С. А. Лавочкин ячӗллӗ ӑслӑлӑхпа производство пӗрлешӗвӗ
С. А. Лавочкин ячӗллӗ наукӑпа производство пӗрлешӗвӗ — раҫҫей ракета-космос промышленноҫӗн предприятийӗ.
Хальхи вӑхӑтри тӗп продукци — космос аппарачӗсем тата хӑвӑртлатакан блоксем.
«Роскосмос» госкорпорацине кӗрет, ӑна пӑхӑнса тӑрать[2]. Предприяти Мускав облаҫӗнчи Химки хулинче вырнаҫнӑ.
2022 ҫулта предприятие АПШпа Канадӑн санкци списокӗсене кӗртнӗ[3].
Предприяти кун-ҫулӗ
1937 ҫулхи ака уйӑхӗнче ССРП Хӳтӗлев промышленноҫӗн 293 № - лӗ авиаци завочӗ Наркомлесӑн ӗлӗкхи сӗтел-пукан фабрикин никӗсӗ ҫинче йӗркеленнӗref name="tass1">От деревянных истребителей до межпланетных станций. К юбилею НПО имени Семена Лавочкина. Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗ.</ref>. 1937 ҫулхи ҫӗртмен 1-мӗшӗнчи 0121 № НКОП хушӑвӗпе савута 301 № панӑ. Заводӑн пӗрремӗш директорӗ пулма Ю. Б. Эскина лартнӑ. Ҫак ӗҫре вӑл вӑрҫӑ вӑхӑтне пӗтӗмпех ӗҫлесе ирттернӗ. Вӑл вӑхӑтра предприятире ертсе пыракан роле производство ертӳҫисем мар, ОКБ пуҫлӑхӗсем йышӑннӑ. Вӗсем ҫине машинӑсене конструкцилесси кӑна мар, самолетсем туса кӑларасси те, ӗҫе кӗртесси те, йӗркелесси те тиеннӗ. ОКБ-301 пӗрремӗш пуҫлӑхӗ А. А. Дубровин (1938 ҫулхи раштав уйӑхӗччен) пулнӑ.
1939 ҫулхи ҫу уйӑхӗн вӗҫӗнче И-301 хӑвӑртлӑхлӑ истребителе (малашне ЛаГГ-3) В. П. Горбунов, С. А. Лавочкин, М. И. Гудков коллективлӑ ертсе пынипе дельт-йывӑҫ усӑ курса тума ҫӗнӗ ОКБ-301 туса хунӑ. 1939 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗнче СССР авиаци промышленноҫӗн Халӑх Комиссариачӗн приказӗпе ОКБ-301 пуҫлӑхне В. П. Горбунова лартнӑ, 1940 ҫулхи раштавӑн 14-мӗшӗнчен пуҫласа 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 6-мӗшӗччен ОКБ-301 М. И. Гудков ертсе пынӑ. С. А. Лавочкина 1940 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Чулхула хулине куҫарнӑ, унта 21 № авиазаводӑн ОКБ ертсе пынӑ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче 301 № авиазаводӑн производство хӑвачӗсене Новосибирска 153 № авиазавода эвакуациленӗ те Як-1, Як-7 истребительсем, ЛаГГ-3[4] деталӗсем туса кӑларас ӗҫе пикеннӗ. Химкири завод территоринче НКАП Ремотделӗн юсав мастерскойӗсене йӗркеленӗ.
1942 ҫулхи ака уйӑхӗнче М. И. Гудков ертсе пыракан ОКБ-301 коллектив пайӗпе Химкине таврӑннӑ. Ытти ӗҫченсене 1942 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче тата 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче С. А. Лавочкин ертсе пыракан ОКБ-21 йышне Горький хулине куҫарнӑ.
1945 ҫулхи юпа уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче ОКБ-301 пуҫлӑхне ҫак должноҫра 1960 ҫулхи ҫӗртмен 9-мӗшӗнче хӑй виличчен ӗҫленӗ С. А. Лавочкина лартнӑ. Унӑн ҫумӗ тата ОКБ-301 тӗп конструкторӗ Н. С. Черняков пулса тӑнӑ.
