Ефремов Панфил Афанасьевич
Ефремов Панфил Афанасьевич (1886 ҫулхи нарӑсӑн 28-мӗшӗ, Ҫӗньял-Покровски, Чикме уесӗ — 1961 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗ, Ҫӗньял-Покровски, Шупашкар районӗ, Чӑваш АССР) — нумай ҫул шкулта ӗҫленӗ ҫын, РСФСР тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ[1].
Кун-ҫулӗ
Панфил Афанасьевич нумай ачаллӑ хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[2]. Мӗн ачаран аслисемпе пӗрле ӗҫленӗ. Ашшӗ йышӑр чирлесе ӳкнине пула 13 ҫултах ҫемьери пӗтӗм йывӑр ӗҫ ун ҫине тиеннӗ[2].
1900 ҫулта Ишлейри икӗ класлӑ шкулта пӗлӳ илнӗ. 1904 ҫулта экстерн мелӗпе Хусанти учительсен семинарийӗ ҫумӗнчи пуҫламӑш классен вӗрентекенӗ ята илмешкӗн экзамен тытнӑ[3]. 1906 ҫулта ашшӗ вилсе каять те ҫемьери ытти пӗтӗм ачана унӑн ӳстерме тивет.
Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫине хутшӑннӑ[1], кунта вӑл икӗ ҫул ирттернӗ[2].
Тивӗҫлӗ канӑва 1959 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗнче шкулсенче 56 ҫул ӗҫленӗ хыҫҫӑн 74 ҫул тултарсан тухнӑ[1][2].
Ӗҫӗ-хӗлӗ
1903 ҫултанпа пуҫламӑш шкулта ачасене вӗрентнӗ. Ҫав шкулӑн адресӗ: Хусан кӗпӗрни, Спасски уесӗ, Кивӗ Тархал ялӗ, Братски шкулӗ. 4 ҫул ытла А. Бубнов ячӗллӗ Ишекри тӗслӗхлӗ шкулӑн вӗренӳ пайӗн заведующийӗ пулнӑ. Каярахпа Чикме уесӗпе Шупашкар районӗн шкул инспекторӗ пулса ӗҫленӗ, Ишлей вӑтам шкулӗн директорӗ пулнӑ, Ҫӗньял-Покровскинчи вӑтам шкулта ачасене вӗрентнӗ[3].
Пӗтӗмӗшле Панфил Афанасьевич 56 ҫул шкулсенче ӗҫленӗ[2]:
- 12 ҫул кивӗ влаҫ вӑхӑтӗнче;
- 44 ҫул —совет саманинче;
- ҫав шутра 40 ҫул хушши — Ҫӗньял-Покровски шкулӗнче.
Панфил Афанасьевич чӑваш шкулӗсем валли букварь хатӗрелсе кӑларнӑ, ҫав букварьпе вӗрентмелли меслетлӗх кӑтартӑвне хатӗрленӗ. Ҫавӑн пекех вӑл шкулсем валли ача-пӑча пьесисем тата юррисене ҫырнӑ[1].
Ишекри вӑтам шкулта ӗҫленӗ вӑхӑтра механизациленӗ ӑсталӑх лаҫҫи хатӗрленӗ, унта верстаксем, станоксем, хӑй ӑсталанӑ ҫил арманӗ (12 ҫунатлӑ[2]) вырнаҫтарнӑ. Ун чухне хӑйне валли йывӑҫран велосипед ӑсталанӑ. 1945 ҫулта «Ҫӗньял» колхоз валли тырӑ типӗтмелли хатӗр туса панӑ. Ҫавӑн пекех хӑйӗн конструкцийӗпе сӳре ӑсталаса панӑ[3].
Таврапӗлӳ музейӗ
Пуҫламӑш шкул вӗрентекенӗ пулнӑ май Ҫеньял-Покровски шкулӗнче таврапӗлӳ музейне йӗркеленӗ. Шкулта ҫӗнӗ ҫурт йӗркеленӗ хыҫҫӑн ҫак музей пӗр стена йышӑннӑ. Шел те, паянхи кун тӗлне унти экспонатсене салатса пӗтернӗ[2].
Колхоз йӗркеленине хутшӑнни
Панфил Афанасьевич ялта колхоз йӗркелес ӗҫе хастар хутшӑннӑ[2]. Колхоз правленийӗн яланхи пайташӗ пулнӑ, чылай вӑхӑт хушши ял канашӗн депутачӗ, колхозри парти организацийӗн секретарӗ пулнӑ.
Ҫемье
Ефремов кил-йышӗнчи 30 ытла ҫын хӑйсен ӗҫӗ-хӗлне шкулпа тата педагогикӑпа ҫыхӑнтарнӑ[2]:
- икӗ йӑмӑкӗпе шӑллӗ (тата вӗсен ачисем) вӗрентекен пулса тӑнӑ;
- мӑшӑрӗ, Зоя Герасимовна;
- хӗрӗ, Галина Панфиловна;
- кӗрӗвӗ;
- Светлана мӑнукӗ.
Хисепӗсем
- Наркомпрос хисеп хучӗ (1934)[2];
- Горьки облаҫӗн парти обкомӗпе крайкомӗн грамоти (1936)[2];
- Шупашкар районӗҫтӑвком грамоти (Ишек вӑтам шкулӗнче механизациленӗ ӑслатӑх лаҫҫи хатӗрленӗшӗн; 1935)[2];
- РСФСР тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ (1940);
- Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
- «Хисеп палли» орденӗ;
- «Тӑван Ҫӗршывӑн 1941–45 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче хастар ӗҫленӗшӗн» медаль.
Хальхи вӑхӑтра Панфил Афанасьевич портречӗ Пархикассинчи культура ҫурчӗн чи паллӑ вырӑнӗнче ҫакӑнса тӑрать. Ҫӗньял-Покровски вӑтам шкулӗнче тата Пархикасси ял вулавӑшӗнче унӑн пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен каласа паракан стендсем вырнаҫнӑ.
Ҫӗньял-Покровскинчи ҫӗнӗ урам ячӗ Панфил Афанасьевич ячӗпе хисепленет.
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4 http://энциклопедии.наследиечувашии.рф/a/article/2151.html
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 https://ecokygesi.ru/images/diski/storona_cheb/doc/Efremov.pdf
- ^ 1, 2, 3 Чуваш. Респ., Адм. Чебоксарского района, МБУК "Центральная библиотека" Чебоксарского района. Энциклопедия Чебоксарского района. — Центральная библиотека Чебоксарского района, 2014. — Т. 1. — С. 164. — 505 с.
Вуламалли
- Чуваш. Респ., Адм. Чебоксарского района, МБУК "Центральная библиотека" Чебоксарского района. Энциклопедия Чебоксарского района. — Центральная библиотека Чебоксарского района, 2014. — Т. 1. — С. 164. — 505 с.
- ВерендееваТ.К., Мочалова Г.П., Суркова З.М. Край родной Синьял-Покровский.(чăв.). — Новое время, 2009. — 360 с.