Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Капица Сергей Петрович

Серге́й Петро́вич Капи́ца (1928 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗ, Кембридж[d] — 2012 ҫулхи ҫурлан 14-мӗшӗ, Мускав) — совет саманин тата Раҫҫейӗн физикӗ, телеертӳҫӗ, «В мире науки» журналӑн тӗп редакторӗ[3], Раҫҫей ҫутҫанталӑк ӑслӑлӑхӗсен академийӗн (РАЕН) вице-президенчӗ. 1973 ҫултанпа «Очевидное — невероятное» ӑслӑлӑхпа популярлӑ телепередачӑна ертсе пынӑ. Нобель премийӗн лауреачӗн, академикӑн Пётр Леонидович Капицӑн ывӑлӗ.

Пурнӑҫӗ

Сергей Петрович Капица 1928 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗнче Кембридж хулинче (Аслӑ Британи) ҫуралнӑ. 1936 ҫулта ҫемйипе пӗрле СССР-а, Мускава куҫса килнӗ[4]. 1949 ҫулта Мускаври авиаци институтне вӗренсе пӗтернӗ.

1953 ҫулта физикӑпа математика ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗн, 1962 ҫулта вара докторӗн диссертацине хӳтӗленӗ[5]. 1956 ҫултанпа Мускаври физикӑпа техника институтӗнче вӗрентнӗ, нумай ҫул хушши пӗтӗмӗшле физика кафедрине ертсе пынӑ. 2001 ҫултанпа — Раҫҫей ҫӗнӗ университечӗн ӑслӑлӑх ертӳҫи пулнӑ.

1986 ҫулхи раштав уйӑхӗнче институт ҫуртӗнче ун ҫине пуртӑпа тапӑннӑ. Капица йывӑр аманнӑ пулсан та, хирӗҫ тӑрса хӑйӗн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварма пултарнӑ[6].

С. П. Капица 2012 ҫулхи ҫурлан 14-мӗшӗнче Мускавра вилнӗ. Ӑна Новодевичи масарӗнче ашшӗн вилтӑприпе юнашар пытарнӑ[7].

Ӑслӑлӑх ӗҫӗ

Капица микротронсене (пӗрчӗсене хӑвӑртлатакан хатӗрсем) тӗпчесе МФТИре пӗрремӗш ӗҫлекен микротрон тунӑ. Вӑл Ҫӗр чӑмӑрӗ ҫинче халӑх йышӗ ӳснин математика модельне хатӗрленӗ. Клиодинамикӑна никӗслекенсенчен пӗри. 4 монографи, 14 ӑслай тата 1 ӑслӑлӑх уҫӑмӗн авторӗ.

40 ҫул яхӑн (1973—2012 ҫҫ.) «Очевидное — невероятное» телепередачӑна ертсе пырса ӑслӑлӑха анлӑ сарнӑ. Унӑн ҫак рекордне Гиннесс кӗнекине кӗртнӗ. 1983 ҫултанпа «В мире науки» журналӑн тӗп редакторӗ пулнӑ.

Хисепӗсем

Ӑслӑлӑха анлӑ сарнӑшӑн тата тӗпчев ӗҫӗсемшӗн С. П. Капица нумай хисепе тивӗҫнӗ:

  • ЮНЕСКОн Калинга премийӗ (1979);
  • СССР патшалӑх премийӗ (1980);
  • Раҫҫей Федерацийӗн Правительствин вӗрентӳ енӗпе паракан премийӗ (2002);
  • Хисеп орденӗ (2006);
  • IV степеньлӗ «Тӑван Ҫӗршыв умӗнчи тива тивӗҫлӗ ӗссемшӗн» орден (2011);
  • РАН ылтӑн медалӗ (2012)[8].

Ҫемйи

Мӑшӑрӗпе Татьяна Алимовна Дамирпа пӗрле виҫӗ ача (Фёдор, Мария тата Варвара) пӑхса ӳстернӗ.

Астӑвӑм

  • Унӑн ятне (5094) Серёжа астероида панӑ.
  • Куриль утравӗсенчи пӗр утрав Капица ятлӑ.
  • Мускаври пӗр урам ун ячӗпе хисепленет.
  • 2018 ҫулта Мускавра вӑл пурӑннӑ ҫурт ҫинче асӑну хӑми уҫнӑ.

Ĕçĕсем

  • Микротрон / С. П. Капица, В. Н. Мелехин, предисловие П. Л. Капицы, Москва, изд-во «Наука», 1969. Тираж 2700 экз, 211 с., УДК 621.384.611.3.
  • Оптимальные размеры проб при гамма-активационном анализе / С. П. Капица, Ю. Т. Мартынов, В. Н. Самосюк и др., Атомная энергия, 1974, т. 37, вып. 4, с. 356—357
  • Наука и средства массовой информации. М., 1981.
  • Капица С.П. . — М.: «Альпина Нон-фикшн». — С. 192. — ISBN 978-5-9167-1047-2.
  • Взгляд в прошлое и будущее // Дельфис. 1999. № 20(4). С.2—6.
  • Общая теория роста человечества: Сколько людей жило, живёт и будет жить на Земле 2016 ҫулхи нарӑсӑн 17-мӗшӗнче архивланӑ.. М.: Наука, 1999. ISBN 5-02-008299-6
  • Модель роста населения Земли и экономического развития человечества // Вопросы экономики. 2000. № 12.
  • Предисловие к переводу книги «Интеллектуальные уловки» Алана Сокала и Жана Брикмона, 2000
  • Капица С. П., Курдюмов С. П., Малинецкий Г. Г. . — М.: УРСС. — 288 с. — (Синергетика: от прошлого к будущему).
  • Глобальная демографическая революция и будущее человечества // Новая и новейшая история. 2004. № 4.
  • Об ускорении исторического времени // Новая и новейшая история. 2004. № 6.
  • Асимптотические методы и их странная интерпретация. //Общественные науки и современность. 2005. № 2. С.162-165.
  • Глобальная демографическая революция // Международная жизнь. 2005. № 11. с. 91—105
  • Об ускорении исторического времени // История и математика. М., 2006. С. 12—30.
  • Global population blow-up and after. The demographic revolution and information society. Moscow, 2006.
  • Демографическая революция и Россия. М. 2007.
  • Демографическая революция и Россия. Век глобализации. Выпуск № 1/2008, С. 128—143.
  • Жизнь науки // М.: Тончу, — 2008 г. — 592 с. — ISBN 978-5-91215-035-7.
  • Мои воспоминания, Российская политическая энциклопедия, 2008, ISBN 978-5-8243-0976-8.
  • Капица С. П., Юдин Б. Г. Медицина XXI века: этические проблемы // Знание. Понимание. Умение. — 2005. — № 3. — .

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4 Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #136002935 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
  2. ^ 1, 2 Sergei Petrovich Kapitza // Find a Grave (англ.) — 1996.
  3. ^ Журнал , Wayback Machine çинчи 2020 ҫулхи акан 29-мӗшӗнчи копийӗ «В мире науки»
  4. ^ Научная Сеть: 14 февраля — день рождения С. П. Капицы. Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи юпан 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 25-мӗшӗ.
  5. ^ Автореферат диссертации С. П. Капицы. djvu.online. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗ.
  6. ^ Сергей Капица: «Я как белая ворона!» Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫурлан 16-мӗшӗ.
  7. ^ С. Капица похоронен на Новодевичьем кладбище рядом с могилой отца.
  8. ^ Сергей Капица первым награждён золотой медалью РАН. vesti.ru (21 нарӑсӑн 2012). Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи нарӑсӑн 21-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Гуревич П. С. Приключения имиджа: Типология телевизионного образа и парадоксы его восприятия. — Искусство, 1991. — ISBN 5-210-02533-0.
  • Мостинская А. Ю., Бодрихин Н. Г. Сергей Капица: Человек, который отвечал на любой вопрос. — Молодая гвардия, 2015. — (Жизнь замечательных людей). — ISBN 978-5-235-03834-9.

Каҫӑсем

Категорисем