Ефимов Пётр Иванович
{{ФИО}
Ефимов Пётр Иванович (1920 ҫулхи ҫӗртмен 25-мӗшӗ, Александровский район[d], Донецк облаҫӗ[d] — 1974 ҫулхи авӑнӑн 22-мӗшӗ, Мускав) — лётчик-ас, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Пётр Иванович Ефимов 1920 ҫулхи ҫӗртмен 25-мӗшӗнче Донецк облаҫӗнчи (Украина) Шкарупино ялӗнче шахтёр ҫемьинче ҫуралнӑ[1][2]. 1932 ҫулта ҫемьипе Кемерово облаҫӗнчи Осинники хулине куҫса кайнӑ, унта вӑл тулли мар вӑтам пӗлӳ илнӗ[1][3]. 1936 ҫултанпа Осинники хулинчи «Капитальная» шахтинче ӗҫленӗ, диспетчер пулнӑ. Новокузнецк аэроклубӗнче вӗреннӗ[1][2].
1940 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Ефимова Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1][2]. 1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Новосибирск ҫар авиаци шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ, хыҫҫӑн унтах лётчик-инструктор пулса хӑварнӑ[1][2]. 1942 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче вӗренме янӑ, 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче ВВС звено командирӗсемпе штурманӗсен курсӗсенчен вӗренсе тухнӑ[1][2]. 1943 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче 21-мӗш гварди истребитель авиаполкне хӗсмете янӑ[1].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче — 1943 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнчен пуҫласа[1][2]. Вӑл Ҫеҫенхир, 2-мӗш Украина тата 1-мӗш Украина фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Белгород-Харьков, Кировоград, Корсунь-Шевченковски, Уман-Ботошани, Львов-Сандомир, Висла-Одер тата Анатри Силези операцисене хутшӑннӑ[1][2]. Пӗрремӗш ҫар вӗҫӗве 1943 ҫулхи юпан 12-мӗшӗнче тунӑ, ҫак ҫул вӗҫӗнче хӑй шучӗпе 7 тӑшман самолёчӗсене ӳкернӗ[1].
1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Ефимова 69-мӗш гварди истребитель авиаполкне эскадрилья командирӗ вырӑнне куҫарнӑ[1][2]. 1945 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 19-мӗшӗччен вӑл 160 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ, 36 сывлӑш ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, хӑй шучӗпе 19 тӑшман самолёчӗсене ӳкернӗ[1][2][4].
1945 ҫулхи февралӗн 14-мӗшӗнче ҫар вӗҫӗвӗнче зенит снарядӗпе аманнӑ, унӑн урине сыннӑ. Ефимов ирӗке сирӗнсе хӑйӗн аэродромне таврӑннӑ та самолёта лартнӑ[1][2]. Госпитальте 1945 ҫулхи авӑн уйӑхӗччен пулнӑ[1]. 1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗнчи СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн хушӑвӗпе гварди капитанӗ Ефимов Пётр Ивановича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне панӑ[1][2].
Указӗпе 1952 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗнче Ефимова «Паттӑр ятне тивӗҫтермен ӗҫсем тунӑшӑн» Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятӗнчен хӑтарнӑ[1]. 1967 ҫулхи акан 12-мӗшӗнче Ефимова званине тавӑрнӑ[1][2].
1946 ҫулта гварди капитанӗ Ефимов запасӑна тухнӑ[1]. Мускавра пурӑннӑ, Хлебников судоремонт мастерскисенче тата «Универсал» оборон заводӗнче ӗҫленӗ[1][2]. Пётр Иванович Ефимов 1974 ҫулхи авӑнӑн 22-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Лианозово ҫӑвинче пытарнӑ[1][2].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ, «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ № 6560)[1][2]
- Ленин орденӗ (1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ)[1]
- Икӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1943 ҫулхи раштавӑн 15-мӗшӗ; 1944 ҫулхи ҫӗртмен 9-мӗшӗ)[1]
- Александр Невский орденӗ (1945 ҫулхи акан 25-мӗшӗ)[1]
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин I степеньлӗ орденӗ (1944 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ)[1]
- Медальсем
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 Ефимов Пётр Иванович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 Ефимов Пётр Иванович. Советские асы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3 Ефимов Пётр Иванович. Архив города Осинники. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ Ефимов Пётр Иванович. Советские асы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
- Быков М.Ю. Все асы Сталина. – М.: Яуза-пресс, 2014.
- Анохин В.А., Быков М.Ю. Все истребительные авиаполки Сталина. – М.: Яуза-пресс, 2014.
- Герои Советского Союза – кузбассовцы. – Кемерово, 2006.