1950 ҫул С. А. Лавочкин ОКБ ӗҫӗнче йывӑр ҫул пулса тӑнӑ. Правительство йышӑнӑвӗпе шӑпах унӑн коллективне патшалӑхӑн ятарлӑ пӗлтерӗшлӗ ӗсне — ҫӗршывӑн пӗрремӗш С-25 ҫӗршывӑн сывлӑш оборонин системи валли зенитлӑ управляющи ракетӑсем (ЗУР) туса хатӗрлеме хушнӑ. 1955 ҫулта Мускав тавралла "лавочкинӑн" «217М» тата «218» ракетисемпе «Беркут» ҫӗршывӑн сывлӑш оборонин системине сарнӑ[5].
Ун хыҫҫӑнхи ҫулсенче С. А. Лавочкин ячӗллӗ наукӑпа производство пӗрлешӗвӗ хӑйӗн вӑхӑтӗнчен чылай маларах — континентсем хушшинчи ҫунатлӑ «Буря» ракетӑпа, «Даль» комплексӗн пысӑк хӑвӑртлӑхлӑ перехватчик-ракетоносец Ла-250, ЗУР «400» проекчӗсемпе ӗҫленӗ.
1960 ҫулхи ҫӗртмен 9-мӗшӗнче Семён Алексеевич Лавочкин «Даль» ҫӗршывӑн сывлӑш оборонин комплексӗн ракетисене тӗрӗсленӗ вӑхӑтра Сары-Шаган полигонӗнче чӗре приступӗ пулса вилет. Вӑл вилнӗ хыҫҫӑн ОКБ-301 ССРП Правительствин йышӑнӑвӗпе ҫӗнӗ ят илнӗ — С. А. Лавочкин ячӗллӗ машина тӑвакан савут. 1962-1964 ҫулсенче завод В. Н. Челомей ертсе пынӑ 3 № ОКБ-52 филиалӗ пулнӑ, СТФ валли ракетӑсене конструкцилес енӗпе ӗҫленӗ.
1965 ҫулта предприятие СССР пӗтӗмӗшле машиностроени министерствине космос ҫыхӑну системисене, спутниксене, планетӑсене тӗпчеме антаракан аппаратсене тума панӑ. 1965 ҫулхи пуш уйӑхӗн 2-мӗшӗнче С. А. Лавочкин ячӗллӗ Машиностроени завочӗн тӗп конструкторӗ пулма Г. Н. Бабакина лартнӑ. Ҫав ҫултах С. П. Королёв хӑйӗн планетӑсемпе уйӑхсем хушшинчи автоматлӑ аппаратсем пирки ҫырнӑ ӗҫӗсене Бабакина панӑ[5].
Предприятире йӗркеленӗ космос аппарачӗсем Уйӑх ҫине пӗрремӗш хут ҫемҫе лартас ӗҫе пурнӑҫланӑ. «Уйӑх-16» тата «Уйӑх-20» станцисем Ҫӗр ҫине уйӑх тӑприне тӗслӗхсене автоматлӑ майпа пухса илсе ҫитернӗ. Тӗнчере пӗрремӗш хут Ҫӗр ҫинчен ертсе пыракан «Луноход-1» самоходнӑй аппарат Уйӑх тӑрӑх нумай километрлӑ поход тунӑ. Уйӑх программине ӑнӑҫлӑ пурнӑҫланӑшӑн ОКБ тата завод коллективне 1971 ҫулта Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав иккӗмӗш орденӗпе наградӑланӑ.
1967 ҫултан пуҫласа Венера патне Г. Н. Бабакин ертсе пынипе йӗркеленӗ «Венера-4» — «Венеры-7» планетӑсем хушшинчи автоматлӑ станцисем старт илнӗ. 1970 ҫулта «Венеры-7» лартакан аппаратӑн 1970 ҫулта тӗнчере пӗрремӗш хут планета ҫине хӑпарса, анса ларнӑ ҫӗртен температурӑпа пусӑм ҫинчен, ҫавӑн пекех атмосферӑн газ составӗ ҫинчен даннӑйсем ҫырса пама май килнӗ.
Г. Н. Бабакин вилсен 1971 ҫулхи ҫурлан 3-мӗшӗнче ОКБ ҫӗнӗ тӗп конструктор — С. С. Крюкова — ертсе пынӑ. 1971 ҫултанпа — С. А. Лавочкин ячӗллӗ ӑслӑх-производство пӗрлешӗвӗ. Ҫак тапхӑрта предприяти «Марс-4» — «Марс-7» АМС тӑвассипе ӗҫленӗ. Вӗсенчен иккӗшӗ Марсӑн искусствӑлла спутникӗсем пулса тӑнӑ.
Ун хыҫҫӑнхи ҫулсенче вӗсене С. А. Лавочкин ячӗллӗ НПП-ра «Вега-1» тата «Вега-2» станцисене йӗркеленӗ, вӗсем Ҫӗр ҫине Галлей кометин хӑйне евӗрлӗ ӳкерчӗкӗсене, Марс спутникне вӗренмелли «Фобос» аппаратсене ярса панӑ. 1980-мӗш ҫулсенчен пуҫласа предприятире виҫӗ пысӑк космос обсерваторине — «Астрон», «Гранат» тата «Спектр-Р» — туса хунӑ, хута янӑ. Хальхи вӑхӑтра орбитӑра «Спектр-РГ» ӗҫлет. Ҫак космос аппарачӗсемпе пухса илнӗ ӑслӑлӑх кӑтартӑвӗсем тӗнче астрофизикин историне кӗрсе юлнӑ.
Ҫавӑн пекех, С. А. Лавочкин ячӗллӗ НПП-ра «Прогноз» КА, «Электро-Л», «Арктика» метеорологи карапӗсем тата ытти нумай космос аппарачӗсем, ҫавӑн пекех «Фрегат» хӑвӑртлатакан блок хатӗрленӗ. 2022 ҫулта предприяти специалисчӗсем ««Уйӑх-Глоб» («Луна-25») АМС хута яма хатӗрленеҫҫӗ[5].
2014 ҫулхи май уйӑхӗнче НПП кадрӗсен генеральнӑй директорӗн ҫумне федераци хӑрушсӑрлӑх служби генерал-лейтенанта Сергей Солодовникова Мускав Ҫывӑхӗнчи Одинцоо хула судне 180 миллион тенкӗ вӑрланипе айӑпласа, мошенничествӑра НПП финанс директорне Валерий Романова та айӑпланӑ[6].
2017 ҫулхи акан 5-мӗшӗнче Федерацин «С. А. Лавочкин ячӗллӗ ӑслӑх-производство пӗрлешӗвӗ» патшалӑх унитари предприятине акционерсен обществи тесе ят панӑ[7].
Продукци
Авиаци техники тата хӗҫ-пӑшал
- Сериллӗ поршенлӗ самолётсем — истребительсем ЛаГГ-1 (1939 ҫ.) , ЛаГГ-3 (1940 ҫ.) , Ла-5 (1942), Ла-7 (1944), Ла-9 (1946 ҫ.), Ла-11 (1947 ҫ.)
- Опытлӑ поршеньлӗ самолётсем — Гу-82 истребительсем (1941 ҫ.) , К-37 (1941 ҫ.) , Гу-1 (1943 ҫ.) , Дископлан-2 (1960 ҫ.)[8]
- Сериллӗ реактивлӑ самолёт — Ла-15 истребитель (1948 ҫ.)
- Опытлӑ реактивлӑ самолётсем — истребительсем Гу-ВРД (март 1943 ҫ., проект), Ла-150 (1946 ҫ.) , Ла-152 (1946 ҫ.) , Ла-156 (1947 ҫ.) , Ла-160 (1947 ҫ.) , Ла-168 (1948 ҫ.) , Ла-174ТК (1948 ҫ.) , Ла-176 (1948 ҫ.) , Ла-190 (1951 ҫ.) , Ла-200 (1949 ҫ.) , Ла-250 (1956 ҫ.)
- Мускавӑн сывлӑшран хӳтӗлемелли зенитлӑ ракетӑсем, В-300 тата В-500 зенитлӑ ракетӑсем («Беркут» сывлӑш оборонин пӗрремӗш отвечествӑлла системине тӑвас ӗҫсен шайӗнче (С-25) в 1950—1955 ҫҫ.)
- Г-300 «Сывлӑш-сывлӑш» класслӑ ракетӑсем (В-300 ракетӑн пӗчӗк варианчӗ).
- Тӗнчере пӗрремӗш «Буря» сасӑсӑр ҫунатлӑ ракета (1956 ҫ.)
Космос техники (совет тапхӑрӗ)
- Планетӑсем хушшинчи автоматлӑ станцисем
- Уйӑх программи
- Марсиансен программи
- «Венера-1»—«Венера-16» (1963—1983), «Венера-1» планетӑсене тӗпчеме палӑртнӑ пӗрремӗш аппарат пулнӑ. Ытти мерӑсен шутӗнче вӑл хӗвел ҫилӗн параметрӗсене палӑртнӑ.
- Интеркосмос серийӗн тӗпчев КА
- «Прогноз» наукӑпа исследовани спутникӗсем
- «Фобос» 1 № тата 2 №(Марса тата унӑн Фобос спутникне тӗпчени) 1988 ҫ.
- «Вега» (Венера тата Галлей кометисене тӗпчени)
- Хӗвел парӑсӗн принципӗпе куҫакан Космос 1 спутник
- «Гранат» (1989 ҫ.) тата «Астрон» 1983 ҫ. космос астрофизика обсерваторийӗсем.
Космос техники (хальхи самана)
- Хӑвӑртлатакан блоксем
- «Фрегат» 2000 ҫ. — х. в.
- Ҫӗрӗн искусственнӑй спутникӗсем.
- Интербол (космос проекчӗ) (КА 1 № 1995 ҫ., КА 2 № 1996 ҫ.)
- «Купон» (1997 ҫ.)
- «Аракс» (КА 1 № — 1997 ҫ., КА № 2 — 2002 ҫ.)
- «Электро-Л 1 №» (2011 ҫ.),геостационарлӑ орбитӑран тунӑ метеосъемка.
- «Спектр-Р» (2011 ҫ.) "РадиоАстрон"радионтерферометрӑн пӗтӗм тӗнчери проекчӗ шайӗнче.
- Раҫҫейри хӑй тӗллӗн ӗҫлекен планетӑсем хушшинчи Фобос-грунт станци (2011 ҫ.).
- МКА-ФКИ (ПН1) «Зонд-ПП» Космос аппарачӗ (2012 ҫ.).
- МКА-ФКИ (ПН2) «РЭЛЕК-Вернов» Космос аппарачӗ (2014 ҫ.).
- «Электро-Л 2 №» (2015 ҫ.), геостационарлӑ орбитӑран тунӑ метеосъемка.
- «Спектр-РГ» (2019 ҫ.) рентген астрофизика обсерваторийӗ.
Перспективлӑ космос аппарачӗсем (производствӑра)
- «Электро-Л» 3,4 тата 5 № метеоДЗЗ спутникӗсем, ҫавӑн пекех вӗсен 1 № тата 2 № «Арктика-М» КА пысӑк эллиптлӑ орбита ҫинчи аталанӑвӗ.
- Спектр-УФ космос аппарачӗ «Пӗтӗм тӗнчери космос обсерваторийӗ-Ультрафиолет» проект валли.
- 2—5 № МКА-ФКИ пӗчӗк космос аппарачӗсен ҫемйи.
- Уйӑх-Глоб, Уйӑх-Ресурс Раҫҫей уйӑхлӑх программине ҫӗнетмелли космос аппарачӗсем.
Малашлӑхлӑ космос аппарачӗсем (разработкӑра)
Раҫҫей енчен «Экзомарс» миссие тивӗҫтересси тата интеграци парасси. Мисси тӗллевӗ — Марс ҫине Марсӑн хими кӑтартӑвӗсене палӑртас тӗллевпе вӗҫни, ҫав шутра Марс ҫинче пурнӑҫ йӗрӗсене шырани.
Хӗвел еннелле вӗҫес тата ун таврашӗнчи уҫлӑх параметрӗсене тӗпчес тӗллевпе Интергелиозонд мисси валли спутник хатӗрлесси тата ӑсталасси.
Резонанс мисси валли спутниксем хатӗрлесси тата ӑсталасси[9].
