Умсăнарсен таблици
Умсăнарсен таблици (тапăлĕ) — тĕрлĕ йышши чи ансат элементарлă функцисен паллăмарлахлă интегралĕсене (эппин, умсăнарĕсене те) йĕркепĕрĕн вырнаçтарса тухни. Ку ыйтупа ялан тенĕ пек кирлĕ формулăсен пуххи. Математикăлла анализра икĕ чи кирлĕ операци пур:
- Функцисен тухсатăранне тупасси,
- Функцисен паллăмарлăхлă интегралне тупасси.
Иккĕмĕш операцире тупсăмĕ элементарлă функци пулмасса та пултарать. Хуть те мĕнле элементарлă функцин те умсăнарĕсем вĕçĕ-хĕррисĕр. Çав вĕçĕ-хĕррисĕрлĕхе кунта черетлесе тухакан формулăсенче константа палăртать.
Функцисене интегралламалли йĕркевсем
Элементарлă функцисен интегралĕсем
Рационаллă функцисем
- (Нулĕн умсăнарĕ — константа, хуть те мĕнле чикĕсенче те нуль интегралĕ нуль пулать)
Кĕскен ăнлантарни: Улăштару тăватпăр: , вара
- («çÿллĕ логарифм»)
Логарифмсем
Экспонентăлла функцисем
Иррационаллă функцисем
- («вăрăм логарифм»)
Кĕскен ăнлантарни:
Калăпăр , малалла çавăн пекех тесе шутлăпăр. Гиперболăлла функцисемпе усă курса улăштару кĕртĕпĕр:
Анчах
Çавăнпа
Çапла вара, юлашки вакăн айĕн логарифмне С константа шутне кĕртсеН, куратпăр
Енчен те , вара улăштарса, интеграла пăхса тухни пек тăватпăр. Енчен те , вара улăштарса, унчченхи пек шухăшларăшсем йĕркелесе, унчченхи патнех пырса тухатпăр[1].
Тригонометрилле функцисем
Кĕскен ăнлантарни:
Кĕскен ăнлантарни:
Гиперболăлла функцисем
-
- çавăн пекех
- çавăн пекех
Кĕскен ăнлантарни: формулăна ĕнентерни:
формулăна ĕнентерни: .
формулăна ĕнентерни:
Ятарлă функцисем
Асăрхавсем
- ^ Виноградова И. А., Олехник С.Н., Садовничий В.А.. Задачи и упражнения по математическому анализу. В 2 кн. Кн. 1, ред. В.А. Садовничий. 2-мĕш кăларăм. М., "Высшая школа", 2000, С.187.