Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Ивлев Дюис Данилович

Дю́ис Дани́лович И́влев (1930 ҫулхи авӑнӑн 6-мӗшӗ, Шупашкар — 2013 ҫулхи пушӑн 3-мӗшӗ) — совет саманин тата Раҫҫейӗн ӑсчахӗ (механик), физикӑпа математика ӑслӑлӑхӗсен докторӗ, профессор, Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1992).

Пурнӑҫӗ

Вӑл 1930 ҫулхи авӑнӑн 6-мӗшӗнче Шупашкар хулинче ҫуралнӑ. Ашшӗ, Ивлев Данил Осипович, Чӑваш педагогика институтӗнче вӗрентнӗ; амӑшӗ, Ивлева Иулиания Даниловна, Данилов Дмитрий Данилович театр ӗҫченӗн йӑмӑкӗ пулнӑ[1].

1948 ҫулта Шупашкарти 1-мӗш вӑтам шкултан вӗренсе тухсан М. В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университечӗн механикӑпа математика факультетне вӗренме кӗнӗ. 1953 ҫулта университета, унтан аспирантурӑна вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн кандидат диссертацине хӳтӗленӗ[2][3].

1959 ҫулта Мускав патшалӑх университетӗнче доктор диссертацине хӳтӗленӗ. Ҫав ҫулах Воронеж хулине куҫса кайса Воронеж патшалӑх университетӗнче пиҫӗлӗхпе пластикӑлӑх теорийӗн кафедрине йӗркеленӗ, ӑна ертсе пынӑ[4]. 1961 ҫулта профессор ятне илнӗ[5].

1966 ҫулта Мускава таврӑннӑ, Н. Э. Бауман ячӗллӗ МВТУра тата Пӗтӗм Союзри куҫӑмсӑр политехника институтӗнче кафедра пуҫлӑхӗ пулса ӗҫленӗ.

1982 ҫулта Шупашкара куҫса килнӗ. Малтан Чӑваш патшалӑх университетӗнче кафедра пуҫлӑхӗ тата факультет деканӗ пулнӑ. 1993 ҫултан пуҫласа Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнче математика анализӗн кафедрине ертсе пынӑ[6]. Кунта вӑл 20 ҫул ытла доктор диссертацийӗсен канашне ертсе пынӑ[7], ҫак канаш Чӑваш Енри ӑслӑлӑх историйӗнче пӗрремӗш доктор канашӗ пулнӑ[8].

Дюис Ивлев нумай ӑслӑлӑхпа публицистика статйисемпе кӗнекесем ҫырнӑ[9]. Вӑл 2013 ҫулхи пушӑн 3-мӗшӗнче вилнӗ[10].

Професси обществисенче ӗҫлени

Вӑл РФ ВАКӑн математика тата механика енӗпе эксперт канашӗн пайташӗ, Чӑваш Республикин Ӑслӑлӑхпа ӳнер наци академийӗн йӗркелевҫи тата президенчӗ, Тӗнчери инженери академийӗн академикӗ пулнӑ. Ҫавӑн пекех «Известия РАН. Механика твёрдого тела» тата «Кулленхи математика тата механика» журналсен редколлеги пайташӗ пулнӑ.

Хисепӗсем

  • Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑхпа техника ӗҫченӗ;
  • Ӑслӑлӑхпа техника енӗпе Чӑваш Республикин Патшалӑх премийӗн лауреачӗ (2006)[10][11].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Алексин, Валерий. Вăрçă умĕнхи Шупашкар. — Чувашский народный сайт
  2. ^ Коссович, Радаев, 2010, с. 69.
  3. ^ Радаев, 2013, с. 9—10.
  4. ^ Коссович, Радаев, 2010, с. 69—70.
  5. ^ Ивлев Дюис Данилович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  6. ^ Коссович, Радаев, 2010, с. 70.
  7. ^ Памяти Дюиса Даниловича Ивлева. Советская Чувашия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  8. ^ Ивлев Дюис Данилович. Герои Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  9. ^ Радаев, 2013, с. 12.
  10. ^ 1, 2 Некролог, 2013, с. 144.
  11. ^ Коссович, Радаев, 2010, с. 78.

Каçăсем

Категорисем