Брюханов Алексей Иванович
Брюханов Алексей Иванович (1923 ҫулхи пушӑн 15-мӗшӗ, Южа[d], Иваново-Вознесенская губерния[d] — 1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ, Лоевский район[d], Гомель облаҫӗ[d]) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн сержанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин хутшӑнаканӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943).
1943 ҫулхи юпан 15-мӗшӗнче Днепр урлӑ Лоев посёлок таврашӗнче каҫнӑ чухне чи пӗрремӗш ҫыран хӗррине тухнӑ, тӑшманӑн дзотне пӗтернӗ тата батальона каҫма май туса панӑ[1].
Пурнӑҫӗ
Малтанхи ҫулӗсем
Брюханов Алексей 1923 ҫулхи пушӑн 15-мӗшӗнче Южа хулинче (хальхи — Иваново облаҫӗ) рабочи кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Ашшӗ-амӑшӗсӗр ир юлнӑ, ӑна аслӑ аппӑшӗ пӑхса ӳстернӗ. Шкула вӗренсе пӗтермесӗрех ӗҫе кӗнӗ. Рабочи пулнӑ, каярахпа Южӑри арлакан-трикотаж фабрикинче мастер пулӑшуҫи пулса ӗҫленӗ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни
1942 ҫулта Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ. Сталинград ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, ҫапӑҫусемпе Днепр таран ҫитнӗ. 1943 ҫулхи юпа уйӑхӗ тӗлне Брюханов Алексей сержант Тӗп фронтӑн 65-мӗш ҫарӑн 193-мӗш стрелоксен дивизийӗн 320-мӗш уйрӑм разведка ротин отделени командирӗ пулнӑ. Днепршӑн ҫапӑҫнӑ вӑхӑтра уйрӑмах палӑрнӑ[2][3][1].
1943 ҫулхи юпан 15-мӗшӗнче Беларуҫ ССР Гомель облаҫӗн Лоев посёлок таврашӗнче Днепр урлӑ каҫнӑ вӑхӑтра Брюханов разведчиксемпе пӗрле чи пӗрремӗш юханшывӑн анӑҫ ҫыран хӗррине каҫнӑ. Тӑшманӑн флангран перекен пулемётне асӑрхасан, вӑл пӗчченех нимӗҫсен дзотне кӗрсе кайнӑ, икӗ пулемётчика тата 15 стрелока пӗтернӗ, ҫавӑн пекех икӗ унтер-офицера тыткӑна илнӗ. Хӑйӗн ӗҫӗсемпе вӑл 833-мӗш стрелоксен полкӗн 1-мӗш батальонне ӑнӑҫлӑ каҫма май туса панӑ. 1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗнче тӑшманӑн контратакине сирнӗ чухне ҫапӑҫура пуҫне хунӑ. Ӑна ҫав районти Колпень ялӗнче пытарнӑ, 1957 ҫулта тӑванла масартан Козероги ялне куҫарса пытарнӑ[2][4][1][3].
Астӑвӑм даннӑйӗсенче тӗрлӗ информаци тӗл пулать: хӑш-пӗр ҫӑлкуҫсенче Лоев районӗнчи Крупейки ялне пытарнӑ вырӑн тесе кӑтартаҫҫӗ[5]. Унсӑр пуҫне, ЦАМО цифрӑланӑ докуменчӗсенче 1922 ҫулта ҫуралнӑ, 1943 ҫулхи кӑрлачӑн 9-мӗшӗнче вӗлернӗ тата малтан Ростов облаҫӗнче пытарнӑ тулли ятлӑ-хушаматлӑ ҫын пур, ку вара шыранӑ чухне пӑтратма пултарать[6].
Хисепӗсем
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи юпан 30-мӗшӗнчи Указӗпе «нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командовани ҫар заданисене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫав вӑхӑтра палӑртнӑ хастарлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» Брюханов Алексей сержанта вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ. Ҫавӑн пекех Ленин тата 2-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗсемпе, темиҫе медальпе наградӑланӑ[2].
Астӑвӑм
- Брюханов Алексейне асӑнса Раҫҫей ҫарпа истори обществи Южа хулинчи вӑл вӗреннӗ 2-мӗш номерлӗ шкул ҫуртӗнче асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3 Брюханов Алексей Иванович. Иваново помнит. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3
Брюханов Алексей Иванович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- ^ 1, 2 Шагнувшие в бессмертие. loevkraj.by. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ.
- ^ Герой Советского Союза Алексей Иванович Брюханов. yuzha.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ.
- ^ Сведения о захоронении. memory.mil.by. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ.
- ^ Брюханов Алексей Иванович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ.
Вуламалли
- Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Белорусская советская энциклопедия, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.
- Подвиг. 3-е издание, испр. и доп. Ярославль, 1980.