Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович

РАН экспертизи

Logo-ran.png
Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ
Тӗплӗнрех
Aprove.svg

РАН экспертизи

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ
Тӗплӗнрех

Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович[1] (1893 ҫулхи авӑнӑн 2-мӗшӗ, Кӑнна Кушки, Пӑва уесӗ, Чӗмпӗр кӗпӗрни — 1975 ҫулхи ҫурлан 30-мӗшӗ, Мускав, СССР) — совет драматургӗ, куҫаруҫи, актёрӗ, театрпа кино режиссёрӗ, киносценарист, çыравçă. Чăваш АССР халăх артисчӗ (1933 ç.), РСФСР тава тивĕçлĕ ӳнер ӗçченӗ (1968).

СССР Писательсен союзӗн пайташӗ (1934). Чӑваш драма театрӗн илемлӗх ертӳҫи, тӗп режиссёрӗ (1918—1925), «Чӑвашкино» тата «Востоккино» студисен актёрӗ тата режиссёрӗ (1925—1932), Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн илемлӗх ертӳҫи тата директорӗ (1932—1937), актёрӗ (1940—1945)[2].

Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ

Яким Максимов Чӗмпӗр кӗпӗрнин Пӑва уесӗнчи Кӑнна Кушки (халӗ Тутарстан Республикин Теччӗ районне кӗрет) ялӗнче ҫуралнӑ.

1911 ҫулта Чӗмпӗрти чӑваш учителӗсен шкулӗнчен вӗренсе тухса Хусана куҫса кайнӑ, унта Хусанти ӳнер шкулне(выр.)чăв. вӗренме кӗнӗ. 1913—1914 вӗренӳ ҫулӗнче тӑваттӑмӗш класра вӗреннӗ, унта 1916 ҫулта та вӗреннӗ. Максимов земство стипендиачӗ шутланнӑ. 1917—1918 вӗренӳ ҫулӗнче Хусанти Казанка юханшывӗн айлӑмӗнчи Иккӗмӗш Подлужная урамӗнче тара тытнӑ пӳлӗмре пурӑннӑ, унта 30 ытла тӗрлӗ ҫӗрте вӗренекен чӑваш ҫамрӑкӗсем пурӑннӑ, прачечнӑйсенче вара вӗсен ентешӗсем ӗҫленӗ.

Ӳнер шкулӗнче вӗреннӗ ҫулсенче ӳнерҫӗ профессийӗ пирки ӗмӗтленни майӗпен сӳнсе пынӑ, ун вырӑнне ҫӗнни — артист пулас килни — ҫуралнӑ. 1912 ҫулта вӑл хула театрне статиста вырнаҫнӑ. Часах ӑна аслӑ статист туса хунӑ, вара вӑл массовкӑна паллакансене, чи малтанах тусӗсене, явӑҫтарма тытӑннӑ. Вӗренӳ тапхӑрӗнче Хусанти драма тата опера театрӗсенче ӳнерҫӗ-декоратор, актёр, режиссёр пулӑшуҫи пулса ӗҫленӗ.

Раҫҫейри революцисемпе Граждан вӑрҫине хутшӑнни

Чӑваш наци пӗрлӗхӗ ҫумӗнче йӗркеленнӗ Хусанти вӗренекен чӑваш ҫамрӑкӗсен пӗрлешӗвӗ пухӑвӗсене хутшӑннӑ. Пётр Фёдоров(выр.)чăв. эсерпа туслӑ пулнӑ, чӑваш эсерӗпе Дмитрий Петров-Юманпа тӑванлӑ пулнӑ. Пӗр вӑхӑт сулахай эсерсен шутне кӗрсе Хусанта вырнаҫнӑ Чӑваш сулахай социализм комитечӗн(выр.)чăв. (ЧЛСК) пайташӗ пулнӑ.

1917 ҫул вӗҫӗнче И. С. Максимов пуҫарнипе Хусанта актёр ӗҫне юратакансен ушкӑнне йӗркеленӗ, вӑл 1918 ҫулхи кӑрлачӑн 14(27)-мӗшӗнче пӗрремӗш хут А. Н. Островскийӗн «Хӑв пурӑнас килне пек ан пурӑн» пьесине чӑвашла лартнӑ.

1918 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна Хусан кӗпӗрни канашӗ ҫумӗнчи чӑваш ӗҫӗсен комиссариачӗн шкул тулашӗнчи вӗрентӗвӗн пайӗн заведующине суйланӑ, анчах та реорганизацие пула унта ӗҫлесе ӗлкӗреймен[3].

Граждан вӑрҫине хутшӑннӑ. Хусан шуррисен аллине куҫнӑ чухне театр хӑйӗн ӗҫне пӑрахнӑ, Иоаким Максимов хӑй ирӗкӗпе Хӗрлӗ Ҫар ретне тӑнӑ. 1918 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗнче РККА Тухӑҫ фрончӗн 5-мӗш ҫарӗн(выр.)чăв. штаб политотделӗн тин ҫеҫ йӗркеленнӗ Чӑваш уйрӑмӗн заведующине лартнӑ; Хӗрлӗ Ҫар Хусана ирӗке кӑларнӑ хыҫҫӑн шурӑ чехсем майлисене репрессилеме хутшӑннӑ.

1918 ҫулхи авӑнӑн 28-мӗшӗнче И. С. Максимов Чӑваш сулахай социализм комитечӗн хастарӗсем пулнӑ ҫичӗ ҫын шутӗнче (А. П. Лбов, Д. С. Эльмень тата ыттисем) Хусанта Чӑваш коммунисчӗсен комитетне йӗркелеме хутшӑннӑ. 1918 ҫулта Хусанти ӳнер училищинчен вӗренсе тухнӑ[3].

1918 ҫулта энтузиастсен ушкӑнӗпе пӗрле Чӑваш совет куҫса ҫӳрекен театрӗ йӗркеленӗ. 1919 ҫулхи пуш уйӑхӗнче И. С. Максимова ҫар хӗсметӗнчен хӑтарнӑ, РСФСР Наркомнацӑн Чӑваш уйрӑмне янӑ, Хусанти Чӑваш театрӗн илемлӗх ертӳҫи пулма ҫирӗплетнӗ[4].

Граждан вӑрҫи хыҫҫӑнхи ӗҫӗ-хӗлӗ

1920 ҫулта Шупашкара куҫса килнӗ, унпа пӗрле Хусантан Чӑваш театрӗ куҫнӑ. И. С. Максимов-Кошкинскийпе килнисен йышӗнче ҫаксем пулнӑ: С. Л. Петров-Горский, И. А. Андреев-Шевле, К. М. Васильев, Д. К. Кузьмина, Ф. Д. Дмитриева, О. И. Ырсем, Е. С. Игнатьева тата ыттисем те — труппа йышӗ туллиех пулман. «Хӑвӑрт-хӑвӑрт пултаруллӑ ҫамрӑксене тупса, актёр ӑсталахне сцена ҫинчех вӗрентсе, вӗсене «спектакльсене» кӗртмелле пулчӗ», — ҫырнӑ вӑл театрӑн 1921 ҫулхи нарӑс-пуш уйӑхӗнчи ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен хатӗрленӗ отчётра.

1921 ҫулта И. С. Максимов-Кошкинские РКП (б) ретӗнчен кӑларса янӑ.

В 1925—1931 ҫулсенче — «Чӑвашкино» киностудийӗн режиссёрӗ, сценарисчӗ тата илемлӗх ертӳҫи, чӑваш профессилле театрӗн, «Чӑвашкино» киностудийӗн йӗркелӳҫи[3], 1932—1945 ҫулсенче — Чӑваш академи театрӗн илемлӗх ертӳҫи тата актёрӗ[5].

1933 ҫулта Иоаким Степанович чи малтан «Чӑваш АССР халӑх артисчӗ» ята тивӗҫнӗ. «Сатурпа Илем» пьеса авторӗ (1933). 1934 ҫултанпа СССР Ҫыравҫӑсен пӗрлӗхӗн(выр.)чăв. пайташӗ.

Ҫемье вӑхӑт-вӑхӑт Мускавра та, Шупашкарта та пурӑннӑ. Ҫапла, 1936-1937 вӗренӳ ҫулӗнче вӗсен хӗрӗ, Изида, Мускавра пӗр ҫул вӗреннӗ, унта Максимовсен Колхоз лапамӗнчи 16/18 ҫуртри хваттерте пӳлӗм пулнӑ. 1937 ҫул тӗлне Иоаким Максимов-Кошкинский Чӑваш патшалӑх академи театрӗн директорӗ тата илемлӗх ертӳҫи пулса ӗҫленӗ. Мускавсӑр пуҫне Шупашкарта та пурӑннӑ: Чернышевский урамӗ, 10-мӗш ҫурт, 1-мӗш хваттер[3].

Тытса хупни тата ирӗке тухни

Вырӑнти ятарлӑ службӑсем И. С. Максимов-Кошкинские 1920-мӗш ҫулсен вӗҫӗнчех «сӑнама» пуҫланӑ. ОГПУ чӑваш уйрӑмӗ 1929 ҫулхи акан 5-мӗшӗнче «Чӑвашкино» Чӑваш фотокинематографи управленийӗн ӗҫӗ-хӗлӗ тата унӑн ертӳҫи И. С. Максимов-Кошкинский ҫинчен доклад хучӗ (№ 1362/с) хатӗрленӗ. Ӑна тӑватӑ экземплярпа пичетлесе Мускава (ОГПУ Информпайне), партин Чӑваш обкомне тата ВКП (б) Облаҫри тӗрӗслев комиссине янӑ. 1930-мӗш ҫулсен вӗҫӗнче И. С. Максимов-Кошкинские хирӗҫле ӗҫсем фабрикациленӗ чухне вунӑ ҫул маларах хатерленӗ хутсене шута илмен, ӑна «национализмшӑн» тата контрреволюцилле ӗҫ-хӗлшӗн айӑпланӑ[6].

1937 ҫулхи раштавӑн 7-мӗшӗнче И. С. Максимов-Кошкинские РСФСР УК 58 ст. 7 п. тата 58 ст. 11 п. енӗпе айӑпласа прокуратурӑн ҫӗнӗ постановленине тӑратнӑ («Сцена ҫинчен националистла пропаганда тунӑ, буржуазла-националистла организацин хастар пайташӗ шутланать, директор ӗҫ вырӑнне хӑйӗн тӗллевӗсене пурнӑҫлама усӑ курнӑ, пултаруллӑ актёрсене вӗренме тата аталанма чарса тӑнӑ»). 1938 ҫулхи пуш уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Чӑваш АССР прокурорӗ РСФСР УК 58 ст. 7 п. урӑх — 109 ст. («Влаҫпа тата ӗҫ вырӑнӗпе ытла усӑ курнӑшӑн») — статья ҫине улӑштарать тата ӗҫе халӑх судне параҫҫӗ[7].

1938 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 17-мӗшӗнче суд пулнӑ, унта РСФСР УК 154 ст. «шар курни» килмен. И. С. Максимов-Кошкинский хӑй ҫакӑн ҫинчен ҫапла ҫырать: «Вӑл мана нимле ӳпкев те паман, ӗҫе те элекпе кӑна пуҫарса янӑ, ҫакӑ вара судра пӗтӗмпех палӑрчӗ, мӗншӗн тесен ҫакна пуҫарса яраканӗ (Тимофеева актриса) хӑйӗн кӑтартӑвне пӑрахӑҫланӑ». Апла пулин те Шупашкар хулин Халӑх сучӗ 109 статьяна 111 ст. ҫине улӑштарса И. С. Максимов-Кошкинские ҫак статьяпа 3 ҫуллӑха ирӗклӗхсӗр хӑварма приговор йышӑннӑ, РСФСР УК 154 ст. — 5 ҫуллӑха (пӗтӗмӗшле — «5 (пилӗк) ҫуллӑха тытса хупас, 1937 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 13-мӗшӗнчен шутлас, прависене хӑварас. Айӑплава ҫавӑн пекех хӑварас, тӗрмере тытас»)[8][7].

