Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Казаков Николай Нилович

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Казаков.

Николай Нилович Казаков (ҫур. 1962 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ, Тӑрмӑш, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — Раҫҫейри чӑваш композиторӗ, музыка тата общество ӗҫченӗ. 1988 ҫултанпа СССР Композиторсен пӗрлӗхӗн пайташӗ, 2003 ҫултанпа Чӑваш Республикин Композиторсен пӗрлӗхӗн правлени председателӗ.

Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (2002). Литература тата искусство енӗпе Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх премийӗн (2004) тата Чӑваш Республикин Патшалӑх премийӗн (2009) лауреачӗ.

Пурнӑҫӗ

1962 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 16-мӗшӗнче Чӑваш Енри Тӑвай районӗнчи Тӑрмӑш ялӗнче ҫуралнӑ. Пулас композиторӑн ашшӗ ялти халӑх хорне ертсе пынӑ, аппӑшӗ те музыка вӗрентекенӗ пулнӑ.

Шкулта вӗреннӗ ҫулсенче Николай духовой оркестрта труба тата кларнет каланӑ, Тӑвайри ачасен музыка шкулӗнче фортепиано классӗнче вӗреннӗ. Вӑтам шкултан вӗренсе тухсан Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн музыка тата педагогика факультетне вӗренме кӗнӗ. Унпа пӗр вӑхӑтрах Шупашкар музыка училищинче А. Г. Васильевӑн композиция классӗнче вӗреннӗ, унта хӑйӗн пӗрремӗш хайлавӗсене — «Ялта» сюитӑна тата фортепиано валли вариацисене ҫырнӑ.

1981–1986 ҫулсенче Хусан патшалӑх консерваторийӗнче (А. Б. Луппов профессорӑн композици классӗ) вӗреннӗ. 1983 ҫулта, студент пулнӑ вӑхӑтрах, чӑваш поэчӗсен сӑввисемпе ачасен хорӗ валли ҫырнӑ пиллӗк пайран тӑракан «Асамат кӗперӗ» сюитӑшӑн ҫамрӑк композиторсен Пӗтӗм Союзри конкурсӗнче ҫӗнтернӗ.

1985 ҫултанпа Чӑваш АССР Композиторсен пӗрлӗхӗнче консультант пулса ӗҫленӗ. 1988 ҫулхи кӑрлачӑн 14-мӗшӗнче ӑна СССР Композиторсен пӗрлӗхне йышӑннӑ.

1990–1995 ҫулсенче Чӑваш Республикин Аслӑ Канашӗн депутачӗ пулнӑ.

1994 ҫултанпа 1997 ҫулччен Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн музыка пайне ертсе пынӑ. 1997–1999 ҫулсенче — Ҫӗнӗ чӑваш музыкин фончӗн президенчӗ.

2001 ҫултанпа 2021 ҫулччен Чӑваш патшалӑх филармонийӗн директорӗ пулса ӗҫленӗ. 2021 ҫултанпа филармонин илемлӗх ертӳҫи пулса вӑй хурать. 2003 ҫултанпа — Чӑваш Республикин Композиторсен пӗрлӗхӗн правлени председателӗ.[1][2]

Пултарулӑхӗ

Николай Казаков хальхи чӑваш наци эстрада музыкин никӗсне хываканӗсенчен пӗри пулса тӑрать. Вӑл солистсемпе вокалпа инструмент ансамблӗсем валли нумай юрӑ ҫырнӑ, хӑйӗн хайлавӗсене час-часах хӑйех юрласа парать. 1989 ҫулта «Сансӑр» вокал ушкӑнне, 2003 ҫулта «Тин» ушкӑна йӗркеленӗ.

Унӑн пултарулӑхӗнче театр валли ҫырнӑ музыка уйрӑм вырӑн йышӑнать — вӑл 40 ытла спектакле кӗвӗленӗ. Чи паллӑ ӗҫӗсен шутне Чӑваш драма театрӗнчи «Айтар» тата «Ҫатан карта ҫинчи хура хӑмла ҫырли» постановкӑсене, ҫавӑн пекех Ҫамрӑксен театрӗнчи «Парнесӗр хӗр» тата «Ҫурҫӗр хыҫҫӑнхи апат» спектакльсене хатӗрленӗ чухне ҫырнӑ кӗвӗсем кӗреҫҫӗ.

2008 ҫулта Казаков К. В. Ивановӑн пӗр ятлӑ поэми тӑрӑх (Б. Чиндыков либретти) «Нарспи» мюзикла (рок-оперӑна) кӑтартнӑ. Постановка чӑваш ӳнерӗн историйӗнче ҫакӑн пек жанрпа хатӗрленӗ пӗрремӗш хайлав пулса тӑнӑ, вӑл Чӑваш Республикин Патшалӑх премине тивӗҫнӗ.[1]

2010 ҫулта чӑвашсен авалхи халӑх кӗвӗ инструменчӗсене чӗретес тӗлӗшпе «Авалхи сас» музыка тата театр проектне пурнӑҫланӑ.

Композиторӑн хайлавӗсем Атӑлҫи тата Урал композиторӗсен фестивалӗсенче, Раҫҫей Композиторсен пӗрлӗхӗн съезчӗсемпе пленумӗсенче пӗрмай янӑраҫҫӗ.

Хисепӗсемпе премийӗсем

  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (2002);
  • Литература тата ӳнер облаҫӗнчи Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх премийӗ (2004) — «Инҫет телей ҫути» спектакле кӗвӗленӗшӗн;
  • Литература тата ӳнер облаҫӗнчи Чӑваш Республикин Патшалӑх премийӗ (2009) — «Нарспи» мюзикла ҫырнӑшӑн;
  • «Чӗнтӗрлӗ чаршав» республика шайӗнчи театр ӳнерӗн конкурс лауреачӗ (2005) — «Спектакле чи лайӑх музыкӑпа кӗвӗленӗшӗн» номинацире.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Казаков Николай Нилович. Чӑваш Республикин Культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министерствин архив сайчӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
  2. ^ Казаков Николай Нилович. Раҫҫей Композиторсен союзӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.

Вуламалли

  1. Л.И. Бушуева, Ю.А. Илюхин, «Чăваш Енĕн композиторĕсем», Шупашкар, 2014.

Категорисем