Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кадыков Иван Герасимович

Кадыков Иван Герасимович (1889 ҫулхи кӑрлачӑн 25-мӗшӗ — 1918 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ, Шупашкар, Хусан кӗпӗрни) — Чӑваш Енри революци юхӑмӗн хастар ӗҫченӗ, сулахайри эсер[1].

Пурнӑҫӗ

1889 ҫулхи кӑрлачӑн 25-мӗшӗнче Шупашкар уесӗнчи Мӑн Шахча ялӗнче (халӗ Шупашкар хули йышне кӗрет) ҫуралнӑ[1].

Иккассинчи икӗ класлӑ училищере вӗреннӗ. 1905—1907 ҫулсенчи революцие хутшӑннӑ, помещиксен тата чиркӳ ҫӗрӗсене туртса илессин пуҫаруҫисенчен пӗри пулнӑ. Ӑна каторга тӗрмине лартма тата Ҫӗпӗре ӗмӗрлӗхех вырнаҫма кӑларса ямашкӑн айӑпланӑ. 1917 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче ссылкӑран ирӗке кӑларнӑ[1].

Ирӗке тухсан Карл Грасиспа ҫывӑхланнӑ, вӑл йӗркеленӗ митингсенче Шупашкар уесӗнчи хресченсене Вӑхӑтлӑ правительствӑна ҫапса антарас тесе кӗрешме чӗнсе каланӑ. 1917 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче Шупашкар вулӑсӗнчи ҫӗр комитетне йӗркеленӗ, унта ӑна председателе суйланӑ. Революцилле пухӑвсенче калаҫнӑшӑн 1917 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗнче уесри общество хӑрушсӑрлӑхӗн комитечӗн йышӑнӑвӗпе ӑна аресленӗ, анчах кӗҫех ирӗке кӑларнӑ[2].

Ирӗке тухсан уесри Канашсен съездне ирттерме Етӗрне хулине кайнӑ. 1917 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Шупашкар уесӗнчи хресчен депутачӗсен Канашӗсен съездне хутшӑннӑ, унта ӑна Вӑхӑтлӑх ӗҫтӑвком йышне кӗртнӗ. Чӳкӗн 14-мӗшӗнчен пуҫласа митингсемпе пухусене хутшӑннӑ, пӗтӗм влаҫа рабочисен, салтаксемпе хресченсен депутачӗсен Канашӗсене пама чӗнсе каланӑ. Канаш председателӗ пулнӑ май Шупашкарти предприятисене национализацилес тата буржуазин пурлӑхне конфискацилес ӗҫе пуҫӑннӑ. Раштав уйӑхӗнче пуянсене контрибуци тӳлеттерес схемине хатӗрленӗ[2].

Хусантан килнӗ Хӗрлӗ гварди отрячӗ Кадыкова виҫҫӗмӗш хут аресленӗ, анчах рабочисем кӗҫех офицерсен хӗҫпӑшалне туртса илсе ӑна ирӗке кӑларнӑ. 1918 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗнче Кадыков Канаш председателӗн ӗҫ вырӑнӗнчен хӑй ирӗкӗпе тухнӑ. Унӑн ӗҫӗ-хӗлне тӗрӗслеме йӗркеленӗ ятарлӑ комисси йӗркене пӑснине тупса палӑртман. 1918 ҫулхи пушӑн 18-мӗшӗнче иртнӗ Канаш ларӑвӗн протоколӗнчен палӑртнӑ тӑрӑх, Канашӑн 60 пайташӗ Шупашкарти пуян купасене революци контрибуцийӗ тӳлеттерес Кадыков сӗнӗвне ырланӑ. Канаш хушнипе вӑл Шупашкар ҫыннисен пухӑвӗсенче калаҫса пуянсен пурлӑхне туртса илме кирлине ӑнлантарса панӑ[2].

1918 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗнче Шупашкарта Хӗрлӗ Ҫар ретне мобилизацилес ыйтупа иртнӗ митингра калаҫнӑ вӑхӑтра вӗлернӗ[3].

undefined

Астӑвӑм

  • Алькеш масарӗнче пытарнӑ[1]. Кадыковӑн вилтӑпри регион шайӗнчи историпе культура объекчӗн статусӗпе сыхланать[4].
  • Кадыков ятне Шупашкар хулинчи пӗр урама панӑ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Кадыков Иван Герасимович. Чӑваш энциклопедийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3 1917–1918 Кадыков Иван Герасимович. Шупашкар хулин администрацийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  3. ^ Мясников Н. Крайний в левом ряду. Советская Чувашия (19 ҫӗртмен 2010). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  4. ^ Шупашкарти рабочисен, салтаксемпе хресченсен депутачӗсен Канашӗн председателӗн И. Г. Кадыковӑн (1889—1918 ҫҫ.) вилтӑпри. kartarf.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла
  • Изоркин, А. Ҫулӑмлӑ кунҫул / А. Изоркин // Тӑван Атӑл. — 1979. — № 5. — С.75-77.
  • Щербаков, С. Пӑлхавлӑ, пӑтрануллӑ 1918 ҫулта / С. Щербаков ; Ю. Михайлов ҫырса илнӗ // Хыпар. — 2019. — 12 нарӑс/февраль (№ 15). — С. 3.
Вырӑсла
  • Васильев, Л. Коль заросла народная тропа / Л. Васильев // Советская Чувашия. — 2010. — 16 сент. — С. 3.
  • Иванов, В. Первые шаги Советской власти в Чувашии : к 90-летию Великого Октября / В. Иванов // Чебоксарская правда. — 2007. — 14 нояб. — С. 4.
  • Изоркин, А. В. Кадыков Иван Герасимович / А. В. Изоркин // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С 195.
  • Изоркин, А. Несгибаемый борец / А. Изоркин // Они боролись за счастье народное. — Чебоксары, 1980. — Вып. 1. — С.116-122.
  • Мясников, Н. Крайний в левом ряду / Н. Мясников // Советская Чувашия. — 2010. — 19 июня. — С. 3.

Каҫӑсем

Категорисем