Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Ларионов Никита Ларионович

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Ларионов.

Ларионов Никита Ларионович (1932 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ, Кармал — 2014 ҫулхи авӑнӑн 21-мӗшӗ, Элĕк, Чӑваш Республики — Чӑваш Ен) — чӑваш прозаикӗ, сӑвӑҫи, педагогӗ тата спортсменӗ[1][2].

1991 ҫултанпа Чӑваш Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн тата Раҫҫей Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн пайташӗ. СССР спорт мастерĕ (1969)[1][3].

Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ

Никита Ларионов 1932 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗнче Чӑваш АССР кӗрекен Элӗк районӗнчи Кармал ялӗнче хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ.

Тенири ҫичӗ ҫул вӗренмелли шкулта, унтан Элӗкри И. Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта пӗлӳ илнӗ.

1955 ҫулта И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн историпе филологи факультетне вӗренсе пӗтернӗ.

Пӗлӳ илнӗ хыҫҫӑн Вӑрмар районӗнчи Урнар ялӗнчи вӑтам шкулта ӗҫлеме тытӑннӑ, унтанах ҫар хӗсметне кайнӑ. Салтакран таврӑнсан, ҫав районти Шӑхаль вӑтам шкулӗнче виҫӗ ҫул вырӑс чӗлхипе литературине вӗрентнӗ.

1959 ҫултанпа вӑл тӑван Элӗк районӗнче тӑрӑшнӑ: КПСС район комитетӗнче 6 ҫул пропагандист пулса ӗҫленӗ, Тени шкулӗнче 3 ҫул аслӑ пионерсен ертӳҫинче пулнӑ.

Хирлеппуҫӗнчи сакӑр ҫул вӗренмелли шкулта 7 ҫул хушши шкул ачисене вырӑс чӗлхипе литературине тата физкультурӑна вӗрентнӗ.

1975 ҫултан пуҫласа тивӗҫлӗ канӑва тухичченех Элӗкри И. Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта физкультура вӗрентекенӗ пулса ӗҫленӗ.

Вӑрӑм вӑхӑт чирленӗ хыҫҫӑн Никита Ларионович 2014 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 22-мӗшӗнче Элӗк салинче пурнӑҫран уйрӑлнӑ[4].

Педагогика тата обществӑри ӗҫӗ-хӗлӗ

Никита Ларионов шкулта ӗҫленӗ ҫулсенче хӑйне пултаруллӑ педагог тата меслетҫӗ пек кӑтартнӑ. Шкул ачисен хушшинче физкультурӑпа спорт юхӑмне вӑйлӑ аталантарнӑ. Педагогикӑри ҫитӗнӳсемшӗн ӑна 1985 ҫулта «Аслӑ вӗрентекен» ят панӑ. Вӑл Чӑваш АССР Халӑх ҫутӗҫ министерствин тата РСФСР Ҫутӗҫ министерствин Хисеп хучӗсемпе наградӑланнӑ, «Ударник одиннадцатой пятилетки» паллӑна тивӗҫнӗ.

Паллӑ спортсмен пулнӑ май, вӑл Элӗк районӗнчи спорт ветеранӗсен канашне ертсе пынӑ, хӑйӗн тӑван Кармал ялӗнче спорт утассипе кашни ҫул иртекен ӑмӑртусене йӗркелекенӗ пулса тӑнӑ.

Спортри çитĕнӳсем

Никита Ларионов — Чӑваш Енри паллӑ спортсмен, спорт утассипе республикӑн нумай хут чемпионӗ тата призерӗ. 1953 ҫулта студентсем хушшинчи йӗлтӗр спорчӗпе Чӑваш АССР чемпионӗ ятне ҫӗнсе илнӗ.

1969 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Белгород хулинче иртнӗ РСФСР чемпионатӗнче 50 ҫухрӑмлӑ дистанцире кӑтартнӑ ҫитӗнӳшӗн ӑна СССР спорт мастерӗн ятне панӑ. Спорт ветеранӗсен хушшинче тӗнче тата Европа кӑтартӑвӗсенче те палӑрнӑ:

  • 1990 ҫулта Будапешт хулинче (Венгри) ветерансен Европа чемпионатӗнче спорт утассипе 55–59 ҫулсенчи спортсменсем хушшинче 5 ҫм тата 20 ҫм дистанцисенче икӗ бронза медале ҫӗнсе илнӗ.
  • 1991 ҫулта Будапештри ветерансен хӗллехи 5 ҫм ӑмӑртӑвӗнче каллех виҫҫӗмӗш вырӑн йышӑннӑ.
  • 1996 ҫулта Брюгге хулинче (Бельги) ветерансен хушшинче шоссе ҫинче хӑвӑрт утассипе иртнӗ тӗнче чемпионатӗнче командӑпа тата уйрӑм ӑмӑртусенче призлӑ вырӑнсене тивӗҫнӗ.

Тренер-общественник пулса вӑл Элӗк районӗнче спорт утакансен шкулне йӗркеленӗ, 10 ытла СССР спорт мастерӗпе кандидачӗпе пӗрремӗш разрядникне хатӗрленӗ.

Пултарулăхĕ

Никита Ларионовӑн пултарулӑх ӗҫӗсем хаҫат-журналта кун ҫути курнӑ. Вӑл калавсем, повеҫсем тата романсем ҫырнӑ. Унӑн пултарулӑхӗнче спорт теми тӗп вырӑн йышӑннӑ.

Унӑн «Олимп каҫалӑкӗ» романӗ — чӑваш литературинче спорт тата олимп юхӑмӗ ҫинчен ҫырнӑ пӗрремӗш кӑларӑмсенчен пӗри. Романра автор чӑваш спортсменӗсен кӑткӑс шӑпине, вӗсен чун-питне, ҫӗнтерӳ ҫулӗпе кӗрешӗвне сӑнласа панӑ. Чылай повеҫӗпе калавӗнче вӑл хальхи ял пурнӑҫне, ҫамрӑк ӑрӑвӑн айванлӑхне тата мораль ыйтӑвӗсене хускатнӑ.

Уйрӑм тухнӑ кӗнекисем:

  • «Олимп каҫалӑкӗ» (роман, Мускав, чӑвашла);
  • «Йӗпкӗн хӗрлĕ хӑю»;
  • «Хӗр тупри» (Элӗк — Шупашкар, 2001);
  • «Ват ӑшши» (Шупашкар, 2010);
  • «Асамлӑ маҫ» (Шупашкар, 2012).

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Чувашская энциклопедия: Ларионов Никита Ларионович (выр.). Пӑхнӑ кун: 2023 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи ҫурлан 8-мӗшӗ.
  2. ^ Учитель. Спортсмен. Писатель (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2023 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ.
  3. ^ .
  4. ^ Не стало Никиты Ларионовича Ларионова (выр.). Министерство физической культуры и спорта Чувашской Республики (23 авӑнӑн 2014). Пӑхнӑ кун: 2023 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Л. А. Ефимов. Элĕк Енĕ. — 1994.
  • Аликовская энциклопедия / редколлегия: Ефимов Л. А., Ефимов Е. Л., Ананьев А. А. и др.. — 2009. — ISBN 978-5-7670-1630-3.
  • Писатели Чувашии. — 2006. — ISBN 5-7670-1471-7.
  • Вăхăт таппи: çулсем, çынсем, сăнсем. Элӗк ен çыравçисем çинчен биобиблиографи указателĕ. — 2011.

Каçăсем

Категорисем