Чӑваш АССР Аслӑ Сучӗн Уголовлӑ кассаци коллегийӗ 1938 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗнче Шупашкар хулин Халӑх сучӗн приговорне пӑрахӑҫланӑ, ӗҫе Чӑваш АССР прокуратурине ҫӗнӗрен тӗпчеме янӑ. Чӑваш АССР Аслӑ сучӗн уголовлӑ ӗҫӗсен суд коллегийӗн 1939 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 26-27-мӗшӗсенчи ҫӗнӗ приговорӗ: «РСФСР УК 58-10, 58-11 ст. килӗшӳллӗн сакӑр (8) ҫуллӑха ирӗклӗхсӗр хӑвармалла, виҫӗ (3) иртсен суйлав прависене пӑрахӑҫламалла. Унчченхи йӗркесене — хурал аллинче тытса тӑрассине — пӑхӑнса тӑмалла». И. С. Максимова Чӑваш АССР халӑх артисчӗн ячӗсӗр хӑвараҫҫӗ.

РСФСР Аслӑ сучӗн 1940 ҫулхи нарӑс уйӑхӗн 15-мӗшӗнчи уголовлӑ ӗҫӗсен суд коллегийӗ 1939 ҫулхи чӳкӗн 26-мӗшӗнчи суд приговорне пӑрахӑҫланӑ, ӗҫе ҫав судах малтанхи следстви стадийӗнчех тӳресен урӑх йышӗнче ҫӗнӗрен пӑхса тухма тавӑрса панӑ.

Юлашкинчен И. С. Максимов-Кошкинский тӗлӗшпе ӗҫе 1940 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 17-мӗшӗнче чарса лартнӑ. Реабилитаци никӗсӗ: «Айӑпламашкӑн ӗнентерӳсемпе тивӗҫтерменшӗн И. С. Максимов-Кошкинский тӗлешпе пуҫарнӑ пуҫиле ӗҫне чарса лартас, тӗрмерен хӑтарас. Ӗҫне Чӑваш АССР НКВД 1-мӗш ятарлӑ пайне упрама парас». Максимов-Кошкинскисен ҫемйине Шупашкарпа Мускаври хваттерӗсене тавӑрса панӑ.

1940 ҫул хыҫҫӑнхи ӗҫӗ-хӗлӗ

1940 ҫулта ирӗке тухнӑ хыҫҫӑн Иоаким Степановичпа театра таврӑннӑ Тани Юн ҫыравҫӑсен кану ҫуртне ҫул тытнӑ. Кану ҫуртӗнче вӑл тӗрмере ҫырма пуҫланӑ «Пугачёв парни» (Дар Пугачёва) пьесӑна ҫырса пӗтерет, унта арӑмӗ валли ятарласа Нина рольне ҫырнӑ. Анчах Чӑваш драма театрӗн коллективӗ ырланӑ пьесӑна ВКП (б) Чӑваш обкомӗн секретарӗ Я. К. Павлов хистенипе ларттармаҫҫӗ[5].

Тӗрмерен хӑтарнӑ хыҫҫӑн театрта ахаль артистсем пулса ӗҫлени Максимов-Кошкинскисене тивӗҫтермест, вара вӗсем Мускава пурӑнма тухса каяҫҫӗ, унта вӗсен реабилитаци хыҫҫӑн каялла тавӑрса панӑ хваттер пулнӑ. 1941 ҫулта вӑрҫӑчченхи Мускавра И. С. Максимов-Кошкинские Марк Донской(выр.)чăв. режиссёр «Романтики» фильмӗнче(выр.)чăв. («Создетфильм»(выр.)чăв.) ӳкерӗнме чӗннӗ, фильма 1941 ҫулхи хӗлле тата ҫуркунне Загорск хулинче ӳкерме пуҫланӑ. СССР литература фончӗ(выр.)чăв. Максимов-Кошкинскисене тавӑрмалла мар кивҫен укҫа панӑ, СССР СНК ҫумӗнчи ӳнер ӗҫӗсен комитечӗ(выр.)чăв. И. С. Максимова Н. В. Гоголӗн «Ревизор» камитне(выр.)чăв. чӑвашла куҫарма саккас панӑ, СССР НКВД арестленӗ хыҫҫӑн ҫухалнӑ библиотекӑшӑн саплаштару укҫи тӳленӗ.

Анчах Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан Максимов-Кошкинскисем Шупашкара таврӑнаҫҫӗ, унта театрта 1945 ҫулччен актёрсем пулса ӗҫлеҫҫӗ, пӗлӗшӗ патӗнче хваттерте пурӑнаҫҫӗ.Вӑрҫӑ ҫулӗсенче вӑл театр гастролӗсемпе пӗтӗм Чӑваш Ене ҫитсе тухнӑ, 4 пьеса ҫырнӑ. Чӑваш АССР 25 ҫул тултарас умӗн (1945 ҫулта) парти обкомӗ И. С. Максимова документлӑ фильм валли сценари ҫырма хушнӑ. Анчах ҫак вӑхӑтра Чӑваш театрӗн директорӗн Г. В. Мордковичӑн хушӑвӗпе Иоаким Максимова ӗҫрен кӑларнӑ. Сценарие ҫырнӑ. Театртан ӗҫрен тухсан радиокомитета ӗҫе вырнаҫнӑ. Театртан кӑларса ярсан Максимов-Кошкинский пурӑннӑ хваттер хуҫи арӑмӗпе хирӗҫсе кайнӑ. Кошкинскисем эвакуаци хыҫҫӑн кирлӗ вӑхӑтра таврӑнман пирки Мускаври хваттерне те ҫухатнӑ. Иоаким Кошкинский радиокомитет пӳлӗмне пурӑнма куҫнӑ. Юлашкинчен Иоаким Степановичӑн арӑмӗ те театртан хӑйӗн ирӗкӗпе тухса кайма шут тытнӑ. Кӗҫех ҫемье Мускава тухса кайнӑ.

1946 ҫулта «Сенкер иккӗ» пьеса ҫырнӑ. 1947 ҫулта Иван Правов режиссёр ӳкернӗ «Алмазы» (Свердловск илемлӗ фильмсен киностудийӗ) фильмӗнче роль вылять; 1949 ҫулта И. С. Максимов-Кошкинский Марк Донскойӑн «Алитет уходит в горы» фильмӗнче вылять (М. Горький ячӗллӗ киностуди).

1954 ҫулта «Константин Иванов» пьеса ҫырать. 1956 ҫулта КПСС ретне тӑнӑ[9]. Оперӑсемпе опереттӑсен либреттисен авторӗ, вырӑс тата ют ҫӗршыв авторӗсен пьесисене чӑвашла куҫарнӑ.

1969—1975 ҫулсенче И. С. Максимов-Кошкинский Шупашкарта Ленин урамӗнчи 14-мӗш ҫуртра пурӑннӑ. Тани Юнпа вӑл «Кӑкшӑм» кану ҫуртне канма тӑтӑшах килсе ҫӳренӗ. Мускавра вилнӗ.

Ҫемье

Ӗҫӗсем

  • Максимов-Кошкинский, И. С. Икӗ пьеса / И. Максимов-Кошкинский, В. Ржанов. — Шупашкар : Чӑвашгосиздат, 1958. — 31 с.
  • Максимов-Кошкинский, И. С. Драмӑсем / И. Максимов-Кошкинский. — Шупашкар : Чӑваш АССР государство издательстви, 1960. — 211 с.
  • Максимов-Кошкинский, И. С. Сатурпа илем : виҫӗ пьеса / И. Максимов-Кошкинский. — Шупашкар : Чӑваш кӗнеке издательстви, 1983. — 175 с.
  • Максимов-Кошкинский, И. С. I. Уй чӳк : прологлӑ, 4 пайлӑ драма ; II. Ютра : 1 пайлӑ камит : [пьесӑсем] / И. С. Максимов-Кошкинский. — Мускав : СССР-ти халӑхсен тӗп издательстви, 1928. — 77 с.
  • Максимов-Кошкинский, И. С. Чӑваш театӑрӗпе чӑваш кино / И. С. Максимов-Кошкинский // Халӑха вӗрентес ӗҫ. — 1930. — № 6. — С. 40-41.

