Брандыс Анатолий Яковлевич
РАН экспертизи
РАН экспертизи
Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ
тӗрӗслесе тухнӑ
Анато́лий Я́ковлевич Бра́ндыс (1923 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ[1][2], Днепропетровск — 1988 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ[2], Мускав) — Ил-2 штурмовик пилочӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, икӗ хут Совет Союзӗн Паттӑрӗ, ҫар ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ.
Пурнӑҫӗ
Малтанхи ҫулӗсем
А. Я. Брандыс 1923 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗнче Екатеринослав кӗпӗрнин Новомосковск уесӗн Мануйловка вулӑсӗнчи Анат Днепр леш енчи посёлокра (халӗ Украинари Днепр хулин пайӗ) рабочи кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Наципе — украин[3].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни
1941 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнчен пуҫласа Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗнче. 1943 ҫулта Пермьри ҫар пилочӗсен шкулне вӗренсе пӗтернӗ те ҫав ҫулхи ҫурла уйӑхӗнче фронта кайнӑ. 4-мӗш Украин фрончӗн 8-мӗш сывлӑш ҫарӗн 1-мӗш гварди штурм авиаци дивизийӗн 75-мӗш гварди штурм авиаци полкӗнче ҫапӑҫнӑ.
1944 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн вӗҫнелле эскадрилья командирӗн ҫумӗ Брандыс гварди аслӑ лейтенант тӑшманӑн ҫар техникипе вӑйне пӗтерме 128 хут вӗҫнӗ. Ҫӗр ҫинче тӑшманӑн 16 самолётне хӑй тӗллӗн пӗтернӗ.
1945 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗнче Анатолий Яковлевич Брандыса Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ.
1945 ҫулхи ака уйӑхӗ тӗлне 3-мӗш Беларуҫ фрончӗн 1-мӗш сывлӑш ҫарӗн 1-мӗш гварди штурм авиаци дивизийӗн 75-мӗш гварди штурм авиаци полкӗн эскадрилья командирӗ Брандыс гварди капитанӗ тата 99 хут ҫапӑҫу вӗҫевне тунӑ, ҫӗр ҫинче тӑшманӑн 8 самолётне тӗп тунӑ.
1945 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ӑна иккӗмӗш «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ.
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн хӗсметре тӑни
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн, 1950 ҫулта Ю. А. Гагарин ячӗллӗ Сывлӑш-ҫар академине, 1959 ҫулта Тӗп штабӑн Ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ, ҫар вӗренӳ заведенийӗсенче преподаватель пулса ӗҫленӗ. 1959 ҫул хыҫҫӑн ҫак вырӑнсенче пулнӑ: М. В. Фрунзе ячӗллӗ Ҫар академийӗн ВВС кафедрин преподавателӗ (1964 ҫулхи нарӑс — ҫурла уйӑхӗсем) тата аслӑ преподавателӗ (1964—1965, 1967—1972); М. В. Фрунзе ячӗллӗ Ҫар академийӗн адъюнкчӗ (1965—1967); Генеральнӑй штабӑн Ҫар академийӗн операци ӑсталӑх кафедрин аслӑ преподавателӗ (1972 ҫулхи утӑ — 1973 ҫулхи утӑ, 1975 ҫулхи авӑн — 1986 ҫулхи пуш)[4]. Ҫар ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ, доцент. 1985 ҫулта авиаци генерал-лейтенант ҫар хисепӗпе ӑна тивӗҫтернӗ.
1986 ҫултанпа А. Я. Брандыс отставкӑра. Мускав хулинче пурӑннӑ. 1988 ҫулхи пуш уйӑхӗн 23-мӗшӗнче вилнӗ. Мускаври Кунцево масарӗнче пытарнӑ.
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ № 6202 (23.02.1945);
- Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ № 68 (29.06.1945);
- Ленин орденӗ (1945);
- Октябрь Революцийӗн орденӗ (1978);
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1943);
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1944 ҫулхи нарӑс);
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1944 ҫулхи чӳк);
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1945);
- Александр Невский орденӗ (1944);
- 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1944);
- 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1985);
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1956);
- медальсем.
Астӑвӑм
- А. Я. Брандысӑн бронза бюстне 1949 ҫулхи ҫӑвӑн 9-мӗшӗнче Днепропетровскри (халӗ Днепр) «Правда» хаҫат ячӗллӗ проспектра вырнаҫтарнӑ.
- Днепр хулинчи пӗр урам ун ячӗпе хисепленет.
- Кунцево масарӗнчи палӑк габбро чулӗнчен тунӑ стела пулса тӑрать. Ун ҫинче Ил-2 штурмовика касса кӑларнӑ, палӑкӑн сылтӑм кӗтесне бронзӑран тунӑ икӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль илемлетет[5].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 Брандыс Анатолий Яковлевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ^ 1, 2, 3, 4 Anatoly Yakovlevich Brandys // TracesOfWar
- ^ Брандыс Анатолий Яковлевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
- ^ Брандыс Анатолий Яковлевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
- ^ Памятник А. Я. Брандысу на Кунцевском кладбище. mos.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
Каçăсем
Брандыс Анатолий Яковлевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
