Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бикулова Мария Григорьевна

Мария Григорьевна Бикулова (1919 ҫулхи авӑнӑн 25-мӗшӗ, Лаш Таяпа, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 1985 ҫулхи юпан 3-мӗшӗ, Шупашкар) — чӑваш драма актриси тата пукане театрӗн артисчӗ. Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1955), Чӑваш АССР халӑх артисчӗ (1980)[1]. Пӗрремӗш аслӑ пӗлӳ илнӗ чӑваш актрисисенчен пӗри.

Пурнӑҫӗ

1919 ҫулхи авӑнӑн 25-мӗшӗнче Хусан кӗпӗрнинчи Пӑва уесӗнчи (халӗ Чӑваш Енӗн Елчӗк районӗ) Лаш Таяпа ялӗнче ҫуралнӑ. Мӗн пӗчӗкрен юрлама тата ташлама юратнӑ.

1934—1935 ҫулсенче Шупашкарти музыкӑпа театр техникумӗн актёр уйрӑмӗнче вӗреннӗ. 1935—1942 ҫулсенче Куҫса ҫӳрекен иккӗмӗш колхоз театрӗнче (Патӑрьел, Комсомольски) вылянӑ. 1942—1943 ҫулсенче К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче ӗҫленӗ.

1943—1947 ҫулсенче Мускаври А. В. Луначарский ячӗллӗ ГИТИС-ра пӗлӳ илнӗ (курсӑн пултарулӑх ертӳҫи — СССР халӑх артисчӗ М. М. Тарханов, чӑваш студийӗ). Унпа пӗрле чӑвашсен паллӑ артисчӗсем (В. К. Кузьмина, В. И. Родионова, П. Н. Иванов тата ыттисем те) вӗреннӗ[2].

1947—1949 ҫулсенче каллех Чӑваш академи драма театрӗнче вӑй хунӑ. 1949—1959 ҫулсенче Чӑваш республикин куҫса ҫӳрекен колхоз театрӗнче (Катькас, Канаш, Шупашкар) вылянӑ. 1959—1961 ҫулсенче ҫӗнӗрен К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн сцени ҫинче ӗҫленӗ.

1961 ҫултанпа Мария Григорьевна хӑйӗн пултарулӑхне пукане театрӗпе ҫыхӑнтарнӑ. 1961—1985 ҫулсенче вӑл Чӑваш республикин пукане театрӗнче ӗҫлесе ҫӗр ытла роле вылянӑ. Пӗтӗмӗшле илсен, хӑйӗн пурнӑҫӗнче вӑл 150 ытла сӑнар калӑпланӑ[3].

1985 ҫулхи юпан 3-мӗшӗнче Шупашкарта ҫӗре кӗнӗ.

Ӗҫӗсем

Мария Бикулован сӑнарӗсем хӑйне евӗрлӗхпе, чӗрӗлӗхпе тата темпераментпа уйрӑлса тӑнӑ. Пукане театрӗнче вылянӑ вӑхӑтра вӑл хӑй пуканесемпе питӗ ӑста ертсе пырассипе палӑрнӑ, ҫамрӑк артистсене вӗретнӗ.

Драма спектаклӗсенчи паллӑ ролӗсем:

  • Нарспи (К. В. Ивановӑн «Нарспи», 1942);
  • Пинерпи (П. Н. Осиповӑн «Айтар», 1942);
  • Дездемона (У. Шекспирӑн «Отелло», 1942);
  • Хлестова (А. С. Грибоедовӑн «Ӑса пула инкек», 1947);
  • Пошлёпкина (Н. В. Гоголӗн «Ревизор», 1947);
  • Евгения (А. Н. Островскийӗн «Хӗрӳ вырӑнта», 1954).

Пукане театрӗнчи паллӑ ролӗсем:

  • Марфа (В. Ротькон «Марфа-лётчица», 1937);
  • Чӗрӗп (Г. Матвеевӑн «Асамлӑ калуш», 1966);
  • Амаҫури (Е. Шварцӑн «Кӗлпике», 1967);
  • Сопылах (Г. Стефановӑн «Икӗ ывӑл», 1969);
  • Фёкла Ивановна (Н. В. Гоголӗн «Авланту», 1974);
  • Румпумпель (М. Коринецӑн «Пӗчӗк Баба-Яга», 1977);
  • Эрешмен (М. Н. Юхман «Пӗрнеске тата унӑн тусӗсем», 1977);
  • Марюте (К. Саян «Клеменс», 1979) тата ыттисем те[4].

Хисепӗсем

  • Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1955).
  • Чӑваш АССР халӑх артисчӗ (1980).

Ӑнлантарусем

  1. ^ Бикулова Мария Григорьевна. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ.
  2. ^ Елчӗксем ӑна манмаҫҫӗ. Хыпар (25 раштавӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ.
  3. ^ Чувашский театр кукол вспоминает Марию Бикулову. Чувашский государственный театр кукол (25 авӑнӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ.
  4. ^ Бикулова Мария Григорьевна. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Кириллов, Г. Манӑҫми ят / Г. Кириллов // Коммунизм ялавӗ. — 1989. — 24 юпа.
  • Кириллов, Г. Унӑн сӑнарӗ асӑмрах / Г. Кириллов // Елчӗк ен. — 2000. — 1 утӑ.
  • Малышкин, Н. Бикулова Мария Григорьевна // Малышкин, Н. Ф. Елчӗк енӗн пултарулӑх ҫыннисем / Н. Малышкин. — Ҫӗрпӳ, 2000. — С. 71—72.
  • Бикулова Мария Григорьевна // Яльчикский район : краткая энцикл. — Чебоксары, 2007. — С. 50.
  • Говорова, Н. Д. Бикулова Мария Григорьевна / Н. Д. Говорова // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А—Е. — С. 213.
  • Романов, П. В. Бикулова Мария Григорьевна / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 87.

Каҫӑсем

Категорисем