Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Татьяна кунӗ

Татьяна кунӗ (выр. Татьянин день) — Раҫҫейре ҫулсерен кӑрлачӑн 25-мӗшӗнче паллӑ тӑвакан асӑну кунӗ. Истори тӑрӑх, ку праҫник христианлӑхри пӗрремӗш асапҫӑсенчен пӗрин — Рим Татьянин ячӗпе ҫыхӑннӑ, анчах XVIII ӗмӗр пуҫласа вӑл Раҫҫей студенчӗсен тӗп праҫникӗ пулса тӑнӑ. 2005 ҫултанпа ку куна официаллӑ майпа «Раҫҫей студенчӗсен кунӗ» тесе ҫирӗплетнӗ[1].

Кӗске историйӗ

Уяв тымарӗсем пирӗн эрӑри III ӗмӗртен килеҫҫӗ, ун чухне Римра Христос тӗнӗшӗн асап курнӑ Сӑваплӑ Татьянӑна вӗлернӗ. Православи календарӗпе унӑн асӑну кунӗ кӑрлачӑн 12-мӗшне (кивӗ стильпе) е кӑрлачӑн 25-мӗшне (ҫӗнӗ стильпе) лекет[2].

Тӗнпе ҫыхӑнман пӗлтерӗше ҫак кун 1755 ҫулта тивӗҫнӗ. 25-мӗшӗнче (кивӗ стильпе 12-мӗшӗнче) Елизавета Петровна императрица Мускав университетне йӗркелесси ҫинчен хушу алӑ пуснӑ. Вӗренӳ заведенийӗн проектне Михаил Ломоносов тата генерал-адъютант Иван Шувалов(выр.)чăв. хатӗрленӗ. Пӗр верси тӑрӑх, Шувалов ҫак куна ятарласа суйласа илнӗ, хӑйӗн амӑшӗн — Татьяна Ратиславскаян — ҫуралнӑ кунӗ валли парне пек туса парасшӑн пулнӑ[1].

Малтан уява университета никӗсленӗ кун пек Мускавра кӑна паллӑ тунӑ, анчах XIX ӗмӗр ҫурринелле вӑл пӗтӗм Раҫҫей интеллигенцийӗн тата студенчӗсен уявӗ пулса тӑнӑ. 1791 ҫулта университет ҫумӗнче сӑваплӑ Татьяна чиркӗвне (кил ҫумӗнчи храм) сӑвапланӑ, ҫакӑ вара сӑваплӑ асапҫӑпа вӗренӳ заведенийӗ хушшинчи ҫыхӑнӑва ҫирӗплетнӗ[3].

Студентсен ӗненӗвӗсем

Студентсен фольклорӗ Татьяна кунне сессие ӑнӑҫлӑ парса пӗтернипе ҫыхӑнтарать, мӗншӗн тесен ҫак вӑхӑтра тӑтӑшах е сесси вӗҫленет е каникул пуҫланать. Студентсем хушшинче ҫирӗпленнӗ темиҫе йӑла пур:

  • «Халявӑна» чӗнни. Чи паллӑ йӑла — ӑнӑҫӑва чӗнсе илмелли ритуал. Кӑрлачӑн 25-мӗшӗн каҫӗнче (ҫурҫӗр иртсен) студентсем балкон ҫине тухаҫҫӗ е чӳрече форточкине уҫаҫҫӗ те, зачеткӑна сывлӑшра сулласа, виҫӗ хут кӑшкӑраҫҫӗ: «Халява, кил!» (выр. «Халява, приди!»). Халӑхра ҫӳрекен шухӑш тӑрӑх, енчен те урамалла ҫавӑн пек кӑшкӑрсан тата хирӗҫ кам та пулин «Килсе ҫитрӗм ӗнтӗ!» (Уже в пути!) е «Халех пыратӑп!» тесе сасӑ парсан, экзаменсене пама ҫӑмӑл пулӗ[4].
  • Ҫурт ӳкерни. Зачет кӗнекин юлашки страницинче пӗчӗк ҫурт (мӑрьеллӗ тата тӗтӗм тухакан) ӳкермелле. Тӗтӗмӗ мӗн чухлӗ вӑрӑм, вӗренме ҫавӑн чухлӗ ҫӑмӑл пулать теҫҫӗ.
  • Вӗренме юрамасть. Кӑрлачӑн 25-мӗшӗнче экзаменсене хатӗрленме е конспектсем вулама пачах юрамасть, ӑнӑҫӑва «куҫ тивертесрен» асӑрханмалла. Вӗренес вырӑнне ҫак кун канма сӗнеҫҫӗ[3].

Паянхи уяв йӑлисем

Паянхи Раҫҫейре Татьяна кунне анлӑ паллӑ тӑваҫҫӗ, унта чиркӳ йӑлисем те, чиркӳпе ҫыхӑнман йӑласем те пур.

  • МПУри уявсем. Йӑла тӑрӑх, уяв тӗп вырӑнӗ — Мускав патшалӑх университечӗ (МПУ). Ирхине Сӑваплӑ Татьяна храмӗнче литурги иртет. Уявӑн пӗлтерӗшлӗ пайӗ — чаплӑ пуху тата пыл сӑри ӗҫни[5].
  • Ректорӑн пыл сӑри. Ку йӑлана МПУ ректорӗ Виктор Садовничий чӗртсе тӑратнӑ. Ҫулсерен университетшӑн кивӗ мӑнастир рецепчӗпе пыл сӑри вӗретеҫҫӗ. Ӗҫмене хатӗрлеме уявччен 40 кун маларах пуҫлаҫҫӗ, кӑрлачӑн 25-мӗшӗнче вара ректор хӑй аллипе студентсене ҫак ӗҫмепе сӑйлать[6][7].
  • Наградӑлани тата уҫӑлса ҫӳренисем. Ҫак кун ҫӗршыври нумай аслӑ вӗренӳ заведенийӗсенче палӑрнӑ студентсене чыслаҫҫӗ, концертсем, капустниксем тата выпускниксен тӗлпулӑвӗсем иртеҫҫӗ. Патшалӑх шайӗнче чи аслӑ чиновниксем студентсемпе тӗлпулусем ирттереҫҫӗ.

Вуламалли

  • Когинов Ю. Иван Шувалов: Татьянин день. М.: АСТ, 1998. ISBN 5-7632-0805-6.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Татьянин день: дата, история и традиции праздника. РБК Life. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  2. ^ История возникновения праздника Татьянин день. Администрация Красюковского сельского поселения. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Татьянин день или День студента: история, суеверия, традиции. Кубань 24. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  4. ^ День студента, или Татьянин день 2025: приметы, традиции. Телеканал 360. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  5. ^ Как МГУ отметит Татьянин день: расписание праздничных мероприятий. Татьянин день (издание домового храма МГУ). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  6. ^ Татьянин день: когда и как студенты отмечают свой праздник. Lenta.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.
  7. ^ День студента и Татьянин день: история, традиции и суть праздника. Афиша. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗ.

Каçăсем

Категорисем