Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Рыбаков Борис Александрович

Борис Александрович Рыбаков (1908 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ [ҫӗртмен 3-мӗшӗ] , Мускав — 2001 ҫулхи раштавӑн 27-мӗшӗ, Мускав) — совет саманин тата Раҫҫейӗн археологӗ, совет археологине тата истори ӑслӑлӑхне нумай ҫул хушши ертсе пынӑ паллӑ ӑсчах[1]. СССР ӐА академикӗ (1958), Социализмла Ӗҫ Паттӑрӗ (1978). Вӑл славянсен культурине тата Авалхи Руҫ историне тӗпченипе тӗнчипе паллӑ.

Биографи

Борис Рыбаков кивӗ йӑлапа пурӑнакан (старообрядецсен) ҫемйинче ҫуралнӑ. Унӑн ашшӗ, Александр Степанович Рыбаков, историк тата Старообрядецсен турӑ ӗҫӗн институчӗн ректорӗ пулнӑ. Борис килте лайӑх пӗлӳ илнӗ, каярахпа Мускав патшалӑх университетне (МГУ) вӗренме кӗнӗ. 1930 ҫулта МГУ-н историпе этнологи факультетне вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн Патшалӑх истори музейӗнче ӗҫленӗ.

СССР-ти археологи ӗҫне ертсе пыракансенчен пӗри пулнӑ май, Рыбаков 1956—1987 ҫулсенче СССР ӐА Археологи институчӗн директорӗ пулса ӗҫленӗ. Ҫавӑн пекех вӑл МГУ-ри истори факультетне ертсе пынӑ, проректор тата кафедра заведующийӗ пулнӑ.

Ӑслӑлӑх ӗҫӗсем

Рыбаков академик 1927 ҫултанпа археологи экспедицийӗсене хутшӑннӑ. Вӑл Вщиж, Любеч, Тмутаракань, Чернигов тата Украина хулисен вырӑнӗсене тӗпченӗ. Вӑл хӑйӗн ӗҫӗсенче славянсен историйӗ питӗ авал пулнине ҫирӗплетнӗ. Унӑн шухӑшӗпе, славянсен культури бронза ӗмӗрӗнченех пуҫланнӑ[2].

Рыбаков антинорманизм енне тытнӑ, вӑл Авалхи Руҫ патшалӑхне йӗркелес ӗҫре варягсен (скандинавсен) ролӗ пысӑк пулнине хирӗҫленӗ. Вӑл «Авалхи Руҫ ремесли» (1948) ятлӑ пысӑк монографи ҫырнӑ, унта Авалхи Руҫри хуласенче экономика тата техника шайӗ ҫав вӑхӑтри Анӑҫ Европа патшалӑхӗсенчен кая пулманнине кӑтартса панӑ. Ку ӗҫшӗн ӑсчаха Сталин премийӗпе чысланӑ.

Славянсен халӑх тӗнне тӗпчени

Ӑсчах славянсен тӗнне тата халаплӑхне тӗпчес ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑ. Унӑн «Авалхи славянсен халӑх тӗнӗ» (1981) тата «Авалхи Руҫӗн халӑх тӗнӗ» (1987) кӗнекисем ӑслӑлӑхра та, обществӑра та пысӑк тавлашу ҫуратнӑ. Рыбаков славянсен пантеонне тишкерсе, Род турра чи тӗп турӑ, ҫут тӗнчене ҫуратаканӗ тесе палӑртнӑ[3]. Ҫавӑн пекех вӑл халӑх тӗрринчи тата йӑлинчи сӑнарсенчен авалхи мифсене тупса палӑртма тӑрӑшнӑ.

Критика

Рыбаковӑн хӑш-пӗр концепцийӗсене ӑслӑлӑх тӗнчинче тишкерни те сахал мар. Лев Клейн археолог тата ытти ӑсчахсем Рыбакова хӑш-пӗр фактсене аваллатнӑшӑн тата «ӑслӑлӑх мифне» ҫуратнӑшӑн айӑпланӑ[4]. Сӑмахран, Киева V ӗмӗр вӗҫӗнче никӗсленӗ тенине археологи тӗлӗшпе ҫирӗплетмен тесе шутлаҫҫӗ. Ҫавӑн пекех унӑн славянсемпе скифсене пӗрлештерекен теорийӗ те нумай вӑхӑт иккӗленӳ ҫуратнӑ.

Вӗрентӳ ӗҫӗ

Борис Рыбаков МГУ-ри истори факультетӗнче 60 ҫул ытла вӗрентнӗ. Унӑн вӗренекенӗсенчен нумайӑшӗ паллӑ археологсем тата историксем пулса тӑнӑ, вӗсен шутĕнче: С. А. Плетнёва, П. П. Толочко тата ыттисем. Миллионшар шкул ачи тата студентсем Рыбаков ҫырнӑ учебниксемпе вӗреннӗ.

Хисепӗсем

Борис Александрович Рыбаков 2001 ҫулхи раштав уйӑхӗн 27-мӗшӗнче вилнӗ. Ӑна Мускаври Троекурово ҫӑвинче пытарнӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Макаров, 2015, с. 110.
  2. ^ Шнирельман, 2015, том 1, с. 191.
  3. ^ Кутарев, 2013б, с. 21—24.
  4. ^ Клейн, 2004, с. 70.

Вуламалли

  • Рыбаков Борис Александрович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  • Борис Александрович Рыбаков. — М.: Наука, 1978. — 2-е изд. — (Материалы к биобиблиографии учёных СССР. Сер. истории; Вып. 9).
  • Богданов В. П. Академик Б. А. Рыбаков // Преподавание истории и обществознания в школе. — 2002. — № 4.
  • Борисов Н. С., Горский А. Д., Рапов О. М. Профессору Московского университета Б. А. Рыбакову — 80 лет // Вестник МГУ. Сер. «История». — 1988. — № 4.
  • Борисов Н. С., Рапов О. М. Б. А. Рыбаков (к 90-летию со дня рождения) // Вестник МГУ. Сер. «История». — 1998. — № 3.
  • Горовенко А. В. Роман Мстиславич и Пётр Бориславич: татищевские известия в мистификациях академика Рыбакова / Горовенко А. В. Меч Романа Галицкого. Князь Роман Мстиславич в истории, эпосе и легендах. — СПб.: Дмитрий Буланин, 2011. — С. 304—332.
  • Данилевский И. Н. Источниковедческие уроки «Петра Бориславича» / Данилевский И. Н. Русские земли глазами современников и потомков (XII—XIV вв.): курс лекций. — М.: Аспект Пресс, 2001. — С. 326—335.
  • Клейн Л. С. Академик Рыбаков и партийная линия // Троицкий вариант — Наука. — 2011. — № 73. — С. 14.
  • Кутарев О. В. Характеристика Рода и Рожаниц в славянской мифологии: интерпретации Б. А. Рыбакова и его предшественников // Религиоведение. — Благовещенск: Амурский гос. ун-т, 2013. — № 4. — . — ISSN 2072-8662.
  • Медынцева А. А. Б. А. Рыбаков — историк-энциклопедист нашего времени // Культура славян и Русь. — М.: Наука, 1998. — С. 3—29.
  • Новосельцев А. П. «Мир истории» или миф истории? // Вопросы истории. — 1993. — № 1. — С. 23—32.
  • Памяти академика Б. А. Рыбакова // Сборник РИО. — Т. 5 (1953). — М., 2002.
  • Парпара А. А. «Сколько весит наука?» (Вспоминая академика Бориса Рыбакова) // Литературная газета. — 2008. — № 22 (6174). — .
  • Творогов О. В. Рыбаков Борис Александрович // Энциклопедия «Слова о полку Игореве». — Т. 4. — СПб.: Дмитрий Буланин, 1995. — С. 246—251.
  • Чернецов А. В. Крупный учёный, неповторимая личность. К 100-летию со дня рождения академика Б. А. Рыбакова // Вестник РАН. — 2008. — Т. 78. — № 6. — С. 538—548.

Каҫӑсем

Hero of Socialist Labor medal.svg Рыбаков Борис Александрович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра

Категорисем