Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кунер ял тӑрӑхӗ

Кунер ял тӑрӑхӗ (выр. Емёткинское сельское поселение) — Чӑваш Республикин Куславкка районӗнчи администрациллӗ-территориллӗ виҫе. Вырӑнти хӑй тытӑмлӑхне йӗркелес тӗлӗшпе 2006–2022 ҫулсенче ял тӑрӑхӗн чиккисенче Кунер ял тӑрӑхӗ муниципаллӑ йӗркеленӳ ӗҫленӗ.

Администраци центрӗ — Кунер ялӗ.

Географи

Кунер ял тӑрӑхӗ Куславкка районӗн ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫ пайӗнче, Атӑлӑн сылтӑм ҫыранӗнче, Атӑлҫи сӑртлӑхӗ тӑрӑхӗнче вырнаҫнӑ. Лаптӑкӗ — 41,72 км².

Чикӗсем тата ҫӗр пичӗ

Ҫӗр пичӗ сӑртлӑ-ҫырмаллӑ. Ҫырмасен тарӑнӑшӗ 10–35 метр таран ҫитет. Тӑприсем ытларах сӑрӑ вӑрман тӑприллӗ, суха тума меллӗ[4]. Ял тӑрӑхӗн ҫӗрӗ тӑрӑх Енӗш юханшывӗн бассейнне кӗрекен пӗчӗк шывсем юхаҫҫӗ, пӗвесем пур. Ял тӑрӑхӗпе федераци пӗлтерӗшлӗ М-7 «Атӑл» автоҫул иртет, ку вара транспорт ҫыхӑнӑвӗшӗн питӗ пӗлтерӗшлӗ.

Климат

Климат вӑтам континентлӑ, ҫулталӑк вӑхӑчӗсем уҫӑмлӑ палӑраҫҫӗ.

  • Хӗл вӑрӑм та сивӗ, юр ҫийӗ вӑрах вӑхӑт (5 уйӑх тӑршшӗ) выртать. Кӑрлач уйӑхӗнчи вӑтам температура −13,0 °C (абсолютлӑ минимум −44 °C).
  • Ҫу ӑшӑ, хӑш чухне шӑрӑх та пулать. Утӑ уйӑхӗнчи вӑтам температура +18,6 °C (абсолютлӑ максимум +38 °C).
  • Ҫулталӑкра вӑтамран 513 мм ҫумӑр ҫӑвать, ҫав шутран ытларах пайӗ ӑшӑ вӑхӑтра ӳкет[5].

Истори

Ял тӑрӑхӗн администрациллӗ-территориллӗ виҫен статусӗпе чиккисене Чӑваш Республикин 1997 ҫулхи раштавӑн 19-мӗшӗнчи 28-мӗш № «Чӑваш Республикин администрациллӗ-территориллӗ тытӑмӗ ҫинчен» Саккунӗпе ҫирӗплетнӗ[6].

Ял тӑрӑхӗн муниципаллӑ пӗрлӗх пек статусӗпе чиккисене Чӑваш Республикин 2004 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 24-мӗшӗнчи 37-мӗш № «Чӑваш Республикинчи муниципаллӑ пӗрлӗхсен чиккисене палӑртасси тата вӗсене хула, ял тӑрӑхӗ, муниципаллӑ район тата хула округӗ статусӗ парасси ҫинчен» Саккунӗпе ҫирӗплетнӗ[7].

Чӑваш Республикин 2022 ҫулхи пуш уйӑхӗн 29-мӗшӗнчи 20-мӗш № Саккунӗпе килӗшӳллӗн муниципаллӑ района муниципаллӑ округ туса хунине пула ял тӑрӑхне, муниципаллӑ пӗрлӗх пек, пӗтернӗ[8].

2022 ҫулхи реформа хыҫҫӑн ку территорире вырӑнти хӑй тытӑмлӑх ӗҫне Куславкка муниципаллӑ округ администрацийӗн Кунерти территори пайӗ пурнӑҫлать; пай пуҫлӑхӗ — Матанова Светлана Александровна[1].

Халӑх йышӗ

Халӑх йышӗ
2010[9]2012[10]2013[11]2014[12]2015[13]2016[14]2017[15]
1067↗1069↗1072↘1064↘1031↘1012↘995
2018[16]2019[17]2020[18]2021[3]
↘991↘972↘955↘925

Ял тӑрӑхӗн тытӑмӗ

№ЯлЯл тӗсӗХалӑх йышӗ
1Ырашпулăхял↗143[19]
2Вăрманкасял↗54[19]
3Вăлпуçял↗42[19]
4Кунерял, администраци центрӗ↗427[19]
5Катĕркассиял↗62[19]
6Çăкалăхял↗210[19]
7Çĕньялял↗55[19]
8Услăхял↗170[19]
9Çирĕклĕял↗67[19]

Вӗрентӳ ӗҫӗ

Ял тӑрӑхӗнче вӗрентӳ сферинче ҫак учрежденисем ӗҫлеҫҫӗ:

  • «Кунерти пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан вӑтам шкул» МБОУ — пуҫламӑш, тӗп тата вӑтам пӗтӗмӗшле пӗлӳ парать. Адресӗ: Кунер ялӗ, Ҫӗнтерӳ 50 ҫул урамӗ, 3А ҫурт. Шкул ҫывӑхри ялсенчи ачасемшӗн пӗлӳ тата воспитани паракан центр пулса тӑрать[20].
  • «Звёздочка» ача пахчи» МБДОУ — шкулчченхи вӗрентӳ учрежденийӗ, вӑл та Кунер ялӗнчех вырнаҫнӑ[21].

