Береговой Георгий Тимофеевич
Гео́ргий Тимофе́евич Берегово́й (1921 ҫулхи акан 15-мӗшӗ, Фёдоровка[d], Полтавская губерния[d] — 1995 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ, Мускав) — СССР лётчик-космонавчӗ (12 №), СССР тава тивӗҫлӗ лётчик-испытателӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, психологи ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ. Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (вӑл пӗрремӗш «Ылтӑн Ҫӑлтӑра» Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче, иккӗмӗшне вара космоса вӗҫнӗшӗн илнӗ пӗртен-пӗр ҫын). СССР Патшалӑх премийӗн лауреачӗ (1981).
Пурнӑҫӗ
1921 ҫулхи акан 15-мӗшӗнче Украинӑри (Полтава облаҫӗ) Фёдоровка ялӗнче ҫуралнӑ. Каярах ҫемйипе Донбасри Енакиево хулине куҫнӑ. Шкул хыҫҫӑн металлурги заводӗнче ӗҫленӗ, аэроклубра вӗреннӗ. 1938 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара кайнӑ. 1941 ҫулта Ворошиловградри ҫар лётчикӗсен шкулне вӗренсе пӗтернӗ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи
1942 ҫулхи ҫурлан пуҫласа фронтра ҫапӑҫнӑ. Малтан авиаразведкӑра, кайран Ил-2 штурмовик ҫинче вӗҫнӗ. Калинин, Воронеж, 1-мӗш тата 2-мӗш Украина фрончӗсенче 90-мӗш гварди штурм авиаци полкӗнче эскадрилья командирӗ пулнӑ.
Вӑрҫӑ ҫулӗсенче пӗтӗмпе 186 хут ҫапӑҫӑва вӗҫсе тухнӑ, ӑна виҫӗ хут персе антарнӑ. СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе паттӑрлӑхпа хастарлӑхшӑн Береговой гварди капитанне Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ[3].
Самолётсене тӗрӗслени тата космоса вӗҫни
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн лётчик-испытатель курсӗсене вӗренсе пӗтернӗ. 1948—1964 ҫулсенче Патшалӑхри ҫар-тӗрӗслев институтӗнче ӗҫленӗ, 60 ытла самолёт тӗсне (МиГ-15, МиГ-19, Су-9, Ту-128 т.ыт.те) тӗрӗсленӗ[4]. 1956 ҫулта Сывлӑш-ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ. 1961 ҫулта «СССР тава тивӗҫлӗ лётчик-испытателӗ» хисепе илнӗ.
1963 ҫулта совет космонавчӗсен ушкӑнне йышӑннӑ. 1968 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнчен пуҫласа юпан 30-мӗшӗччен «Союз-3» караппа космоса вӗҫнӗ. Ун чухне вӑл этем ҫук «Союз-2» караппа пӗрлешме хӑтланнӑ, анчах та йӑнӑшнӑ пирки ҫак ӗҫ ӑнӑҫлӑ пулман[5]. Вӗҫев 3 талӑк та 22 сехет те 50 минут тӑсӑлнӑ. Ҫак ҫитӗнӳшӗн 1968 ҫулхи чӳкӗн 1-мӗшӗнче Береговой иккӗмӗш хут «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медале тивӗҫнӗ.
1972—1987 ҫулсенче Космонавтсене хатӗрлекен центрӑн пуҫлӑхӗ пулнӑ. Вӑл ертсе пынипе «Интеркосмос» программӑпа тӗнчери экипажсене хатӗрленӗ. 1987 ҫулта авиаци генерал-лейтенанчӗ отставкӑна тухнӑ.
1995 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗнче чӗрене операци тунӑ чухне вилнӗ. Мускаври Новодевичье масарӗнче пытарнӑ.
Хисепӗсем
- Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944, 1968);
- Икӗ Ленин орденӗ (1944, 1968);
- Икӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1942, 1943);
- 3-мӗш степеньлӗ Богдан Хмельницкий орденӗ (1944);
- Александр Невский орденӗ (1943);
- Икӗ 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1945, 1985);
- Икӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1954, 1955);
- 3-мӗш степеньлӗ «СССР Хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче Тӑван ҫӗршывшӑн вӑй хунӑшӑн» орден (1975);
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1949);
- СССР Патшалӑх премийӗ (1981);
- СССР тава тивӗҫлӗ лётчик-испытателӗ (1961);
- Болгарин Социализмла Ӗҫ Паттӑрӗ (1970);
- Ытти медальсемпе ют ҫӗршывсен (Болгари, Венгри, Польша, Румыни) орденӗсем.
Пичетленнĕ ӗҫӗсем
- Земля — стратосфера — космос. — М., 1969
- Угол атаки. — М.: Молодая гвардия, 1971. — 255 с.
- Небо начинается на Земле. — М., 1976
- По зову сердца. — М., 1981
- Деятельность космонавта в полете и повышение её эффективности. — М., 1981. — 264 с. (соавт.: П. Р. Попович, Б. В. Волынов и др.)
- Грань мужества. — М., 1982
- О времени и о себе. — М., 1982
- Космос — землянам. — М., 1983
- Три высоты. — М.: Воениздат, 1986. — 254 с.
Ӑнлантарусем
- ^ Береговой Георгий Тимофеевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ^ 1, 2 Georgy Timofeyevich Beregovoi // TracesOfWar
- ^ Память народа :: Документ о награде :: Береговой Георгий Тимофеевич, Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая звезда»). pamyat-naroda.ru. Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ.
- ^ Георгий Тимофеевич Береговой. Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ «Я — Аргон». Как 55 лет назад Береговой пытался провести первую ручную стыковку «Союзов». prokosmos.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗ.
Вуламалли
- Симонов А. А. . — Авиамир, 2009. — С. 32—33. — 384 с. — ISBN 978-5-904399-05-4.
- Берег Вселенной / Под ред. Болтенко А. С. — Киев: Феникс, 2014. — ISBN 978-966-13-6169-9
Каҫӑсем
- Береговой Георгий Тимофеевич. Память народа. Минобороны России.
- Космонавт-фронтовик (телесюжет Телестудии Роскосмоса, 2008)
- Храм в честь космонавта (телесюжет Телестудии Роскосмоса, 2011)
- В. Кичин. Искусство суровое и доброе // Советская культура. — 1970. — 11 акан. — .
