Ефремов Андрей Яковлевич

Ефремов Андрей Яковлевич (1910 ҫулхи ҫурлан 26-мӗшӗ, Лазинка^[d], Скопинский уезд^[d], Рязань кĕперни, Раҫҫей империйӗ — 1985 ҫулхи кӑрлачӑн 5-мӗшӗ, Рига, Латви ССР^[d], СССР) — тинӗс авиацийӗн лётчикӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, 1941 ҫулхи Берлина пӗрремӗш бомбӑланӑ авианалета хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1941)^[1]^[2].

Андрей Яковлевич Ефремов 1910 ҫулхи ҫурлан 26-мӗшӗнче Рязань кӗпернинчи Лазинка ялӗнче (хальхи Рязань облаҫӗн Скопин районӗ) ҫуралнӑ^[1]^[3]. Мускавра фабрично-завод училищинчен, 1929 ҫулта чукун ҫул рабфакӗнчен, 1930 ҫулта совпартшкулӗнчен вӗренсе тухнӑ^[1]^[4]. 1926 ҫултанпа Мускав-Курск чукун ҫулӗнче, кайран Мускаври Войтович ячӗллӗ вагон юсав заводӗнче ӗҫленӗ, завод хаҫачӗн редакторӗ пулнӑ^[1]^[4]. 1931 ҫулта ВКП(б) членӗ пулса тӑнӑ^[1].

1932 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Ефремова Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ^[3]^[1]. 1933 ҫулта Оренбургри 3-мӗш ҫар лётчиксен шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ^[1]. 1933 ҫулхи раштав уйӑхӗнченпе 121-мӗш авиаэскадрильяра (105-мӗш авиабригада, Балти тинӗсӗн ВВС) хӗсметре тӑнӑ: пилот, кӗҫӗн лётчик, карап командирӗ, звено командирӗ пулнӑ^[1]^[2]. 1939 ҫулта Липецк авиакурсӗсене вӗренсе тухнӑ^[1].

1939—1940 ҫулсенчи совет-финн вӑрҫине пӗрремӗш кунченех хутшӑннӑ. Вӑл 1-мӗш минӑ-торпеда авиаполкӗн (63-мӗш истребитель авиабригади, Балти флочӗн ВВС) звено командирӗ пулнӑ^[1]^[4]. Вӑл 38 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ, финнсен тылне бомбӑланӑ, Хельсинки бомбӑланӑ чухне хутшӑннӑ^[1]^[4]. Ҫак ӗҫӗсемшӗн Ленин орденӗпе наградӑланӑ^[1]. 1940 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнченпе 1-мӗш минӑ-торпеда авиаполкӗнче звено командирӗ, 1940 ҫулхи сентябрьтенпе эскадрилья командирӗ пулнӑ^[1].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче — 1941 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗнчен пуҫласа^[4]. Унӑн эскадрильи 1-мӗш минӑ-торпеда авиаполкӗнче (8-мӗш бомбӑлакан авиабригада, Балти флочӗн ВВС) ҫапӑҫнӑ^[1]. 1941 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗнче Двина юхан шывӗ урлӑ каҫнӑ вырӑнта тӑшман танк колоннине бомбӑланӑ^[4]. 1941 ҫулхи ҫурла пуҫламӑшӗччен 26 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ, 2 тӑшман карапне пӑтратнӑ^[1]^[2].

1941 ҫулхи ҫурлан 7-8-мӗшӗнче каҫхине Ефремов виҫҫӗмӗш авиагруппӑна ертсе пынӑ — вӗсем Берлине бомбӑлама вӗҫнӗ^[1]^[4]. Самолётсем Сааремаа утравӗнчи аэродромран вӗҫсе тухнӑ, вӗҫев хытӑ шартсенче (7000 метр таран ҫӳллӗш, хӗвел ҫумӗнчи 46 градус сивӗ) иртнӗ^[1]^[4]. 1941 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнче Ефремов 5 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ — Берлин бомбӑланӑ, 1 ҫар вӗҫӗвӗ — Данциг бомбӑланӑ^[1]^[2]. СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1941 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗнчи хушӑвӗпе капитан Ефремов Андрей Яковлевича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне (№ 528) панӑ^[1]^[2].

1941 ҫулхи сентябрьтенпе вӑл Ленинград хӳтӗлевне хутшӑннӑ. Псков хулине тата ытти хуласене бомбӑланӑ, Балтика тинӗсӗнче мина палӑкӗсем лартнӑ^[1]^[4]. 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 2-мӗшӗнче каҫхине Котка порчӗнче тӳрӗ перӗвепе пысӑк транспорт карапне пӑтратнӑ^[1]^[2].

1942 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче Ефремова Хура тинӗс флочӗ ҫине куҫарнӑ та 36-мӗш минӑ-торпеда авиаполкӑн командирне пулӑшаканӗ, кайрах полк командирӗ пулса хӑварнӑ^[1]^[2]. Унӑн полкӗ Севастополь хӳтӗлевне, Крымри Ялта порчӗсене тата нимӗҫ-румын карапӗсене бомбӑланӑ, Кавказшӑн ҫапӑҫура, Новороссийск-Тамань тата Крым тапӑнӑвӗсенче хутшӑннӑ^[1]^[4]. 1944 ҫулхи май-июнь уйӑхӗнче полка Ҫурҫӗр флочӗ ҫине куҫарнӑ, унта Петсамо-Киркенес тапӑнӑвӗнче хутшӑннӑ^[1]. 1944 ҫулхи ноябрьтен 1945 ҫулхи пуш уйӑхӗччен подполковник Ефремов 5-мӗш минӑ-торпеда авиадивизин командирӗ пулнӑ (Ҫурҫӗр флочӗн ВВС)^[1]^[4]. 1945 ҫулхи ҫулла полк Тухӑҫ-Океан флочӗ ҫине куҫнӑ, совет-япон вӑрҫине хутшӑннӑ^[1]^[2]. 1941 ҫулхи июньтен 1944 ҫулхи пуш уйӑхӗччен 132 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ, вӗсенчен 32-мӗшӗ — каҫхи^[1]^[2]. Пӗтӗмпе вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче 203 ҫар вӗҫӗвӗ тунӑ^[4]^[5].

