группинче виҫҫӗн ҫеҫ юлнӑ, вӗсем подкреплени киличчен плацдарм тытса тӑнӑ[3][4].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1943 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «командованин ҫапӑҫу заданисене фронтра нимӗҫ оккупанчӗсене хирӗҫ ҫав тери лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакна пула тӑнӑҫлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» красноармеец Ефимов Леонид Николаевича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне (№ 2139) панӑ[1][5]. Хисеп хучӗсене вӑл госпитальте пулнӑ чухне илнӗ[3].
Госпитальтен тухсан Ефимов ҫапӑҫу тӑснӑ. Вӑрҫӑ Польшӑри Сандомир плацдармӗнче вӗҫленнӗ[3][1]. 1945 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче аслӑ сержант званипе демобилизациленӗ[2][1].
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Ефимов Кызыл хулинче (Тува Республики) пурӑннӑ[1][4]. Ӗҫ вырӑнӗсем: Кызыл зооветснаб директорӗ, кӑнтӑр-пимокат заводӗнче, Тува республикан ОСВОД советӗнчи кӑтарту станцин пуҫлӑхӗ[3][1]. 1951 ҫулта ВКП(б)/КПСС членӗ пулнӑ[3][1]. 1968 ҫулта тивӗҫлӗ канӑва тухнӑ[1]. Леонид Николаевич Ефимов 1986 ҫулта вилнӗ (тепӗр ҫӑлкуҫсемпе — 1986 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ е 30-мӗшӗ)[1][3][5]. Кызыл хулинче пытарнӑ[4].
Хисепӗсем
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 Ефимов Леонид Николаевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Ефимов Леонид Николаевич. Томский краеведческий музей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 Ефимов Леонид Николаевич. Национальная библиотека Республики Тыва. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Герой Советского Союза Леонид Ефимов. Родился в Томске, похоронен в Кызыле. Тува-Онлайн (26 раштавӑн 2010). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Ефимов Леонид Николаевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ Ефимов Леонид Николаевич, Герой Советского Союза. Музей «Мемориал Победы». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
- Герои-освободители Черкасщины. - Днепропетровск: Промiнь, 1980.
- Достоин звания героя. - Красноярск: Красноярское кн. изд., 1975.
- Ягодинский Е.А. Золотые Звёзды речников. Выпуск 3. М., 1979.
