Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Беда Леонид Игнатьевич

Леони́д Игна́тьевич Беда́ (1920 ҫулхи ҫурлан 16-мӗшӗ, Новопокровка[d], Петропавловский уезд[d], Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики е Узункольский район[d], Костанайская область[d], Казахстан — 1976 ҫулхи раштавӑн 26-мӗшӗ, Брестская область[d], Беларуҫ Совет Социализмла Республики[d], СССР) — икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнче, 1945 ҫулхи ҫӗртмен 29-мӗшӗнче), СССР тава тивӗҫлӗ ҫар лётчикӗ (1971 ҫулхи ҫурлан 17-мӗшӗнче), авиаци генерал-лейтенанчӗ (1972).

Пурнӑҫӗ

Беда Леонид Игнатьевич 1920 ҫулхи ҫурлан 16-мӗшӗнче Казахстанри Костанай облаҫӗнчи Новопокровка ялӗнче ҫуралнӑ. 1940 ҫулта Уральскри вӗрентекенсен институчӗпе аэроклуба, 1942 ҫулта Чкаловри (Оренбург) ҫар авиаци училищине вӗренсе пӗтернӗ. 1940 ҫулхи ҫурлан уйӑхӗнчен пуҫласа Хӗрлӗ Ҫарта хӗсметре тӑнӑ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. 75-мӗш гварди штурм авиаци полкӗнче лётчик, эскадрилья командирӗ пулнӑ. Сталинград, Кӑнтӑр, 4-мӗш Украина тата 3-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвӗнче, Донбасс, Крым, Беларуҫ, Литва территорисене ирӗке кӑларнӑ чухне, Тухӑҫ Прусси операцинче тата Кёнигсберга илнӗ чухне паттӑрлӑх кӑтартнӑ. Вӑрҫӑра вӑл Ил-2 штурмовикпа пӗтӗмпе 214 хут ҫапӑҫӑва вӗҫсе тухнӑ.

1944 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнче, 109 хут ҫапӑҫӑва ӑнӑҫлӑ вӗҫсе тухнӑшӑн, Беда аслӑ лейтенанта пӗрремӗш хут Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ. 1945 ҫулхи ҫӗртмен 29-мӗшӗнче татах 105 хут вӗҫсе тухнӑшӑн ӑна иккӗмӗш «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ.

Вӑрҫӑ хыҫҫӑн малалла ҫар хӗсметӗнче юлнӑ. 1950 ҫулта Ҫар сывлӑш академине, 1957 ҫулта Тӗп штабӑн Ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ. 1957–1966 ҫулсенче Беларуҫри Лида хулинче вырнаҫнӑ 1-мӗш гварди штурм авиаци дивизийӗн командирӗ пулнӑ. Вӑл ертсе пынипе дивизи хӗсметре палӑрнӑ, хӑй вара реактивлӑ самолётсемпе вӗҫме вӗреннӗ[3]. 1972 ҫултанпа — Беларуҫ ҫар округӗн авиаци ҫарпуҫӗ. Беларуҫ ССР Аслӑ Канашӗн депутачӗ пулса суйланнӑ.

Минск хулинче пурӑннӑ. 1976 ҫулхи раштавӑн 26-мӗшӗнче Беларуҫ Аслӑ Канашӗн Президиумӗн председателӗпе Ф. А. Сургановпа пӗрле автокатастрофӑра вилнӗ[4][5]. Минскри Тухӑҫ масарӗнче пытарнӑ.

Хисепӗсем

Астӑвӑм

  • Костанай хулинче паттӑрӑн бюстне вырнаҫтарнӑ[8][9].
  • Минскра вӑл пурӑннӑ ҫурт ҫине мемориал хӑми ҫакнӑ[10].
  • Минск, Костанай тата Лида хулисенчи урамсем унӑн ячӗпе хисепленеҫҫӗ.
  • Минскри 53-мӗш шкул Л. И. Беда ячӗпе хисепленет[11], унта унӑн музейӗ пур[12].
  • Тӑван ялӗнче шкул музейӗ ӗҫлет[13].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Беда Леонид Игнатьевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ 1, 2 Leonid Ignatyevich Beda // TracesOfWar
  3. ^ Беда Леонид Игнатьевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  4. ^ Красный треугольник. Onliner.by. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  5. ^ Трагедия на Брестском шоссе: как погиб маршал авиации Л. И. Беда. Комсомольская правда. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  6. ^ Беда Леонид Игнатьевич. Картотека награждений. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  7. ^ 105 лет со дня рождения дважды Героя Советского Союза Леонида Игнатьевича Беды. Севастопольский военно-исторический музей-заповедник. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  8. ^ Дважды Герой Советского Союза Беда Леонид Игнатьевич :: Герои страны
  9. ^ Беда Леонид Игнатьевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  10. ^ Новости -События, факты -Открыта мемориальная доска Леонида Беды
  11. ^ К 80-летию Победы: история дважды Героя Советского Союза Леонида Беды. El.kz. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  12. ^ Музей в СШ №53 г. Минска. Зорька. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
  13. ^ В Новопокровке открыли «Парту Героя». Костанайские новости. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.;
  • Герои Советского Союза — казахстанцы / под ред. Н. Зверева. — Казахстан, 1968. — Т. 1. — 475 с. — (в 2-х томах). — 25 600 экз.
  • Дважды Герои Советского Союза / сост. В. С. Вуколов. — Воениздат, 1973. — С. 22—23. — 247 с. — 35 000 экз.
  • Дважды Герой Советского Союза Л. И. Беда. — Воениздат, 1952.
  • Командующие воздушными армиями. — Патриот, 2006. — С. 86—87.
  • Лётчики. — 2-е изд. — Молодая гвардия, 1981. — С. 22—23.
  • Люди бессмертного подвига. — 4-е изд., испр. и доп. — 1975. — Т. 1. — С. 94—105.
  • Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Белорусская советская энциклопедия, 1984. — С. 49. — 607 с. — 65 000 экз.
  • Казахстан: национальная энциклопедия [Текст] : в 5 т. / гл. ред. Б. Аяган. — Алматы, 2006. — Т. 1. — С. 383.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем