Ефремов Дмитрий Иванович
Ефремов Дмитрий Иванович (1926 ҫулхи утӑн 10-мӗшӗ, Пашино[d], Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 2005 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗ, Риддер[d], Хĕвелтухăç-Казахстан облаçĕ) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, пулемёт расчёчӗн командирӗ, сержант, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Дмитрий Иванович Ефремов 1926 ҫулхи утӑн 10-мӗшӗнче Симбир кӗпернинчи Пашино ялӗнче (хальхи Мордовин Атяшево районӗ) хресчен ҫемьинче ҫуралнӑ[1][2][3]. Вырӑс. 1943 ҫулта Шейн-Майдан тулли мар вӑтам шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ[1][3]. Ҫав ҫултах Атяшево район ҫар комиссариачӗ патӗнчи пӗтӗмӗшле ҫар вӗренӳ курсӗсене кӗнӗ[1][3].
1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Ефремова Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1][3]. 1944 ҫулхи сентябрьтен пуҫласа Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. Вӑл 68-мӗш стрелоксен полкӗн (70-мӗш стрелоксен дивизийӗ, 43-мӗш ҫар, 3-мӗш Беларуҫ фрончӗ) пулемёт расчёчӗн командирӗ пулса ҫапӑҫнӑ[1][3]. Прибалтикӑна ирӗке кӑларнӑ тата Тухӑҫ Пруссири ҫапӑҫусене хутшӑннӑ[1][4].
1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 3-6-мӗшӗсенче Пертельтникен ялӗ (хальхи Калининград облаҫӗнчи Терновка посёлокӗ) патӗнчи ҫапӑҫусенче Ефремов хӑйӗн пулемётпа шоссе ҫула хупнӑ, ҫакӑ 80 яхӑн тӑшман ҫар ҫыннин ушкӑнне тухса кайма пӗтернӗ. Вӑл тӑшманӑн пӗтӗм контратакисене сиртӗпнӗ, 40 таран тӑшман ҫар ҫыннине пӗтернӗ[1][3][4]. Ҫав районти ятсӑр ҫӳллӗше штурмланӑ чухне вӑл ҫӳллӗ вырӑн йышӑннӑ та ҫапӑҫу хушшинче ҫӳллӗше перӗве тытса тӑнӑ, унӑн ӗҫӗсем ҫӳллӗше тытса илме май панӑ[1][4].
1945 ҫулхи акан 6-8-мӗшӗсенче Фридрихсберг (хальхи Калининград хула шутӗнчи Зелёное посёлокӗ) патӗнчи хытӑ хӳтӗленӗ тӑшман опорнӑй пӑнкчӗшӗн ҫапӑҫнӑ чухне Ефремов тӑшман перӗвӗ айӗнче Ланд-Грабен канал урлӑ каҫнӑ та пулемётран перӗве уҫнӑ, ҫакӑ унӑн батальонӗн ӗҫӗ-хӗлӗнче ӑнӑҫу пулма пулӑшнӑ[1][3][4]. Опорнӑй пӑнкчӑна штурмланӑ чухне хӑйӗн пулӑмӗпе тӑшман тылне пулемёт вырнаҫтарнӑ та вӑйлӑ перӗве уҫнӑ. Унӑн ӗҫӗ-хӗлӗ тӑшман хушшинче хӑрату пултарнӑ, ҫакӑ яла тытса илме май панӑ[1][3]. Тӑшман контратакисене сиртӗпнӗ чухне пулемёчӗ снарядпа вӑрантарнӑ таран вӑл пӗтерсе яракан перӗве тытса тӑнӑ. Пулемёчӗ аркансан вӑл вилнӗ юлташӗн карабинне илнӗ те перӗве тӑснӑ. Ҫав вӑхӑтрах вӑл сарай хӗрринче Хӗрлӗ Ялав хӑпартнӑ, хӑй йывӑр аманчченех ҫапӑҫма тӑснӑ[1][3][2].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи акан 19-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «командованин ҫапӑҫу заданисене фронтра нимӗҫ-фашист оккупанчӗсене хирӗҫ лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакна пула тӑнӑҫлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» сержант Ефремов Дмитрий Ивановича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне (№ 8923) панӑ[1][3][4].
Çĕнтерӳ кунне Ефремов госпитальте тӗл пулнӑ. Юлашки ҫапӑҫура тухнӑ аманӑвӗпе вӑл вӑхӑтлӑха сипленнӗ, ҫеҫ 1946 ҫулта демобилизациленӗ[1][3][4]. Тӑван ҫӗрне таврӑннӑ, вӑтам шкул вӗренсе тухнӑ, колхозра ӗҫленӗ[1][3]. 1946 ҫултанпа ВКП(б)/КПСС членӗ[1][4].
1955 ҫулхи сентябрьте Ефремов Лениногорск хулине (2002 ҫултанпа — Риддер, Тухӑҫ-Казахстан облаҫӗ, Казахстан) куҫса кайнӑ[1][4][3]. 1956 ҫулта Пӗтӗм Союз заочно совет суту-илӳ институтӗнчен вӗренсе тухнӑ[1][3]. Район потребитель пӗрлӗхӗнче (райпотребсоюз) бухгалтер-ревизор, парти райкомӗнче, Лениногорск полиметалл комбинатӗнче бухгалтер пулса ӗҫленӗ, 1964 ҫултанпа 30-мӗш Лениногорск вӑрҫипе хӳтӗлев горноспасатель отрячӗнче бухгалтер пулса ӗҫленӗ, 1988 ҫулта тивӗҫлӗ канӑва тухнӑ[1][4][3]. Риддер хулинче пурӑннӑ, шкулсенче ҫамрӑксем хушшинче патриот ӗҫ-хӗл йыхравне тӑснӑ[1][4]. Дмитрий Иванович Ефремов 2005 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗнче вилнӗ, Риддер хулинче пытарнӑ[1][2][3].
Хисепӗсем
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28 Ефремов Дмитрий Иванович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Ефремов Дмитрий Иванович. Правительство Республики Мордовия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 Мы помним, мы гордимся! Администрация Атяшевского района (10 утӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Ефремов Дмитрий Иванович. Восточно-Казахстанская областная библиотека. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