Кинематограф

Актёр ӗҫӗсем

  • 1927 — «Хура юпа»;
  • 1941 — «Романтики» — Ульхвыргын;
  • 1947 — «Алмазы» — Филипп Иваныч Иляшев;
  • 1949 — «Алитет уходит в горы» — шаман.
undefined

Режиссёр ӗҫӗсем

  • 1927 — «Хура юпа», чӑвашла.
undefined

Сценарисем

  • 1927 — «Хура юпа», чӑвашла.
  • 1929 — «Сарпике», чӑвашла.
undefined

Актёр псевдонимӗсем

  • Киремет,
  • Эсрел,
  • Кушкӑсем[11].

Хисепӗсем

Астӑвӑм

Ӑнлантарусем

  1. ^ Агеенко Ф.Л. Словарь собственных имён русского языка. Ударение. Произношение. Словоизменение. — ООО «Издательство „Мир и Образование“»; Оникс, 2010. — 880 с. — ISBN 5-94666-588-X. — ISBN 978-5-94666-588-9. , Wayback Machine çинчи 2016 ҫулхи акан 20-мӗшӗнчи копийӗ
  2. ^ 122 года со дня рождения «отца театра» Иоакима Максимова-Кошкинского. Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики (2 авӑнӑн 2015). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Архивы Чувашской Республики (выр.). srv.giachr.kaisa.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  4. ^ Ялав, Херле. Патриарх чувашского театра и кино. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2 90 лет назад состоялась первая премьера в Чувашском драмтеатре. Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики (28 кӑрлачӑн 2008). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  6. ^ Касимов Е.В. Деятельность чувашского фотокинематографического управления "Чувашкино" и И.С. Максимова-Кошкинского во второй половине 1920-х годов глазами чувашского отдела ОГПУ. Парадигмы российской истории сквозь призму биографистики (к 140-летию Алексея Ивановича Яковлева). сборник трудов Всероссийской научной конференции с международным участием. ФГБОУ ВО «Чувашский государственный университет им. И.Н. Ульянова». С. 186-191 (2019). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2 Любовь и кино в жизни Максимова-Кошкинского (выр.). www.grani21.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  8. ^ Кириллов К. О вражеской деятельности Максимова-Кошкинского и его покровителях // Красная Чувашия. — 1938.
  9. ^ Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович , Wayback Machine çинчи 2019 ҫулхи пушӑн 29-мӗшӗнчи копийӗ // Ими гордится Чувашия : их имена занесены в Почетную Книгу Трудовой Славы и Героизма ЧАССР / сост.: М. В. Демидов, А. В. Выйкин. — Чебоксары, 1987. — С. 70-71.
  10. ^ Слава и трагедия Тани Юн: необыкновенные страницы судьбы первой чувашской киноактрисы. Новости в Чебоксарах (30 кӑрлачӑн 2013). Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи раштавӑн 6-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2013 ҫулхи раштавӑн 11-мӗшӗ.
  11. ^ Романова Ф. А. Актёрское искусство Чувашского театра периода его формирования (1918—1928 гг.) // Чувашское искусство : Сборник статей. — Чебоксары: Науч.-исслед. ин-т при Совете Министров Чуваш. АССР, 1975. — Вып. 57. — . // Национальная библиотека Чувашской Республики
  12. ^ Основоположник чувашского театра и кино. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  13. ^ 35 лет назад установлена Мемориальная доска И. С. Максимову-Кошкинскому. Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Иоаким Степанович Максимов-Кошкинский (1893-1975) : к столетию со дня рождения : буклет. — Чебоксары : Чувашия, 1975.
