Кейп-Код (кӳлмек)

«РУВИКИ» ирӗклӗ энциклопединчи материал
Кейп-Код
Администраципе территори пайӗ Барнстабл[d][1][2] тата Плимут[d][1]
Патшалӑх
Лаптӑкӗ
  • 604 квадратная миля
Кӳлле юхса тухакан шывсем Q16896360?
Вырнаҫӑвӗн картти
Сӑн
Тинӗс шайӗнчи ҫӳллӗш 0 метр[1]
Акваторинче е шыв ҫыранӗ хӗрринче вырнаҫнӑ Массачусетс[d][4] тата Атлантика океанĕ[4]
Кейп-Код (кӳлмек)Мир (Земля) çинче
Кейп-Код (кӳлмек) (Мир (Земля))
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа ҫинчи материалсем

Кейп-Код кӳлмекӗ [5]АПШ шывӗн ҫурҫӗр-тухӑҫ ҫыранӗ хӗрринчи пысӑк, лайӑх хӳтӗленсе тӑракан, Массачусетс штачӗн ҫыранӗ хӗрринчи кӳлмек. Кейп-Код кӳлмекӗ Атлантика океанӗпе пӗрлешекен Мэн кӳлмекӗн чи кӑнтӑр пайӗ шутланать. Кӳлӗ лаптӑкӗ 1564 квадратлӑ ҫухрӑм[6], тарӑнӑшӗ — 63 метр[7].

Географи

1890 ҫулхи Барнстабл таврашӗн картти, кунта Кейп-Код кӳлмеке палӑртнӑ
Пилигрим монументӗнчен Провинтстаунпа Кейп-Код кӳлмек сӑнӗ

Кейп-Код кӳлмекӗ тухӑҫран тата кӑнтӑртан Барнстабл тавралӑхӗ, Провинстаун хули тата ун ячӗпе хисепленекен бухта вырнаҫнӑ. Анӑҫ енчен Плимут тӑрӑхӗн ҫыранӗ, ҫав шутра Плимут хули хӑй те вырнаҫнӑ. Ҫурҫӗр енчен Массачусетс кӳлмекӗ пур, вӑл уҫӑ океана тухатьМэн кӳлмекӗн кӑнтӑр пайӗ шутланса тӑраҫҫӗ. Хӑш чухне Кейп-Код кӳлмекне Массачусетс кӳлмекӗн пӗр пайӗ тесе палӑртаҫҫӗ[8].

Хӑйӗн никӗсӗ патӗнче Кейп-Код сӑмсахӗ континент пайӗнчен 28Кейп-Код каналпа (тарӑн шӑтӑксемпе пӗрле) уйрӑлса тӑрать, вӑл Кейп-Код кӳлмеке Баззардс кӳлмекӗпе (Buzzards Bay) ҫыхӑнтарать. Ҫак канал Бостонран Нью-Йорка ҫитмелли тинӗс ҫулне 120 ҫухрӑм[9] таран кӗскетет.

Истори

Кейп-Код ҫурутравне Европа ҫыннисем уҫни шутӗнче Итали тинӗс ҫӳревҫи Джованни да Верраццано (Giovanni da Verrazano) ертсе пынӑ 1524 ҫулхи Франци экспедицине палӑртаҫҫӗ. Кейп-Код («шӑтӑрнак сӑмсахӗ») ятне ҫурутрава акӑлчан тӗпчевҫи Бартоломью Госнольд (Bartholomew Gosnold) 1602 ҫулта панӑ. Кӳлмек ячӗ те ҫакӑнтанах пулса кайнӑ[9].

1620 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Кейп-Код сӑмсахӗн бухти патӗнче (халӗ Провинстаун вырнаҫнӑ вырӑнта) пилигрим ашшӗсем пилӗк пурӑнса ирттернӗ, вӗсем Англирен «Мэйфлауэр» карап ҫинче ишсе килнӗ. Кейп-Код ҫине ҫитнӗ кунхине вӗсем «Мэйфлауэр килӗшӗвне» йышӑннӑ, ҫак килӗшӳ каярах колонистсен никама пӑхӑнман пурнӑҫ йӗркин пӗрремӗш символӗсенчен пӗри пулса тӑнӑ. Ҫакӑн хыҫҫӑн вӗсем Кейп-Код кӳлмекӗ урлӑ ишсе каҫнӑ та унти хӗвеланӑҫ енче Плимут колонийӗ вырнаҫнӑ вырӑна — халӗ Плимут вырнаҫнӑ ҫӗре — ҫитнӗ[9].

1970 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗнче Кейп-Код кӳлмеке штатӑн океан заповедникӗ ятлӑ статуса панӑ (акăл. State Ocean Sanctuary)[7]).

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 тата 3 Geographic Names Information System (англ.)
  2. ^ 1 тата 2 GeoNames (англ.) — 2005.
  3. ^ Getty Research Institute Getty Thesaurus of Geographic Names (англ.) — Los Angeles: Getty Research Institute, 1997.
  4. ^ 1 тата 2 Gazetteer
  5. ^ Cape Cod Bay (HTML). Geographic Names Information System (GNIS). çăлкуçран архивланă 7 Авӑн уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 1 Кӑрлач уйӑхӗн 2012.
  6. ^ +Theresa Mitchell Barbo
    −{{{2}}}
    Cape Cod Bay: A History of Salt and Sea. — Mount Pleasant: Arcadia Publishing, 2008. — 128 p. — ISBN 9781625844620.
  7. ^ 1, 2 тата 3 Cape Cod Bay (HTML). Center for Coastal Studies — coastalstudies.org. Тĕрĕсленĕ 31 Ҫу уйӑхӗн 2021.
  8. ^ Massachusetts Bay. Encyclopædia Britannica Online. Тĕрĕсленĕ 10 Ҫӗртме уйӑхӗн 2021.
  9. ^ 1, 2, 3 тата 4 Cape Cod. Encyclopædia Britannica Online. çăлкуçран архивланă 7 Авӑн уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 30 Раштав уйӑхӗн 2011.
  10. ^ Cape Cod Canal, Buzzards Bay. US Harbors, Massachusetts — ma.usharbors.com. çăлкуçран архивланă 21 Ҫу уйӑхӗн 2013. Тĕрĕсленĕ 15 Ҫу уйӑхӗн 2013.