Ефремов Фёдор Пантелеевич
Ефремов Фёдор Пантелеевич (1918 ҫулхи пушӑн 2-мӗшӗ, Рязань кĕперни — 2007 ҫулхи раштавӑн 7-мӗшӗ, Мускав) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, сапёр, отделени командирӗ, гварди сержанчӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Фёдор Пантелеевич Ефремов 1918 ҫулхи пушӑн 2-мӗшӗнче Кочемары ялӗнче (халӗ Рязань облаҫӗн Касимов районӗ) ҫуралнӑ[1][2]. Вырӑс. 1935 ҫулта 4 класс вӗренсе тухнӑ[1][3]. Лесозаготовкара тата колхозра ӗҫленӗ[1]. 1937 ҫултанпа Мускавра пурӑннӑ, Мосстройта плотник пулса ӗҫленӗ — Мускав юхан шывӗ урлӑ кӗперсем лартнӑ[1][3].
1939 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1][4]. Инженер ҫарӗсенче Инҫет Тухӑҫра хӗсметре тӑнӑ[1].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине 1942 ҫулхи утӑ уйӑхӗнчен пуҫласа хутшӑннӑ[1][4]. 363-мӗш уйрӑм сапёр батальонӗнче (1943 ҫулхи пуш уйӑхӗнченпе — 92-мӗш гварди уйрӑм сапёр батальонӗ) отделени командирӗ пулса ҫапӑҫнӑ[1][4]. Сталинград (1942 ҫулхи утӑ-авӑн), Кăнтăр-Тухӑҫ (1942 ҫулхи авӑн-авӑн), Дон (1943 ҫулхи кӑрлач-нарăс), Воронеж (1943 ҫулхи пуш-утӑ), Степной (1943 ҫулхи утӑ-юпа) тата 2-мӗш Украина (1943 ҫулхи юпа — 1944 ҫулхи май) фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ[1][4]. Сталинград ҫапӑҫӑвне, Ҫурҫӑр Донец юхан шывӗ ҫинче Белгород районӗнчи хӳтӗлев ҫапӑҫӗсене, Курск ҫапӑҫӑвне, Белгород-Харьков тапӑнӑвне, Днепршӑн ҫапӑҫма, Кировоград, Уман-Ботошани, Яс-Кишинёв тата Дебрецен операцисене хутшӑннӑ[1][4].
Днепр урлӑ каҫнӑ чухне уйрӑм палӑрнӑ. 1943 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗнче каҫхине Бородаевка ялӗ районӗнче (Днепропетровск облаҫӗн Верхнеднепровск районӗ, Украина) пулӑç киммине юсаса вӑл каҫхине 24 рейс тунӑ, юхан шывӑн сылтӑм ҫыранне 150 ҫар ҫыннине каҫартнӑ[1][4][3]. 1943 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗнче ирхине кимме снаряд лекнӗ те путнӑ, Ефремов ҫырана ишсе тухнӑ, тепӗр кимме тупнӑ та юсанӑ, ҫавӑнпа ҫар ҫыннисене каҫарма тӑснӑ[1][3]. Плацдрамра ҫапӑҫу пуҫлансан Ефремов малалла пынӑ, хӑйӗн отделенипе танкпа пехота ҫулне уҫнӑ, минасенчен тасатнӑ[1].
1943 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнчи СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн хушӑвӗпе «нимӗҫ-фашист оккупанчӗсене хирӗҫ ҫапӑҫура кӑтартнӑ мужествӑпа паттӑрлӑхшӑн» гварди сержанчӗ Ефремов Фёдор Пантелеевича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне (№ 1412) панӑ[1][4][2].
1944 ҫулта политика ӗҫченӗсен курсӗсене вӗренсе тухнӑ[1]. Уйрӑм миномёт батальонӗнче парторг пулса Болгарие, Венгрие тата Чехословакие ирӗке кӑларма хутшӑннӑ[1][3]. Австри территоринче йывӑр аманнӑ, Ҫӗнтерӳ кунне госпитальте тӗл пулнӑ[1]. 1945 ҫулта Харьков ҫар-политика училищинчен вӗренсе тухнӑ[1][2]. 1946 ҫулхи пуш уйӑхӗнченпе кӗҫӗн лейтенант Ефремов запасӑра[1][4].
1948—1953 ҫулсенче Мускаври «Новый кооператор» артелӗнче полиграфи цехӗн мастерӗ пулса ӗҫленӗ, 1953—1955 ҫулсенче СССР Электростанци министерствинче военизированной охранари аслӑ стрелок пулнӑ[1]. Кайран инвалидсен артелӗнче, Тушин трикотаж фабрикинче, «Молодёжная» гостиницӑра ӗҫленӗ[1][3]. Мускавра пурӑннӑ. Фёдор Пантелеевич Ефремов 2007 ҫулхи раштавӑн 7-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Головин ҫăвинче пытарнӑ[1][3].
Хисепӗсем
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 Ефремов Фёдор Пантелеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Ефремов Фёдор Пантелеевич. Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Ефремов Фёдор Пантелеевич. РОУНБ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Ефремов Фёдор Пантелеевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
