Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Савельев-Сас Александр Сергеевич

Савельев-Сас Александр Сергеевич (1932 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ, Юламан, Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ, Пушкăрт АССР, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР — 2021 ҫулхи ҫӗртмен 12-мӗшӗ, Юламан, Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ, Пушкӑрт Республики, Раҫҫей Федерацийӗ) — чӑваш сӑвӑҫи, прозӑҫи, публицисчӗ, куҫаруҫи тата вӗрентекенӗ. Раҫҫей Федерацийӗн тата Чӑваш Республикин Писательсен союзӗн членӗ (1994)[1][2].

Кун-ҫулӗ

Александр Сергеевич Савельев-Сас 1932 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗнче Пушкӑрт АССРӗнчи (халӗ Пушкӑрт Республики) Авӑркас районӗнчи Юламан ялӗнче ҫуралнӑ[1][2].

1944 ҫулта вӑл ҫав ялти пуҫламӑш шкултан вӗренсе тухнӑ та Ташлăкӑльти ҫиҫӗ ҫул вӗренмелли шкулӑн 5-мӗш класне вӗренме кӗнӗ. Анчах вӑрҫӑ тата вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи йывӑр ҫулсем пирки вӑл 6-мӗш класран вӗренме пӑрахнӑ та колхозра вӑй ӗҫленӗ[1][3]. 1951—1954 ҫулсенче Совет Ҫарӗнче хӗсметре тӑнӑ[4][1]. Хӗсметрен таврӑнсан Толбазӑри каҫхи вӑтам шкултан вӗренсе тухнӑ (1957), кайран Стерлитамак патшалӑх педагогика институтӗнче пӗлӳ илнӗ (1968, заочно)[1][2].

1955 ҫулта ӑна «Ленин ҫулӗпе» (кайран «Ҫӗршыв ҫулӗ») район хаҫачӗн литература сотрудникӗ вырӑнне йышӑннӑ[4]. Районсене пӗрлештернӗ хыҫҫӑн, Çтерлĕ хулинче тухса тӑнӑ «Коммунизм ялавӗ» хаҫатӗнче редактор пулӑшҫи вырӑнӗнче ӗҫленӗ[1]. 1971—1984 ҫулсенче тӑван ялӗнчи шкулта директор пулӑшҫи (завуч) пулса вӑй хунӑ, чӑваш чӗлхипе литература вӗрентнӗ[2][1]. 1998 ҫултанпа «Урал сасси» хаҫачӗн корреспонденчӗ пулса ӗҫленӗ[2].

Пурнӑҫӗн малтанхи вӑхӑчӗнчен пуҫласа тӑван ялӗнче пурӑннӑ. 2021 ҫулхи ҫӗртмен 12-мӗшӗнче ҫӗре кӗнӗ[1][4].

Пултарулӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

Сӑвӑ ҫырма 1955 ҫулта пуҫланӑ, ун чухне унӑн пӗрремӗш сӑвви район хаҫачӗнче пичетленнӗ[3]. Унӑн паллӑ хайлавӗсем хушшинче повеҫсем, калавсем, сӑвӑсем тата публицистика статьисем пур. Вӑл ачасем валли те, аслисем валли те нумай ҫырнӑ.

Унӑн кӗнекисем Шупашкарти Чӑваш кӗнеке издательствинче пичетленсе тухнӑ. Пурӗ вӑл 20 кӗнеке кӑларнӑ[4][3]. Унӑн хайлавӗсем вырӑс, тутар, пушкӑрт чӗлхисене куҫарнӑ[1].

А. С. Савельев-Сас пушкӑрт тата тутар ҫыравҫисен — Ш. Бабичӑн, К. Аралбайӑн, Р. Назаровӑн, С. Рахматуллинӑн, С. Шариповӑн тата ыттисен — хайлавӗсене чӑвашла куҫарнӑ[2][1]. Вӑрҫӑ ветеранӗпе Н. Т. Ивановпа пӗрле «Юратупа юн» роман ҫырнӑ, вӑл «Тӑван Атӑл» журналта 2001 ҫулта пичетленнӗ. Ку роман Пушкӑртстанри чӑвашсен Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни пирки[1][3].

Вӑл Пушкӑртстанри чӑваш ҫыравҫисен «Шуратӑл» литература пӗрлешӗвӗн ертӳҫи пулса тӑрӑшнӑ (20 ҫул ытла)[1][3].

Кӗнекисем

  • «Кам пысӑкрах» (Кам ҫӳллӗрех, 1975)[2][1]
  • «Ялти сукмаксем» (Ял ҫулӗсем, 1981)[2][1]
  • «Кашкӑр сукмакӗ» (Кашкӑр йӗрӗ, 1987)[2][1]
  • «Шӑнкӑравлӑ пӗкӗ» (Шӑнкӑравлӑ пӗкӗ, 1993)[2][1]
  • «Сӑвӑсем» (Сӑвӑсем, 2000)[1]
  • «Хӗвеле тавраш» (Хӗвеле тавраш, 2007)[2][1]
  • «Ют арӑм» (Ют арӑм, 2015 — юморлӑ калавсем)[2][1]
  • «Сурпанлӑ сурӑх» (Сурпанлӑ сурӑх, 2018 — ачасем валли калавсемпе сӑвӑсен пуххи)

Хисепӗсем

  • Раҫҫей Федерацийӗн халӑха вӗрентес ӗҫ отличникӗ (1991)[2][1]
  • М. Трубина ячӗллӗ парне лауреачӗ (1991)[2][1]
  • Галимҗан Ибрагимов ячӗллӗ парне лауреачӗ (Авӑркас район администрацийӗн, 1996)[2][1]
  • Ф. Карим ячӗллӗ парне лауреачӗ (2001)[2][1]
  • Пушкӑрт АССР Верховнӑй Совет Президиумӗн Хисеп грамоти[1]

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 Александр Сергеевич Савельев-САС. Аургазинская централизованная библиотечная система (24 авӑнӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 САВЕЛЬЕВ‑САС (Савельев) Александр Сергеевич. Башкирская энциклопедия (17 юпан 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5 88 лет Александру Сергеевичу Савельеву — САС. Аургазинская ЦБС (27 авӑнӑн 2020). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4 Аксакал чувашской литературы. Аургазинская ЦБС (14 ҫӗртмен 2021). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

Каçăсем

Категорисем