Вӑрҫӑ вӗҫленӗ хыҫҫӑн Ефремов Совет Тинӗс Ҫарӗнче хӗсметне тӑснӑ. 1949 ҫулта Тинӗс Ҫарӗсен аслӑ офицерсен лётно-тактика курсӗсене вӗренсе тухнӑ^[1]^[2]. 1949 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗнче полковник звани панӑ^[1]^[2]. Ҫурҫӗр флочӗн 5-мӗш минӑ-торпеда авиадивизин командирне пулӑшаканӗ (1949 ҫулхи ноябрьтен), заместителӗ (1950 ҫулхи майтен) пулнӑ. 1952 ҫулхи май — 1953 ҫулхи декабрь уйӑхӗнче 1-мӗш минӑ-торпеда авиаполкӑн командирӗ пулнӑ^[1]^[2]. 1954 ҫулта Сывлӑш Ҫар Академийӗнче командирсемпе штаб пуҫлӑхӗсен курсӗсене вӗренсе тухнӑ, кайран тепӗр хут 1-мӗш мтап командирӗ пулнӑ^[1]. 1959 ҫулхи март уйӑхӗнченпе 20-мӗш вӗренӳ авиаотрядӑн командирӗ (Балти флочӗн ВВС), 1963 ҫулхи октябрьтенпе 125-мӗш авиамеханиксен шкулӗн пуҫлӑхӗ (Балти флочӗн ВВС) пулнӑ^[1]^[2]. 1964 ҫулта полковник Ефремов запасӑна тухнӑ^[3]^[1].

Мускавра пурӑннӑ, Жданов паркӗн (Таган паркӗ) директорӗ пулса ӗҫленӗ, кайрах «Знание» обществӑра лектор пулнӑ^[1]^[4]. Андрей Яковлевич Ефремов 1985 ҫулхи кӑрлачӑн 5-мӗшӗнче Ригӑра вилнӗ, Ригӑри Гарнизон ҫӑвинче пытарнӑ^[1]^[2]. РСФСР ӑслӑ культура ӗҫченӗ, ҫуралнӑ ялӗн (Лазинка) хисеплӗ гражданинӗ^[5]^[4].

Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1941 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ, «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ № 528)^[1]^[2]
Икӗ Ленин орденӗ (1941 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ; 1956 ҫулхи раштавӑн 30-мӗшӗ)^[1]^[2]
Тӑватӑ Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1942 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗ; 1942 ҫулхи ҫӗртмен 14-мӗшӗ; 1943 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗ; 1951 ҫулхи раштавӑн 27-мӗшӗ)^[1]^[2]
Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин I степеньлӗ орденӗ (1944 ҫулхи акан 4-мӗшӗ)^[1]^[2]
Виҫӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1947 ҫулхи акан 30-мӗшӗ; 1957 ҫулхи ҫурлан 14-мӗшӗ; тата тепӗр)^[1]^[2]
«Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1944 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ)^[1]^[2]
«Ленинград хӳтӗленӗшӗн» медаль^[3]
«Кавказ хӳтӗленӗшӗн» медаль^[3]
«Совет Заполярйине хӳтӗленӗшӗн» медаль^[3]
«Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль^[3]
«Японие ҫӗнтернӗшӗн» медаль^[3]
Юбилей медалӗсем

^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴^,¹⁵^,¹⁶^,¹⁷^,¹⁸^,¹⁹^,²⁰^,²¹^,²²^,²³^,²⁴^,²⁵^,²⁶^,²⁷^,²⁸^,²⁹^,³⁰^,³¹^,³²^,³³^,³⁴^,³⁵^,³⁶^,³⁷^,³⁸^,³⁹^,⁴⁰^,⁴¹ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Википедия (19 ҫӑвӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴^,¹⁵^,¹⁶^,¹⁷^,¹⁸^,¹⁹^,²⁰ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Prussia39. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Книга Памяти Рязанской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
^ ¹^,² Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). РОУНБ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
Бортаковский Т. Остались в памяти. – М.: Воениздат, 1986.
Герои огненных лет. – М.: Московский рабочий, 1975.

[wiki-1] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴^,¹⁵^,¹⁶^,¹⁷^,¹⁸^,¹⁹^,²⁰^,²¹^,²²^,²³^,²⁴^,²⁵^,²⁶^,²⁷^,²⁸^,²⁹^,³⁰^,³¹^,³²^,³³^,³⁴^,³⁵^,³⁶^,³⁷^,³⁸^,³⁹^,⁴⁰^,⁴¹ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Википедия (19 ҫӑвӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

[prussia-2] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴^,¹⁵^,¹⁶^,¹⁷^,¹⁸^,¹⁹^,²⁰ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Prussia39. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

[pamyat-3] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

[ryazanmemory-4] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴ Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). Книга Памяти Рязанской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

[rounb-5] ¹^,² Ефремов Андрей Яковлевич (паллӑ мар). РОУНБ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Ефремов Андрей Яковлевич

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

Хисепӗсем

Ӑнлантарусем

Вуламалли

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем