Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Ковпак Сидор Артемьевич

Сидор Артемьевич Ковпак (1887 ҫулхи ҫӑвӑн 13-мӗшӗ [25-мӗшӗ], Котельва[d], Харьков кӗпӗрни[d] — 1967 ҫулхи раштавӑн 11-мӗшӗ, Киев) — совет саманин ҫар ҫынни тата патшалӑх ӗҫченӗ. Генерал-майор (1943). Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1942, 1944).

Пурнӑҫӗ

Вӑл 1887 ҫулхи ҫӑвӑн 25-мӗшӗнче Харьков кӗпӗрнинчи Котельва слободинче хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ[2][3]. Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫине хутшӑннӑ, паттӑрлӑхшӑн ӑна Георгий хӗресӗсемпе наградӑланнӑ[4]. Граждан вӑрҫи вӑхӑтӗнче хӗрлӗ партизансен отрядне йӗркеленӗ, кайран Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗнче В. И. Чапаев дивизийӗнче хӗсметре тӑнӑ.

Вӑрҫӑсем хушшинчи тапхӑрта Украина ССРӗнчи хуҫалӑх ӗҫӗнче тӗрлӗ ертсе пыракан вырӑнсенче вӑй хунӑ. 1940 ҫултан пуҫласа 1941 ҫулччен Путивль хула ӗҫтӑвкомӗн председателӗ пулнӑ[5].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче Ковпак Украинӑри партизансен юхӑмне йӗркелекенсенчен пӗри пулнӑ. Вӑл малтан Путивльти партизансен отрядне, кайран Сумы облаҫӗнчи партизан отрячӗсен пӗрлешӗвне ертсе пынӑ. Вӑл ертсе пынипе партизансем тӑшман тылӗнче нумай ҫухрӑмлӑ паллӑ рейдсем ирттернӗ: Путивль рейчӗсем, Сылтӑм ҫыран енчи Украинӑна тунӑ Сталин рейчӗ тата Карпат рейчӗ[6]. Партизансен кӗрешӗвӗнчи ҫак ҫитӗнӳсемшӗн ӑна икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[7][8]. 1943 ҫулхи раштавра сывлӑхне пула партизансен ертӳҫин вырӑнне пушатнӑ.

1944–1947 ҫулсенче Украина ССР Аслӑ Сучӗн пайташӗ пулнӑ. 1947 ҫултан пуҫласа Украина ССР Аслӑ Канашӗн Председателӗн ҫумӗ пулса ӗҫленӗ. СССР тата Украина ССР Аслӑ Канашӗсен нумай пухӑвӗн депутачӗ пулнӑ.

Ковпак генерал-майор 1967 ҫулхи раштавӑн 11-мӗшӗнче вилнӗ. Ӑна Киеври Байково масарӗнче пытарнӑ[9].

Хисепӗсем тата астӑвӑм

  • Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1942, 1944).
  • Тӑватӑ Ленин орденӗ.
  • Хӗрлӗ Ялав, I степеньлӗ Суворов тата I степеньлӗ Богдан Хмельницкий орденӗсем, нумай медаль тата ют ҫӗршывсен наградӑсене тивӗҫнӗ.
  • Ковпак ятне урамсемпе шкулсене панӑ, унӑн палӑкӗсене Путивльте, Киевра тата ытти хуласенче лартнӑ. Унӑн пурнӑҫӗпе ҫапӑҫӑвӗсем ҫинчен кӗнекесем ҫырнӑ, «Ковпак ҫинчен шухӑшлани» (Дума о Ковпаке) кинотрилоги ӳкернӗ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3 Ковпак Сидор Артемьевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ Сведения из метрической книги о рождении Сидора Ковпака.
  3. ^ Кентий, 2001.
  4. ^ Гладков, Кизя, 1973, с. 24―25.
  5. ^ Коробов, 1972, с. 37.
  6. ^ Гладков, Кизя, 1973, с. 111.
  7. ^ Указ ПВС СССР от 18.05.1942, 1942, с. 1.
  8. ^ Указ ПВС СССР от 04.01.1944, 1944, с. 1.
  9. ^ Гладков, Кизя, 1973, с. 284―285.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем