Гирлянда

Гирляндӑсене авалтанпах ӑсталанӑ. 2006 ҫулта Египетри Патшасен айлӑмӗнче тупнӑ тупӑк саркофагӗсенче ылтӑн ҫипсемпе ҫыхнӑ чечек гирляндисене асӑрханӑ^[2][3][4]. Гирляндӑсемпе усӑ курни антика рельефӗсенче, уйрӑмах эллина тата рим тапхӑрӗсенче, тӗл пулать. Классикӑлла архитектурӑра ҫавнашкал япалана фестон теҫҫӗ.

Италин Чӗрӗлӳ тапхӑрӗнче гирляндӑсемпе гротеск композицийӗсене хатӗрленӗ май усӑ курнӑ. Классицизмпа барокко стилӗсенче архитектура ордерӗнче усӑ курнӑ: гирляндӑсене вертикальлӗ вырнаҫтарнӑ элементсемпе уйӑрнӑ, вӗсем антика факелӗсем евӗр пулнӑ е ҫаврака розетка пек.

Гирляндӑсемпе усӑ курасси уйрӑмах Францири Регентлӑх вӑхӑтӗнче тата рококо стилӗ тапхӑрӗнче сарӑлнӑ. Гирляндӑсене шпалерсенче вырнаҫтарнӑ, вӗсемпе арҫын тата хӗрарӑм тумне илемлетнӗ, ӳкерчӗксемпе гравюрӑсен кӑшӑлӗсенче рокайльпа тата картушсемпе ҫыхӑнтарнӑ.

Раҫҫей архитектуринче гирляндӑсемпе барокко тапхӑрӗнчен пуҫласа усӑ курнӑ. Сӑмахран, гирляндӑсемпе Меньшиков башнин фасадне илемлетнӗ чухне усӑ курнӑ: пӗрремӗш ярусӑн чӳречисем, порталсем ҫийӗнче, волютӑпа капительсене эрешленинче.

Гирлянда мотивӗпе вырӑс классицизмӗн тата ампирӑн архитектуринче анлӑн усӑ курнӑ. Санкт-Петербургри Александрински театрӗн фасадӗнчи анлӑ рельеф фризӗнче гирлянда мотивне театр маскисем анлӑлатаҫҫӗ. Ҫавнашкал мотива, анчах унта маскӑсем вырӑнне пирӗштисен кӗлеткисене вырнаҫтарнӑ, Тройӑпа Измайловск соборӗн фасачӗсем ҫинче курма пулать. Рельефлӑ гирляндӑсем ҫурҫӗр модерн тапхӑрӗнчи неоклассицизм стилӗнче те тӗл пулаҫҫӗ, тӗслӗхрен, Азовпа Дон банкӗн ҫурчӗсен тата Санкт-Петербургри Мертенс ҫурчӗн фасачӗсенче.

Гирлянда мотивне ар нуво стилӗн декораципе прикладной ӳнерӗн тата модерн ӳнерӗнчи неоклассика юхӑмӗн япалисенче ҫӗнӗрен чӗртсе тӑратнӑ.

Гирлянда тесе ҫавӑн пекех электричество пралукӗсемпе усӑ курса ҫутатакан лампӑсенчен е светодиодсенчен тунӑ эреше калаҫҫӗ. Раштав уявӗпе Ҫӗнӗ ҫул уявӗсен тапхӑрӗнче гирляндӑпа чӑрӑшсене, интерьер япалисене, пӗтӗмӗшле тӗрлӗ архитектура элеменчӗсемпе ҫуртсене илемлетме усӑ кураҫҫӗ.

1895 ҫулта Ҫӗнӗ ҫул уявӗ валли АПШра пӗрремӗш электричествӑллӑ гирлянда ӑсталанӑ, унпа усӑ курса Шурӑ ҫурт умӗнчи чӑрӑша илемлетнӗ. Ҫак самантран пуҫласа электричество ҫутисем чӑрӑша илемлетме усӑ куракан ҫуртасене (пушар тухас хӑрушлӑх пысӑк) хӗссе кӑларма пуҫланӑ.

Совет саманин Раҫҫейӗнче пӗрремӗш гирляндӑсене 1938 ҫулта кӑна тума тытӑннӑ, чӑрӑша илемлетмелли пӗрремӗш совет электричествӑллӑ гирлянда хӑй вӑхӑтне кура ят илнӗ — ЁГ-1, вӑл икӗ паралеллӗ пралукпа ҫыхӑнтарнӑ 13 вольтлӑ лампочкӑсенчен тӑнӑ, кашни цепьре 10 штук пулнӑ. Ҫапла тума вӑл вӑхӑтра ҫурт-йӗрте усӑ курнӑ 127 вольт напряжени хистенӗ. Ломпочкӑсен форми конуслӑ пулнӑ, цапонлакпа усӑ курса вӗсене хӗрлӗ, сарӑ, симӗс тата кӑвас-фиолетлӑ тӗспе сӑрланӑ пулнӑ. Патронӗсене карболитран хатӗрленӗ пулнӑ, вӗсем формипе ҫуртана аса илтернӗ, туратсем ҫине тытӑнтарма хӗстермелли пай пулнӑ. ЁГ-1 гирляндӑпа пӗрле комплектра виҫӗ саппас лампочка тата ҫунса кайнӑ лампочкӑна шыраса тупма тата ӑна ылмаштарма пулӑшакан инструкци пулнӑ^[5].

XX ӗмӗрӗн 90-мӗш ҫулӗсемчен ӑсталанӑ гирляндӑсен ытларах чухне лампочкисене ылмаштарма пулать, вӗсене умлӑ-хыҫлӑ пӗр проводпа ҫыхӑнтарнӑ. Мускаври электролампа савутӗнче туса кӑларакан гирляндӑсен формисем СССР-та хунар, ракета, тӗрлӗ кӗлетке евӗр хатӗрленӗ пысӑках мар лампӑран тӑракан патронпа пулнӑ^[6]. Ахаль лампӑсемпе ӑсталанӑ совет саманинчи ытти гирляндӑсен формисем «Пушкин хунарӗ», космос ракети, ытти тӗрлӗ кӳлепесем евӗрлӗ пластмасс плафон пек пулнӑ. Румынире кӑкшӑм курӑкӗ евӗр плафонлӑ гирляндӑсем туса кӑларнӑ.

Хальхи вӑхӑтра электрогирляндӑсене, тӗпрен илсен, кабель ҫине пресласа лартнӑ пысӑках мар лампӑсемлӗ сӳтме ҫук электротехника япалисем евӗр кӑлараҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, темиҫе проводпа электронлӑ управлени блокне пула гирляндӑра тӗрлӗ тӗслӗ ҫутӑ эффекчӗсене йӗркелеме май пур (вӗсенчен чи анлӑ сарӑлни — «чупакан ҫутӑсем»^[7]). Тӗпрен илсен суту-илӳ предприятийӗсене капӑрлатмашкӑн кӑларнӑ хӑш-пӗр гирляндӑсенче ҫавӑн пекех маларах программӑласа хунӑ пӗр е темиҫе кӗвӗллӗ синтезаторсем пур. Ҫакӑн евӗр япаласене хальхи вӑхӑтра ытларах енӗпе Китайри предприятисенче туса кӑлараҫҫӗ.

Паянхи куна илес пулсан, ҫутӑ диодлӑ техника анлӑ сарӑлнине пула ҫутӑ диодлӑ гирляндӑсем сарӑлнӑҫемӗн сарӑлса пыраҫҫӗ, ҫавӑн пекех — пысӑк технологиллӗ шутланакан чӗлкӗмлӗ-оптикӑллисем (ҫутӑ куҫаракансем пек).

МИХсем пӗлтернӗ тӑрӑх, 2024 ҫулта халӑх смартгирландӑсене кӑмӑллама пуҫланӑ, вӗсен ҫутипе смартфон урлӑ вылятма пулать. Телефон пулӑшнипе мӗлтлетнин режимӗсене улӑштарма, мӗлтлетӗве кӗвӗпе пӗр вӑхӑтра пурнӑҫлама, таймерсем лартма пулать. Смарт-гирляндӑпа усӑ курас тесен ятарлӑ приложени вырнаҫтармалла — вӑл стандартлӑ е фирмӑлли пулать^[8].