  • Абрамов, В. А. И. С. Максимов-Кошкинскин прозӑри ӑсталӑхӗ / В. А. Абрамов // Чӑваш филологийӗпе культури : ӑслӑлӑх конф. материалӗсем. — Шупашкар, 1998. — С. 3-5.
  • Абрамов, В. А. И. С. Максимов-Кошкинскийӗн прозӑри ӑсталӑхӗ / В. А. Абрамов // Вопросы чувашского литературоведения и критики = Чӑваш литература пӗлӗвӗн тата критикин ыйтӑвӗсем : тез., ст., рец., обзоры / В. А. Абрамов. — Чебоксары, 2018. — С. 92-99.
  • Агивер, Х. Халӑх чӗринчи ят // Агивер, Х. Илем тӗкӗрӗ / Х. Агивер. — Шупашкар, 1991. — С. 85-93.
  • Андреева, Н. Чӑваш театрӗн ашшӗ : (И. С. Максимов-Кошкинский ҫуралнӑранпа 110 ҫул ҫитнӑ май) / Н. Андреева // Хыпар. — 2003. — 11 авӑн.
  • Дедушкин, Н. С. Хисепӗ те чыслӑ ят // Ялав. — 1993. — № 9. — С. 22-23
  • Дмитриев, В. Мӑнаҫлӑ палӑк кирлех! : [Иоаким Степанович Максимов-Кошкинский ҫинчен] / В. Дмитриев // Республика. — 2018. — 10 окт. (№ 39). — С. 5 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Ефимов, Г. Хӗн витӗр савӑнӑҫа курнӑ / Г. Ефимов // Тӑван Атӑл. — 1993. — № 9. — С. 65-67.
  • Иоаким Максимов-Кошкинский (1893-1975) // Чӑваш сӑмахлӑхӗ : 10-мӗш класӑн вӗренӳпе вулав кӗнеки / Н.Г. Иванова, В. П. Никитин, С. С. Самсонова пухса хатӗрленӗ. — Шупашкар, 1996. — II пай. — С.446.
  • Кӗрнеклӗ кун-ҫул, асаплӑ шӑпа : [И. С. Максимов-Кошкинский режиссерпа Тани Юн артистка ҫинчен] / В. Петрова хатӗрленӗ // Хресчен сасси. — 2019. — 23 кӑрлач/январь (№ 2). — С. 5 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Кузьмина, В. Ҫул кӑтартакансем / В. Кузьмина // Ялав. — 2003. — № 3. — С. 100-102.
  • Максимов-Кошкинский те — фронтра : [ҫыравҫӑ-драматургӑн 1919 ҫ. ӗҫӗсем ҫинчен] // Хыпар. — 2018. — 13 утӑ/июль. — С. 12.
  • Павлова, И. Сӳнми икӗ ҫӑлтӑр / И. Павлова // Знамя = Ялав (Куславкка районӗ). — 2021. — 10 сентябрь. — С. 7 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Паллӑ режиссера икӗ ҫул хӗн-хур айӗнче усранӑ / О. Горшкова хатӗрленӗ // Хыпар. — 2003. — 17 авӑн.
  • Сачкова, Л. Яланах асра «илемлӗ шуйттан» / Л. Сачкова // Хыпар. — 2006. — 14 пуш. — С. 8.
  • Фролов, В. Чӑваш наци театрӗн ашшӗ / В. Фролов // Тӑван Атӑл. — 1993. — № 9. — С. 62-65.
  • Чӑваш театрӗн ашшӗ : [Иоаким Максимов-Кошкинский ҫинчен] // Канаш (Чӗмпӗр Ен). — 2018. — 14 авӑн/сентябрь (№ 37). — С. 6 : сӑн ӳкерчӗк.
  • «Шурӑ страницӑсем» ҫинчен… : [Иоаким Максимов-Кошкинский ҫыравҫӑ-драматург ҫинчен] // Хыпар. — 2018. — 4 авӑн/сентябрь. — С. 3 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Агаева, Е. В. Становление и развитие театрального искусства в Чувашии в 20-30-е годы XX века / Е. В. Агаева, О. А. Данилова, Р. В. Михайлова // Вестник Чувашского университета. Исторические науки. — 2019. — № 2. — С. 5-11.
  • Афанасьев, П. Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович / П. Афанасьев // Писатели Чувашии / П. Афанасьев. — Чебоксары, 2006. — С. 248-250.
  • Галкин, А. В. Великое достижение чувашских кинематографистов / А. В. Галкин // Архивы и наука: опыт взаимодействия : материалы межрегион. науч.- практ. конф. — Чебоксары, 2010. — С. 50-52.
