Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Пăртта Александр Иванович

Пӑртта Александр Иванович (чӑн хушамачӗ — Степанов; ҫур. 1963 ҫулхи акан 4-мӗшӗ, Алманч, Красноармейски районӗ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — чӑваш актёрӗ, сӑвӑҫӗ, прозаикӗ, драматургӗ тата кино режиссёрӗ. Раҫҫей ҫыравҫисен союзӗн членӗ (1997), Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ (2003), Чӑваш Республикин халӑх артисчӗ (2018)[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1963 ҫулхи ака уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗнчи Красноармейски районӗн Алманч ялӗнче ҫуралнӑ[2]. Ярославльти Фёдор Волков ячӗллӗ академи драма театрӗ ҫумӗнчи театр училищин актёр факультетне 1990 ҫулта вӗренсе пӗтернӗ[3].

1985—1990 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх пукане театрӗнче актёр пулса ӗҫленӗ. 1990 ҫултан Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗнче драма артисчӗ пулса ӗҫлет[3]. 1997 ҫулта Раҫҫей ҫыравҫисен союзне кӗнӗ[1].

Театрти ӗҫӗ

Пӑртта ҫамрӑксен театрӗнче тӗрлӗ жанрти спектакльсенче вылянӑ. Унӑн рольӗсем хушшинче:

  • Серебряков профессор — «Дядя Ваня» (1999),
  • Простаков — «Недоросль» (2004, 2024),
  • Епиходов — «Вишнёвый сад» (2006),
  • Кудряш — «Аслати» (2007),
  • герцог — «Ромео и Джульетта» (2008),
  • Джон Пендлтон — «Поллианна» (2011),
  • Павел Петрович Кирсанов — «Отцы и дети» (2013),
  • Глостер граф — «Лир патша» (2013),
  • Клещ — «На дне» (2018),
  • Эгль — «Ассоль» (2020),
  • Киремет — «Савтепи» (2021),
  • Павел ашшӗ — «Бичурин. Молодые годы» (2023),
  • Нукка тата лаша пӑхакан — «Царевна-вышивальщица» (2025) тата ытти[3].

Пӑрттан пьесисемпе К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче тата Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Ҫамрӑксен театрӗнче спектакльсем лартнӑ. Вӗсен шутӗнче «Вӑрмана юлнӑ ҫамрӑклӑх», «Качча кайиччен», «Чӑн телей юратура», «Кирек ӑҫта та пӗр хӗвел», «Хӑвӑрт укҫа ҫавӑрать пуҫа», «Ҫил ҫинчи ҫамрӑклӑх» тата «Килех килчӗ Турӑ ҫырни» спектакльсем[2].

Литература ӗҫӗ

Пӑртта сӑвӑсем, калавсем, повеҫсем тата пьесӑсем ҫырать. Унӑн поэзийӗпе прозинче, драматурги произведенийӗсенче ял пурнӑҫӗ, ҫынсем хушшинчи хутшӑнусем, юрату тата ҫемье темисем палӑраҫҫӗ[1].

Кӗнекисем

  • «Юратса юратман юрату» (2001);
  • «Уйӑх ачи» (2005);
  • «Пирӗн урам» (2010);
  • «Атьӑр туслашар!» (2015);
  • «Хӗллехи юратуллӑ каҫсем» (2021);
  • «Ман пылак ҫырлам» (2024)[2][4].

«2026 ҫулта Чӑваш кӗнеке издательствинче пьесисен пуххин иккӗмӗш кӗнеки — «Савнӑ тусӑм — кӑвак куҫӑм» — пичетленсе тухнӑ[5].

Кинори ӗҫӗ

2013 ҫулта Александр Степанов-Пӑртта «Чупкӑн» илемлӗ фильм режиссёрӗ пулнӑ[6]. 2014 ҫулта вӑл чӑваш чӗлхипе ӳкернӗ 118 минутлӑ «Салтака качча каятӑп» фильма режиссёрленӗ. Фильм 2015 ҫулхи VIII Шупашкар халӑхсен хушшинчи кинофестиваль программине кӗнӗ[7].

2014 ҫулхи VII Шупашкар халӑхсен хушшинчи кинофестиваль программинче Степанов-Пӑртта «Франци хӗрӗ тыткӑнларӗ чӗрене» фильмӑн Алексей Иванов-Сӗрмекпе пӗрле ӗҫленӗ режиссёрӗ тесе кӑтартнӑ[8].