Раҫҫей Федерацийӗн Оборона Министерствин Нивелир программипе спутниксене туса хатӗрлесси[10] по программе Нивелир[11][12].
Хушма информаци
- ЛаГГ-1 тата ЛаГГ-3 лайӑхлатнӑ ярӑмӗсен ретне 1941—1944 ҫулсенче Тбилиси хулинче В. П. Горбунова ертсе пынӑ ОКБ-31 (1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗнчен — серийное КБ) туса хунӑ.
- Ряд усовершенствованных серий ЛаГГ-3 созданы ОКБ-31 (с июля 1941 года — серийное КБ) под руководством В. П. Горбунова в г. Тбилиси в 1941—1944 годах.
- Опытлӑ Гу-82, К-37, Гу-1 самолетсене М. И. Гудкова ертсе пынипе ОКБ-301 тунӑ.
- ЛаГГ-3 серисен самолёчӗсем, Ла-5 истребительсем тата унӑн модификацийӗсем, Ла-7 тата унӑн модификацийӗсем 1941—1945 ҫулсенче Чулхула хулинче С. А. Лавочкина ертсе пынипе ОКБ-21 туса хунӑ.
- Ла-9, Ла-11 истребительсем, ҫаплах реактивлӑ самолетсем, боевой ракетӑсем, ҫав шутра МКР «Буря», С. А. Лавочкин ертсе пынипе 1945—1960 ҫулсенче ОКБ-301 туса хунӑ.
Предприятин патшалӑх чыславӗсем
- Ленин орденӗ (1944) — зТӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче ҫӗнӗ йышши истребительнӑй самолетсем тунӑшӑн ( С. А. Лавочкин ертсе пыракан ОКБ-21 коллективӗ Горький хулинче).
- Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1956) — правительствӑн ятарлӑ техника тӑвас ӗҫпе ҫыхӑннӑ заданине ӑнӑҫлӑ пурнӑҫланӑшӑн.
- Ӗҫхалӑх Хӗрлӗ Ялав Орденӗ (1971) — пилӗк ҫуллӑх плана ӑнӑҫлӑ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫӗнӗ техника туса кӑларассине йӗркеленӗшӗн.
Музей
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Бухгалтерская отчётность
- ^ Организации госкорпорации , Wayback Machine çинчи 2022 ҫулхи нарӑсӑн 9-мӗшӗнчи копийӗ Роскосмос
- ^ Global Affairs Canada. Regulations Amending the Special Economic Measures (Russia) Regulations. GAC (28 чӳкӗн 2022). Пӑхнӑ кун: 2023 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ.
- ^ Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег
<ref>; для сносокtass1не указан текст - ^ 1, 2, 3 К 85-летию НПО им. С.А. Лавочкина. Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи ҫӑвӑн 1-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи ҫӑвӑн 1-мӗшӗ.
- ^ Замгендиректора НПО имени Лавочкина арестован по подозрению в хищениях , Wayback Machine çинчи 2020 ҫулхи юпан 22-мӗшӗнчи копийӗ // Lenta.ru (14 мая 2014)
- ^ Информационное сообщение. НПО им.Лавочкина. Архивланӑ 2017 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ.
- ^ Дископлан-1(2). Пӑхнӑ кун: 2016 ҫулхи ҫурлан 9-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
- ^ Федеральное Космическое Агентство (Роскосмос) , Wayback Machine çинчи 2014 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗнчи копийӗ.
- ^ Минобороны потратит 70 млрд рублей на спутники-шпионы , Wayback Machine çинчи 2014 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗнчи копийӗ // Известия
- ^ Россия испытывает особо секретный спутник. Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗ.
- ^ Космические противоспутниковые программы ЦНИИХМ. Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи ҫӑвӑн 27-мӗшӗ.
- ^ Сергей Мартиросян. НПО им. С.А.Лавочкина или 20 лет спустя (выр.). Живой Журнал (4 раштавӑн 2013). — Посещение музея НПО им. С.А.Лавочкина. Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи кӑрлачӑн 26-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи ҫӑвӑн 28-мӗшӗ.
- ^ Музей НПО им. С А. Лавочкина. Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи ҫурлан 3-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2014 ҫулхи авӑнӑн 24-мӗшӗ.