  • Галкин, А. В. К вопросу об истории чувашского кино / А. В. Галкин // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. — 2008. — № 4. — С. 17-22. — Библиогр.: с. 22 (7 назв.).
  • Галкин, А. В. Киностудия «Чувашкино» в 1926-1932 годах / А. В. Галкин // Актуальные проблемы истории России ХХ века : материалы Регион. науч.-практ. конф. — Чебоксары, 2008. — С. 35-40. — Библиогр. в конце ст.
  • Григорьева, М. Н. Из истории художественной культуры Чувашии XX века : [о материалах по истории «Чувашкино», становлении чувашского национального кино] / М. Н. Григорьева // Сборник трудов молодых ученых Чувашского государственного университета имени И. Н. Ульянова. — Чебоксары, 2001. — С. 50-61. — Библиогр.: с. 60-61 (25 назв.).
  • Гусаров, Ю. Иоаким Максимов-Кошкинский: Чувашский театр родился на Подлужной улице Казани : Основатель чувашского театра учился на художника, а стал актером / Ю. Гусаров // Советская Чувашия. — 2018. — 23 янв. — С. 7 : фот.
  • Ефремова, Н. Свидетельства большой жизни и большого кино / Н. Ефремова // Советская Чувашия. — 2007. — 2 марта.
  • Иоаким Степанович Максимов-Кошкинский: 1893-1975. Отец театра / подгот. М. К. Антонов // Выдающиеся люди Чувашии. — Чебоксары, 2002. — С. 137-144.
  • Кириллов, К. И. С. Максимов-Кошкинский в контексте чувашской культуры XX века / К. Кириллов // Вестн. Чуваш. нац. акад. — 1994. — № 2. — С. 196-197.
  • Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович // В трагические годы : репрессированные чувашские писатели, журналисты и ученые = Синкерлӗ ҫулсенче : репрессие лекнӗ чӑваш писателӗсем, журналисчӗсем тата ӑсчахӗсем. — Чебоксары, 2013. — С. 109-120.
  • Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович // Чуваши Татарстана = Тутарстан чӑвашӗсем. — Чебоксары, 2006. — C. 509-510.
  • Матвеева, Г. И стали мгновения историей / Г. Матвеева // Советская Чувашия. — 2005. — 23 июля. — С. 5.
  • Павлова, И. Аплодисменты первому : 125 лет Иоакиму Максимову-Кошкинскому / И. Павлова // Грани. — 2018. — 27 окт. (№ 79). — С. 7 : фот.
  • Павлова, И. Любовь и кино в жизни Максимова-Кошкинского / И. Павлова // Грани. — 2021. — 7 авг. — С. 9 : фот. — (Личность в истории / ведущая полосы И. Павлова). — Содерж.: Патриарх заметил и благословил ; Две звезды ; Зависть и тюрьма ; Семья.
  • Родионов, В. Г. Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович / В. Г. Родионов // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2009. — Т. 3 : М-Се. — С. 17.. — См. текст
  • Романов, П. В. Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 259.
  • Сизов, П. В. И. С. Максимов-Кошкинский : [краткая информация] / П. В. Сизов // 100 лет Чувашской автономии в произведениях из собрания Чувашского государственного художественного музея : альбом / фото А. Л. Мартыновой. — Чебоксары, 2020. — С. 174 : ил.
  • Сироткин М. Я. Очерк истории чувашской советской литературы. — Чебоксары, 1956.
  • Сорокин, Н. М. Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович / Н. М. Сорокин, Е. А. Турхан // Чувашские писатели Татарстана / Н. М. Сорокин, Е. Турхан. — Чебоксары, 2015. — С. 97-100.
  • Ялгир, П. Максимов-Кошкинский Иоаким Степанович / П. Ялгир // Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. — Чебоксары, 2005. — С. 64.

Каçăсем

Категорисем