Хисепӗсем

  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ (2003);
  • Чӑваш Республикинчи наци драматургӗсен пьесисен республика конкурсӗн ҫӗнтерӳҫи;
  • «Чӗнтӗрлӗ чаршав» республика театр искусстви конкурсӗн ҫӗнтерӳҫи;
  • Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп хучӗ (2008);
  • Чӑваш Республикин халӑх артисчӗ (2018)[3][1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4 Афанасьева Е. Р.; Кириллов Г. В. Пртта Александр Иванович (выр.). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3 Степанов (Пртта) Александр Иванович: биография (выр.). Чӑваш Республикин Наци библиотеки — «Чӑваш литературин картти». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Александр Степанов (выр.). Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  4. ^ Степанов (Пртта) Александр Иванович: произведенийӗсем. Чӑваш Республикин Наци библиотеки — «Чӑваш литературин картти». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  5. ^ Александр Пӑрттан «Савнӑ тусӑм – кӑвак куçӑм» кĕнеки пичетленчĕ. Чувашское книжное издательство (26 ҫурлан 2026). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 15-мӗшӗ.
  6. ^ Фильм «Чупкан» (выр.). «Афиша». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  7. ^ Программа VIII Чебоксарского международного кинофестиваля (выр.). Чӑваш Республикин Наци библиотеки (2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.
  8. ^ Программа VII Чебоксарского международного кинофестиваля (выр.). «Про Город Чебоксары» (12 ҫӑвӑн 2014). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Австрийская, О. Хӗллехи каҫсенче кичем пулмӗ : [Александр Пӑрттан «Хӗллехи юратуллӑ каҫсем» кӗнеки ҫинчен] / О. Австрийская // Ҫӗнтерӳ ҫулӗ (Вӑрнар районӗ). — 2022. — 26 нарӑс/февраль (№ 14). — С. 3.
  • Андреев, П. Утмӑлтурат чечекӗ / П. Андреев // Ҫулӗ пулчӗ тумхахлӑ. Ҫамрӑксен театрӗ: пулни-иртни, хальхи / П. Андреев. — Шупашкар, 2020. — С. 295-300 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • Пӑртта, А. Александр Пӑртта: Хушма ятшӑн пуҫран шакканӑччӗ / А. Пӑртта ; Р. Власова ҫырса илнӗ // Хыпар. — 2022. — 21 кӑрлач/январь. — С. 8 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Петров, Ю. Юлташ вылянӑ рольсем кӑмӑла каяҫҫӗ / Ю. Петров ; автор сӑн ӳкерчӗкӗсем // Ял пурнӑҫӗ (Красноармейски районӗ). — 2013. — 5 ака. — С. 5 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Степанов, А. И. Александр Пӑртта: «Арӑмсӑр эпӗ — ҫур ҫын» : [Александр Пӑрттаран илнӗ интервью] / А. И. Степанов ; Р. Прокопьева ҫырса илнӗ // Самант. — 2011. — № 5. — С. 12-13.
  • Степанов, А. Театр — асамлӑх тӗнчи : [аса илӳсем] / А. Степанов-Пӑртта // Тӑван Атӑл. — 2011. — № 6. — Прил.: с. 1-6. — (Сунтал).
  • Тихонова, В. Александр Пӑртта — драматурги ӑсти, пултаруллӑ артист / В. Тихонова // Ял пурнӑҫӗ (Красноармейски районӗ). — 2018. — 10 ака (№ 25). — С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Ячӗ Америкӑна ҫитнӗ // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2013. — 30 пуш — 5 ака (№ 12). — С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Двойнова, Д. Началось в деревне утро… / Д. Двойнова // Молодежный курьер. — 2008. — 27 марта (№ 6). — Прил.: с. 2. — (Сцена Чувашии).
  • Рыбкина, В. Узоров почти не осталось / В. Рыбкина // Сцена Чувашии. — 2007. — 20 апр. (№ 4).
  • Чӑваш литературин антологийӗ. — 2013. — Т. 2. — С. 583.
  • Ҫулӗ пулчӗ тумхахлӑ. Ҫамрӑксен театрӗ: пулни-иртни, хальхи. — 2020. — С. 295—300.
  • Афанасьева Е. Р.; Кириллов Г. В. Пртта (Степанов) Александр Иванович. — Чувашская энциклопедия. — 2009. — Т. 3. — С. 518.
  • Афанасьева Е. Р.; Кириллов Г. В.; Михайлов В. М. Пртта (Степанов) Александр Иванович. — Энциклопедия Красноармейского района. — 2018. — С. 460.

Каҫӑсем

Категорисем