Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Братчиков Геннадий Иванович

Геннадий Иванович Братчиков (1914 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ, Соликамский уезд[d], Пермь кӗпӗрни[d] — 1944 ҫулхи раштавӑн 10-мӗшӗ, Польша) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн майорӗ, Халхин-Гол ҫинчи ҫапӑҫусене тата Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1][2].

Разведка ушкӑнӗнчи йыхрав ячӗ — «Овод»[3]. 1-мӗш Беларуҫ фрончӗн штабӗ ҫумӗнчи «Овин» разведка ушкӑнӗн командирĕ[3].

undefined

Пурнӑҫӗ

1914 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗнче служащи кил-йышӗнче ҫуралнӑ[3]. 1919 ҫулта ашшӗ вилнӗ хыҫҫӑн ҫемьепе пӗрле Усолье хулине куҫса кайнӑ. 1930 ҫултанпа Березники хулинче пурӑннӑ, 1932 ҫулта вырӑнти шкулӑн тӑхӑр класне вӗренсе пӗтернӗ. 1932 ҫулта хӑй ирӗкӗпе РККА-на кайнӑ. 1933–1936 ҫулсенче Ленинградри пӗрлештернӗ ҫар ҫыхӑну шкулӗнче вӗреннӗ; 1936–1939 ҫулсенче Инҫет Тухӑҫри 12-мӗш стрелоксен корпусӗн уйрӑм ҫыхӑну батальонӗнче хӗсметре тӑнӑ[4]. Таймырхыҫри ҫар округне куҫарнӑ хыҫҫӑн 1939 ҫулта Халхин-Гол ҫинчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ[5][6][7]. 1940 ҫулта ВКП(б) ретне кӗнӗ. 1941 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа М. В. Фрунзе ячӗллӗ ҫар академийӗн вӗренекенӗ пулнӑ. 1942 ҫулта унӑн икӗ ҫуллӑх хӑвӑртлатнӑ курсне вӗренсе пӗтернӗ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

1942 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи фрончӗсенче, разведка пайӗсенче хӗсметре тӑнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, 63-мӗш ҫар, 1-мӗш тата 3-мӗш гварди ҫарӗсен йышӗнче ҫапӑҫнӑ. 1943 ҫултанпа Братчиков Геннадий майор Тӗп фронт (кайран — Беларуҫ тата 1-мӗш Беларуҫ фрончӗсен) штабӗн разведка уйрӑмӗн 2-мӗш (агентура) уйрӑмӗн вӑрттӑн ӗҫченӗ пулнӑ[8].

1943 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Братчиков ултӑ разведчикран тӑракан ушкӑн пуҫлӑхӗ пулса ятарлӑ задани пурнӑҫлама тӑшман тылне каҫнӑ. Группа Чернигов, Щорс тата Новгород-Северский хулисен таврашӗнче партизан отрячӗсемпе пӗрле разведка ӗҫӗсене пурнӑҫланӑ, Курск ҫапӑҫӑвӗ умӗн командованине кирлӗ разведка даннӑйӗсемпе тивӗҫтернӗ. 1943 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ушкӑн фронт йӗрӗ урлӑ каялла таврӑннӑ. 1943 ҫулхи раштав уйӑхӗнче ӑна иккӗмӗш хут тӑшман тылне янӑ. Унӑн группи Гомель, Барановичи, Волковыск, Слоним, Берёза, Ружаны, Млава, Плоньск, Рыпин таврашӗнче ӗҫленӗ[8].

1944 ҫулхи юпа уйӑхӗ тӗлне Братчиков разведчикӗсем 1-мӗш Беларуҫ фрончӗн командованине 450 разведка донесенипе тивӗҫтернӗ, вӗсемпе усӑ курса Беларуҫ тата Висла-Одер операцийӗсене ӑнӑҫлӑ вӗҫлеме май пулнӑ. Ушкӑн тӑшман аллинчи ҫӗрсемпе пин километр ытла каҫнӑ. 1944 ҫулхи юпа уйӑхӗнче командовани Братчикова Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне пама тӑратнӑ.

1944 ҫулхи раштав уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Братчиков карательсемпе ҫапӑҫнӑ чухне пуҫне хунӑ. Варшава воеводлӑхӗн (II Речь Посполитая) Журомин повятӑн Бежунь гмининчи Мысьлин ялӗнче пытарнӑ[9].

1946 ҫулта унӑн кӗлеткине Серпц хулинчи (Мазовецки воеводлӑхӗ) Т. Костюшко урамӗнчи католиксен масарӗнчи тӑванла вилтӑприне куҫарса пытарнӑ[10].

Хисепӗсем

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 24-мӗшӗнче кӑларнӑ Указӗпе нимӗҫ-фашист вӑйӗсемпе кӗрешнӗ фронтра командованин заданийӗсене аван пурнӑҫланӑшӑн тата паттӑрлӑхпа хастарлӑх кӑтартнӑшӑн Братчиков Геннадий майора вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ. Ҫавӑн пекех ӑна Ленин орденӗпе, Хӗрлӗ Ялав орденӗпе (08.09.1943) тата ПХР «Грюнвальд хӗресӗ» орденӗн 2-мӗш степенӗпе (1963) чысланӑ.

Астӑвӑм

Братчикова халалласа Кудымкар хулинче вилнӗ ентешсен палӑкӗ ҫинче тата Березники хулинчи Паттӑр пурӑннӑ ҫурт ҫинче асӑну хӑмисем вырнаҫтарнӑ[11].

Кудымкар хулинчи пӗр урама Братчиков ятне панӑ.

Березники хулинчи 26-мӗш шкулта 1977 ҫулхи пуш уйӑхӗн 19-мӗшӗнче Паттӑра халалланӑ музей уҫнӑ[8]. 2007 ҫулта техника сӑлтавӗсемпе музея 14-мӗш шкула куҫарнӑ.

Хула Думин йышӑнӑвӗпе 2015 ҫулхи акан 28-мӗшӗнчен пуҫласа Березники хулинчи Усольский микрорайонӗнчи пӗр урам Г. И. Братчиков ячӗпе хисепленет.

2003 ҫулта Пермь хулинчи Запруд-2 микрорайонӗнчи урама Братчиков ятне панӑ[12].

Семье

Ашшӗ — Иван Братчиков, агроном пулӑшуҫи, Купрос ялӗнчен тухнӑскер. Амӑшӗ — Татьяна Николаевна, педагог. Чуртан, Абрамово, Усолье, Березники шкулӗсенче ӗҫленӗ.

Ачисем (аслинчен пуҫласа): Борис, Геннадий, Николай (1914–1942 хыҫҫӑн, Сталинград фрончӗ), Ольга.

Аслӑ пиччӗшӗ — Борис, журналист пулнӑ, «Дружные ребята» (Усолье) хаҫатӑн юнкорӗ, кайран Сарапул хулинчи хаҫат корреспонденчӗ, каярах — «Ударник» (пуласлӑхри «Березниковский рабочий») хаҫат редакторӗн ҫумӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче фронт корреспонденчӗ пулнӑ, кайран — «Советская Сибирь» (Новосибирск) хаҫат корреспонденчӗ, каярах — Ҫӗнҫӗпӗр кӗнеке издательствин директорӗ. Кӗҫӗн йӑмӑкӗ Ольга 1940 ҫулта Мускавра сарӑмсӑр вилнӗ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 «Березниковский рабочий» № 89 (23185, Свидетельство ПИ № ФС 18-2506), 2 июля 2015, автор Яна Агеева, «Где эта улица, где этот дом…».
  2. ^ Братчиков Геннадий Иванович | Портал Коми-Пермяцкого округа , Wayback Machine çинчи 2015 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗнчи копийӗ
  3. ^ 1, 2, 3 Братчиков Геннадий Иванович - Годы: [10.03.1914 - 10.12.1944] - ВИИ СФУ (выр.). vii.sfu-kras.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
  4. ^ Сводный каталог личных дел знатных березниковцев: единая база архивных документов МБУ «Архив города Березники», Березниковского историко-художественного музея им. И. Ф. Коновалова, музея народного образования и заводских музеев г. Березники". — С. 38—45.
  5. ^ Братчиков Геннадий Иванович (1914-1944). Official site. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  6. ^ Братчиков Геннадий Иванович. Коми-Пермяцкий окружной государственный архив. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  7. ^ Братчиков Геннадий Иванович. Komiperm.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  8. ^ 1, 2, 3 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Братчиков Геннадий Иванович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  9. ^ Именной список безвозвратных потерь состава штаба 1-го Белорусского фронта. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  10. ^ Персональные сведения о захороненных в г. Серпц. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  11. ^ Братчиков Геннадий Иванович. Память Пермского края. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.
  12. ^ В честь кого названы улицы в Перми? 59.ru (6 ҫӑвӑн 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Болтунов М. Е. Ахиллесова пята разведки. — М.: ГЕЯ ИТЭРУМ, 1999. — (Рассекреченные жизни). — С. 187—196.
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Горчаков, Овидий. Он с живыми в строю. // Встретимся после задания. — М.: Издательство ДОСААФ, 1973. — С. 284—330.
  • Люди легенд. — Вып. 2. — М., 1966.
  • Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Белорусская советская энциклопедия, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем