Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Градов Пётр Михайлович

Пётр Михайлович Градов (чӑн хушамачӗ — Кутман, 1925 ҫулхи нарӑсӑн 10-мӗшӗ, Новгород-Волынски, Житомир облаçĕ, Украина Советлӑ Социализмлӑ Республики, СССР — 2003 ҫулхи авӑнӑн 3-мӗшӗ, Мускав, Раҫҫей Федерацийӗ) — совет тата Раççей поэчӗ, актёрӗ, куҫаруҫи, «Артиады народов России» лауреачӗ, Чăваш АССР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ, Севастополь хулин Хисеплӗ гражданинӗ, 250 ытла юрӑ сӑввин авторӗ.

1968 çултанпа СССР Çыравҫӑсен пӗрлӗхӗн пайташӗ[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1925 çулхи нарăсăн 10-мӗшӗнче Украина ССРӗнчи Новгород-Волынски хулинче çуралнă. Ачалăхĕ Ленинградра иртнĕ, унта вăрçă вăхăтĕнче 926-мӗш фронт госпиталӗнче, кайран 2010-мӗш госпитальте санитар пулса ӗçленӗ, 1943 çулта çара илнĕ. Çав çулах Орджоникидзери Çыхăну ҫар училищинчен вĕренсе тухнă, 1944 çултан Ленинград фрончĕн уйрăм çыхăну батальонӗн радиолокаци взвочĕн командирĕ[1].

Каярах Мускавра пурăннă. 1949 çулта ГИТИСăн актёр факультетĕнчен вĕренсе тухнă. 1949—1957 çулсенче Владимир Маяковский ячӗллӗ Мускав академи театрӗнче(выр.)чăв.ĕçленĕ. Пĕтĕм Союзри тата Раççейри юрă конкурсĕсен лауреачĕ.

Пётр Градовăн сăввисемпе хайланă юрăсене паллă юрăçсем хӑйсен репертуарне кĕртнĕ: Иосиф Кобзон, Татьяна Шмыга, Михаил Чуев, Людмила Зыкина, Ирина Бржевская, Лев Лещенко, Валентина Толкунова, Людмила Краева, Владимир Трошин, Анна Литвиненко, Людмила Гурченко, Георг Отс.

Градов сăввисене чылай композитор кӗвве хывнă: Серафим Туликов, Виктор Купревич, Анатолий Новиков, Валентин Левашов, Людмила Лядова, Оскар Фельцман, Сигизмунд Кац, Михаил Славин, Вано Мурадели, Михаил Чуев, Валерий Калистратов, Александр Основиков, Евгений Птичкин тата ыттисем.

Пурнăçĕн юлашки çулĕсенче час-часах Красновидово ялӗнчи пахчине çĕр ҫинче ĕçлеме çӳренĕ.

2003 çулхи авӑнӑн 3-мӗшӗнче Мускавра вилнӗ. Химки çăвинче (16-мĕш лаптăк) пытарнă[2].

Ҫемье

  • Арӑмӗ — Изида Максимова-Кошкинская (1930—1963), И. С. Максимов-Кошкинскийпе Тани Юн хӗрӗ. Куҫаруҫӑ пулса ӗҫленӗ. Автоаварире вилнӗ.
    • Ывӑлӗ Андрей Градов (1954) — киноактёр («Берегите женщин», «Найти и обезвредить», «Гостья из будущего», «Приморский бульвар» тата ыттисем), дубляж актӗрӗ, Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ артисчӗ.
    • Хӗрӗ Татьяна (1958) — журнал редакторӗ, поэтесса. Леонид Гайдайӑн «Операция „Ы“ и другие приключения Шурика» («Операция „Ы“» новелла) фильмӗнче пӗчӗк Ленӑна вылянипе паллӑ.
  • Иккӗмӗш арӑмӗ — Ольга Алексеевна Градова (Кузнецова)[3] (13.05.1933—16.10.2018), журналист, искусствовед, редактор, театровед, эстрадовед[4].

Автокатастрофа

Арӑмӗпе пӗрле аварие поэт та лекнӗ, чылай вӑхӑт комӑра пулнӑ. Тухтӑрсем вӑл тӑна кӗресси пирки те иккӗленнӗ. Градов сывалнӑ, чылай хушӑ пӗччен пурӑннӑ, авари пулнӑранпа 30 ҫул иртсен ҫеҫ тепре мӑшӑрланнӑ[5].

Хисепӗсем

Севастополь хулин Хисеплӗ гражданинӗ

Севастополь хула канашӗн XXIII суйлаври 2000 ҫулхи юпа уйӑхӗн 6-мӗшӗнчи 612-мӗш йышӑнӑвӗпе Петр Градова «Севастополь хулин Хисеплӗ гражданинӗ» хисеплӗ ят панӑ[7].

Ҫак чыса Пётр Михайлович каярах Севастополь хулин гимнӗ пулса тӑнӑ «Легендарный Севастополь» юрӑ сӑмахӗсене ҫырнӑшӑн тивӗҫнӗ. Сӑвва Вано Мурадели(выр.)чăв. композитор ыйтнипе ҫырнӑ, Вано Ильин Севастополь хулин пӗрремӗш хӳтӗленӗвӗ (1854—1855 ҫҫ.) пуҫланнӑранпа 100 ҫул ҫитнине халалласа Совет ҫарӗпе Тинӗс ҫар флочӗн Тӗп политуправленийӗнчен юрӑ ҫырма саккас илнӗ пулнӑ.

Пётр Михайловича хисеплӗ ят парасси йывӑрпа иртнӗ, мӗншӗн тесен вӑл Раҫҫей гражданинӗ пулнӑ, Севастополь вара вӑл вӑхӑтра Украина йышӗнче шутланнӑ. Ҫапах та флот командующийӗ Владимир Комоедов адмирал хула администрацийӗпе пӗрле ҫак юридици саманчӗсене татса пама пултарнӑ[5].

Пултарулӑх

1944 ҫулта ҫар хаҫачӗсенче пичетленме пуҫланӑ. «Литературная газета» хаҫатра, «Новый мир», «Юность», «Дружба народов» журналсенче тата ыттисенче пичетленнӗ[8]. 31 кӗнеке, 18 пьеса авторӗ. Ун сӑввисемпе 250 ытла юрӑ кӗвӗленӗ. Пӗтӗм Союзри тата Раҫҫейри юрӑ конкурсӗсен 6 хут лауреачӗ[7]. 1997 ҫулта «Мелодия» фирма «Песни на стихи Петра Градова» гигант-пластинка кӑларнӑ[8].

Киносценарисем

  • 1958 — Матрос с «Кометы».

Поэзи

  • Легендарный Севастополь, 1954 — гимн города-героя Севастополя.
  • Избранное: стихи. — М.: Советский писатель, 1990. — 480 с.
  • Откровенно говоря: стихи, поэма, эпиграммы. — М.: Книга и бизнес, 1992. — 96 с.
  • Чебоксарская пристань : стихи, песни, переводы / П. М. Градов. — Чебоксары, 1966. — 55 с.
  • Все равно ты со мной : [стихи] / Петр Градов. — Чебоксары, 1973. — 71 с.
  • Любовь моя — Волга : [стихи] / Петр Градов. — Чебоксары, 1984. — 95 с.

Драматурги

  • Предел моих желаний (водевиль, 1963);
  • Любушка (1981);
  • Чемпионка (камит, 1981);
  • Ради этого дня (пьеса, 1984);
  • Графиня-цыганка (камит).

Куҫару

Вырӑсла украин поэчӗсен (пилӗк кӗнеке), корей (уншӑн Патшалӑх ялавӗн орденӗн I степенне (КНДР) тивӗҫнӗ) тата чӑваш (Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ) поэчӗсемпе ҫыравҫисен хайлавӗсене куҫарнӑ[5].

Астӑвӑм

  • 2005 ҫулхи акан 25-мӗшӗнче Хура тинӗс флочӗн «ГС-398» карап «Пётр Градов» ятлӑ.
  • Севастополь хулинчи («Сосновый Бор» микрорайон) урам поэт ячӗпе хисепленет.
  • Севастополь вӑрринчи Ӗмӗр сӳнми вутран инҫе мар Астӑвӑм стени ҫине Пётр Градов ятне касса кӑларнӑ[5].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 В. П. Станьял. Градов Пётр Михайлович (выр.). Чувашская энциклопедия. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  2. ^ Градов Пётр Михайлович (1925 – 2003) (выр.). Московские могилы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  3. ^ Градова (Кузнецова) Ольга Алексеевна. web.archive.org. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  4. ^ Градова Ольга Алексеевна 13.05.1933. www.encyclopedia.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4 Алёна Мотрой. «Гордость русских моряков»: автору слов гимна Севастополя Петру Градову - 100 лет (2025-02-10). Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  6. ^ Указ Президиума Верховного Совета Чувашской АССР «О награждении Градова П.М. Почетной грамотой Президиума Верховного Совета Чувашской АССР» (выр.). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2 100 лет со дня рождения Петра Михайловича Градова. Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  8. ^ 1, 2 Имя на поэтической поверке. Пётр Градов (Лев Баскин) / Стихи.ру. stihi.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Сачкова, Л. Петр Градова асӑнса / Л. Сачкова // Хыпар. — 2006. — 12 ака.
  • Сачкова, Л. Петр Градова асӑнса / Л. Сачкова // Хыпар. — 2005. — 15 нарӑс. — С. 6.
  • Сачкова, Л. Тани Юн юнӗ чӗрӗ : [Тани Юн актрисӑпа И. Максимов-Кошкинскийӗн несӗлӗсем ҫинчен] / Людмила Сачкова // Хыпар. — 2006. — 12 ака.
  • П. М. Градов // Ялав. — 2003. — № 10. — С. 107.
  • Дмитриев, А. Полной жизнью / А. Дмитриев // Советская Чувашия. — 1985. — 10 февр.
  • Мульдияров, П. Поэту Петру Градову — 70 лет / П. Мульдияров // Чӑваш ен. — 1995. — 18-25 марта (№ 12). — С. 2.
  • Станьял, В. П. Градов Петр Михайлович / В. П. Станьял // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 450.
  • Тростин, Е. Неприступный для врагов / Е. Тростин // Свой. — 2023. — № 5. — С. 3-9 : цв. ил., фот.. — См. текст

Каçăсем

Категорисем