Синдряков Николай Кузьмич
Николай Кузьмич Синдряков (1924 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗ, Кивĕ Чаллă, Старочелнинская волость[d], Чистай кантонĕ, Тутар Автономиллĕ Социализмла Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР — 1943 ҫулхи авӑнӑн 29-мӗшӗ, Мироновский район[d]) — совет саманин офицерӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943).
Пурнӑҫӗ
1924 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче Тутар АССРӗнчи Чистай кантонӗнчи Кивӗ Чаллӑ ялӗнче (халӗ Тутарстан Республикинчи Нурлат районӗ) хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ[1]. Наципе — чӑваш.
7 класс вӗренсе пӗтернӗ. Колхозра шутлавҫӑ пулса ӗҫленӗ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин тапхӑрӗ
Хӗрлӗ Ҫарта 1942 ҫултанпа. Октябрьски РВК ҫара чӗнсе илнӗ. 1943 ҫулта Саранскри ҫар пехота училищине вӗренсе пӗтернӗ[2]. Ҫапӑҫакан ҫарта 1943 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗнчен пуҫласа[1].
3-мӗш гварди танк ҫарӗнчи 15-мӗш (1943 ҫулхи утӑн 26-мӗшӗнчен пуҫласа — 7-мӗш гварди) танк корпусӗн 113-мӗш (1943 ҫулхи утӑн 26-мӗшӗнчен пуҫласа — 55-мӗш гварди) танк бригадин йышӗнче ҫапӑҫнӑ[1]. Брянск, Тӗп тата Воронеж фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ.
Курск пӗккинчи ҫапӑҫӑвӗн юлашки тапхӑрӗнче — «Кутузов» Орёлти тапӑну операцийӗнче (1943 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗ — ҫурлан 15-мӗшӗ), ҫавӑн пекех Суллахай ҫыран енчи Украинӑна ирӗке кӑларнӑ вӑхӑтра Суми-Прилуки тапӑну операцийӗнче (1943 ҫулхи ҫурлан 26-мӗшӗ — авӑнӑн 30-мӗшӗ) хутшӑннӑ[1].
1943 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗнчен пуҫласа ҫурлан 8-мӗшӗччен пынӑ ҫапӑҫусенче вӑл ертсе пынипе рота тӑшманӑн 45 салтакӗпе 1 офицерне, 3 станоклӑ тата 2 алӑ пулемётне, 1 миномётне пӗтернӗ. Свободный Труд ял ҫине тапӑнса пынӑ чухне Синдряков хӑйӗн хӗҫпӑшалӗнчен тӑшманӑн 7 салтакне персе пӑрахнӑ[2]. 1943 ҫулхи ҫурлан 9-мӗшӗнче Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе чысланӑ[1].
55-мӗш гварди танк бригадинчи мотострелоксен взвочӗн командирӗ (Воронеж фрончӗ, 3-мӗш гварди танк ҫарӗ, 7-мӗш гварди танк корпусӗ) Синдряков гварди лейтенанчӗ Днепр урлӑ каҫнӑ чухне уйрӑмах палӑрнӑ.
1943 ҫулхи авӑнӑн 22-мӗшӗнчи ҫӗрле унӑн взвочӗ тӑшман авиацийӗ хытӑ бомбӑланӑ, артиллерипе миномётсенчен тата пулемётсенчен пӗр вӗҫӗмсӗр пенӗ вӑхӑтра, вырӑнти материалсемпе усӑ курса, каҫмалли хатӗрсем — сулӑсем тунӑ. Синдряков пӗрремӗш сулӑ ҫине хӑпарса салтаксене хӑйӗн хыҫҫӑн ертсе кайнӑ та Киев облаҫӗнчи Мироновка районӗнчи Великий Букрин ялӗ патӗнче юханшыв урлӑ каҫнӑ. Сылтӑм ҫырана пӗрремӗш ура ярса пусса, вӑл 200-300 метр малалла кайнӑ, хӳтӗленӗве ӑста йӗркеленӗ, ҫапла май пӗтӗм батальона каҫма май туса панӑ[1][3].
Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне 1943 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗнче вилнӗ хыҫҫӑн тивӗҫтернӗ[1].
1943 ҫулхи авӑнӑн 29-мӗшӗнче Великий Букрин ялне тӑшмансенчен ирӗке кӑларнӑ чухне ҫапӑҫура пуҫне хунӑ[1]. Великий Букрин ялӗнчи тӑванла вилтӑпринче пытарнӑ, унта палӑк лартнӑ.
Хисепӗсем
- «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (1943, вилнӗ хыҫҫӑн);
- Ленин орденӗ (1943, вилнӗ хыҫҫӑн);
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1943 ҫулхи ҫурлан 9-мӗшӗ).
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Кто есть кто в Республике Татарстан, Герои Советского Союза — наши земляки (Сборник документальных очерков и зарисовок в трёх книгах). — Казань: Татарское кн. изд-во, 1982–1985 гг.
- Герои Советского Союза — наши земляки. Казань, 1985, кн. 3. / стр. 56–57.
- Наши земляки — Герои Советского Союза. 3-е изд., испр. и доп. Чебоксары, 1980. / стр. 507.
- Ханин Л. Герои Советского Союза — сыны Татарии. Казань, 1963. / стр. 481–484.
- Батырлар китабы — Книга Героев. Казань, 2000.
- Книга Героев = Батырлар китабы / сост.: М. В. Черепанов, Е. В. Панов. Казань, 2022. С. 146.
- Населённые пункты Республики Татарстан: иллюстрированная энциклопедия: в 3 т. Казань, 2023. Т. 3. С. 105, 146, 147.
Ссылки
Синдряков Николай Кузьмич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