Культура

Тӑрӑхра кану ӗҫне йӗркелекен культура учрежденийӗсем пур:

  • Кунерти ял культура ҫурчӗ — уявсем, пултарулӑх ушкӑнӗсен концерчӗсене тата гастроле килнӗ театрсен (сӑмахран, Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн) спектаклӗсене ирттермелли тӗп вырӑн[22].
  • Кунерти ял вулавӑшӗ — ял тӑрӑхӗнчи чи кивӗ культура учрежденийӗ, ӑна 1936 ҫулхи юпа уйӑхӗнче уҫнӑ. Вулавӑш адресӗ: Кунер ялӗ, Шулаев тӑвансен урамӗ, 2-мӗш ҫурт. Вӑл кӗнеке фондне пуянланас проектсене хастар хутшӑнать[23].

Паллӑ ҫынсем

  • Тарасов Вячеслав Ильич (1948 ҫур.) — ӑсчах, шутласа кӑларакан, техника ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1991), доцент. И. Н. Ульянов ячӗллӗ ЧПУ-ра ӑшӑ техникипе гидравлика кафедрин пуҫлӑхӗ пулса ӗҫленӗ. Ӑшӑ энергетики енӗпе ҫырнӑ ӑслӑлӑх ӗҫӗсен тата патентсен авторӗ[24].
  • Фомин Владимир Николаевич (1957—2021) — хирург, сывлӑх сыхлавӗн йӗркелевҫи. РФ тава тивӗҫлӗ тухтӑрӗ (2007) тата Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ тухтӑрӗ. Нумай ҫул хушши Куславкка тӗп район пульницин хирурги уйрӑмне ертсе пынӑ, район медицинине аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑ[25].
  • Дуев Вениамин Николаевич (1931 ҫур.) — производство йӗркелевҫи, Первоуральскри ҫӗнӗ пӑрӑх завочӗн (ПНТЗ) тӗп директорӗ (1987—1996) пулнӑ, СССР Министрсен Канашӗн преми лауреачӗ[26].

Пулӑмсем

Ял тӑрӑхӗн территорийӗ Куславкка районӗнчи хӑрушсӑрлӑх службисен тимлӗхӗнче тӑрать. Федераци пӗлтерӗшлӗ М-7 трасса иртнине тата ялсенче ҫуртсем ҫывӑх вырнаҫнине пула вӑхӑт-вӑхӑтпа тӗрлӗ инкексем пулса иртеҫҫӗ:

  • Ҫул-йӗрти пӑтӑрмахӗсем: 2025 ҫулхи раштавӑн 26-мӗшӗнче М-7 «Атӑл» автоҫулӑн 715-мӗш км (Кунер ялӗ ҫывӑхӗнче) пысӑк авари пулнӑ. Ҫӑмӑл машина водителӗ руле итлеттереймесӗр ҫул ҫинчен тухса кайса ҫаврӑнса ӳкнӗ, пӗр ҫын вилнӗ[27].
  • Пушар хӑрушсӑрлӑхӗ: Пурӑнакан секторта хуҫалӑх ҫурчӗсене вут хыпни тӗл пулать. Тӗслӗхрен, 2024 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче пушарнӑйсем Кунер ялӗнче хуҫалӑх ҫурчӗ ҫуннине сӳнтернӗ[28].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Администрация. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  2. ^ Чувашская Республика. Общая площадь земель муниципального образования. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи акан 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ.
  4. ^ Козловский район. Природа. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  5. ^ Климат Чувашской Республики. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  6. ^ Правительство Чувашской Республики. Закон Чувашской Республики от 19 декабря 1997 года № 28 «Об административно-территориальном устройстве Чувашской Республики» (19 раштавӑн 1997). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  7. ^ Закон Чувашской Республики от 24 ноября 2004 года № 37 «Об установлении границ муниципальных образований Чувашской Республики и наделении их статусом городского, сельского поселения, муниципального района и городского округа» (выр.). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи пушӑн 4-мӗшӗ.
  8. ^ Закон Чувашской Республики от 29.03.2022 № 20 «О преобразовании муниципальных образований Козловского района Чувашской Республики...» Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи акан 11-мӗшӗ.
  9. ^ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населённых пунктов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.
  10. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 16-мӗшӗ.
  11. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (выр.). Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи чӳкӗн 16-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи юпан 12-мӗшӗ.
  12. ^ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2014 ҫулхи ҫурлан 10-мӗшӗ.
  13. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи авӑнӑн 23-мӗшӗ.
  14. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (выр.) (5 юпан 2018). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗ.
  15. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (выр.) (31 утӑн 2017). Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ.
  16. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2018 ҫулхи утӑн 25-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи утӑн 26-мӗшӗ.
  17. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ.
  18. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ.
  19. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Численность населения районов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи авӑнӑн 9-мӗшӗ.
  20. ^ Официальный сайт МБОУ «Еметкинская СОШ». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  21. ^ Перечень образовательных учреждений Козловского района. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  22. ^ В Доме культуры села Еметкино прошли праздничные мероприятия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  23. ^ Проект помощи сельским библиотекам: Еметкинская сельская библиотека. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  24. ^ Чувашская энциклопедия: Тарасов Вячеслав Ильич. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  25. ^ Чувашская энциклопедия: Фомин Владимир Николаевич. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  26. ^ Генеральный директор новотрубного завода — уроженец д. Емёткино. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  27. ^ В Чувашии после автоаварии водитель скончался в больнице (26 раштавӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  28. ^ За сутки в Чувашии произошло девять пожаров (29 утӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем