Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кармӑш ял тӑрӑхӗ

Кармӑш ял тӑрӑхӗ (выр. Янгильдинское сельское поселение) — Чӑваш Республикин Куславкка районӗнчи администраципе территори виҫи.

Вырӑнти хӑй тытӑмлӑха йӗркелес тӗлӗшпе 2006–2022 ҫулсенче ял тӑрӑхӗн чиккисенче «Кармӑш ял тӑрӑхӗ» муниципаллӑ пӗрлӗх пулнӑ.

Администраци центрӗ — Кармӑш ялӗ.

Тавралӑх

Территори лаптӑкӗ — 43,32 км².[3] Ял тӑрӑхӗн чикки ҫуммӗн федераци шайӗнчи М-7 «Атӑл» автоҫул иртет.

Истори

Администрациллӗ-территориллӗ виҫе пек ял тӑрӑхӗн статусӗпе чиккисене 1997 ҫулхи раштавӑн 19-мӗшӗнче кӑларнӑ 28-мӗш номерлӗ «Чӑваш Республикин администрациллӗ-территориллӗ тытӑмӗ ҫинчен» Чӑваш Республикин Саккунӗпе ҫирӗплетнӗ[4].

Муниципаллӑ пӗрлӗх пек ял тӑрӑхӗн статусӗпе чиккисене 2004 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 24-мӗшӗнче кӑларнӑ 37-мӗш номерлӗ Чӑваш Республикин Саккунӗпе ҫирӗплетнӗ[5].

«Кармӑш ял тӑрӑхӗ» муниципаллӑ пӗрлӗхе 2022 ҫулхи пуш уйӑхӗн 29-мӗшӗнче йышӑннӑ 20-мӗш номерлӗ Чӑваш Республикин Саккунӗпе килӗшӳллӗн пӑрахӑҫланӑ. Куславкка районне унӑн тытӑмӗнчи мӗнпур ял тӑрӑхӗсемпе пӗрле пӗрлештерсе муниципаллӑ округ туса хунӑ[6].

Халӑх йышӗ

Халӑх йышӗ
2010[7]2012[8]2013[9]2014[10]2015[11]2016[12]2017[13]
753↘729↘711↘708↘666↘648↘638
2018[14]2019[15]2020[16]2021[2]
↘626→626↘620↘597

Территори тытӑмӗ

Пурӑнан вырӑн Пурӑнан вырӑн тӗсӗ Халӑх йышӗ
Элменкасси ял ↗171[17]
Маслӑ ял ↗54[17]
Шӑнчас ял ↗169[17]
Кармӑш ял, администраци центрӗ ↘377[17]

Социаллӑ сфера

2019 ҫулччен ял тӑрӑхӗнче М. А. Салихов ячӗллӗ Кармӑш тӗп пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкул (МБОУ) ӗҫленӗ. Вӗренӳ учрежденийӗсен сетьне оптимизациленине пула ку шкула хупнӑ (реорганизациленӗ)[18].

Культура тата паллӑ вырӑнсем

Ял тӑрӑхӗн культура учрежденийӗсен тытӑмне ҫаксем кӗреҫҫӗ:

  • Кармӑш ял тӑрӑхӗн «Информаципе культура центрӗ» (МБУК)[19];
  • Кармӑш ял вулавӑшӗ — ку тӑрӑхри чи кивӗ культура учрежденийӗ (XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче никӗсленӗ);
  • Я. Г. Бикчантаев ячӗллӗ культурӑпа кану паркӗ (Кармӑш ялӗ);
  • «Раджаб» мичечӗ — Кармӑш ялӗнче 1997 ҫулта уҫнӑ, вырӑнти мӑсӑльмансен общинин центрӗ шутланать[20].

Ялта «Чишмэ» (тут. Ҫӑлкуҫ) халӑх фольклор ансамблӗ хастар ӗҫлет, вӑл районти тата республикӑри фестивальсене хутшӑнать[21]. Ҫулсерен ятарласа хатӗрленӗ лапамра халӑх йӑли-йӗркипе Сапантуй(выр.)чăв. ирттереҫҫӗ, унта ял ҫыннисем те, хӑнасем те пухӑнаҫҫӗ[22].

Ҫутҫанталӑк палӑкӗсенчен «Байраш» ҫӑлкуҫне (Кармӑш ялӗ) палӑртмалла. Вырӑнти халӑх вӑйӗпе ҫӑлкуҫа тирпейленӗ: кану вырӑнӗ, беседка, шыва кӗмелли вырӑн тата шыв сиккисем тунӑ. Ҫулсерен паркпа ҫӑлкуҫ территорийӗнче халӑх уявӗсем иртеҫҫӗ[23].

Инфраструктура тата транспорт

Ялсене транспортпа тивӗҫтересси вырӑнти автомобиль ҫулӗсем тӑрӑх пурнӑҫланать, вӗсем М-7 «Атӑл» федераци трасси ҫине тухаҫҫӗ.

Район центрӗпе — Куславкка хулипе — автобус ҫӳрет. Халӑха 113-мӗш номерлӗ «Куславкка — Кармӑш» муниципаллӑ маршрут турттарать[24].

Паллӑ ҫыннисем

  • Бикчантаев Ярхам Гараевич (1922—2000) — Кармӑш ялӗнче ҫуралнӑ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ, Мухтав орденӗн тулли кавалерӗ.[25]
  • Осипов Александр Осипович — Шӑнчас ялӗнче ҫуралнӑ, Ленин орденӗпе наградӑланӑ (1967)[26].
  • Башкова Людмила Ивановна — Шӑнчас ялӗнче ҫуралнӑ, «Хисеп Палли» орденне тивӗҫнӗ (1967)[26].

Инкексем

  • 2021 ҫулхи кӑрлачӑн 10-мӗшӗнче Кармӑш ялӗ ҫумӗнчи М-7 федераци трассинче икӗ грузовикпа икӗ ҫӑмӑл машина хутшӑннӑ пысӑк авари пулнӑ. Ҫул-йӗр инкекӗнче 4 ҫын (вӗсенчен иккӗшӗ ачасем) вилнӗ[27].
  • 2025 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗнче Кармӑш ялӗнчи уйрӑм ҫын ҫуртӗнче пушар тухнӑ, унта пӗр ҫын вилнӗ[28].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Чувашская Республика. Общая площадь земель муниципального образования (база Росстата). Росстат. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи акан 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ.
  3. ^ Чувашская Республика. Общая площадь земель муниципального образования (база Росстата). Росстат. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  4. ^ Закон Чувашской Республики от 19 декабря 1997 года № 28 «Об административно-территориальном устройстве Чувашской Республики». Официальный интернет-портал правовой информации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  5. ^ Закон Чувашской Республики от 24 ноября 2004 года № 37 «Об установлении границ муниципальных образований Чувашской Республики и наделении их статусом городского, сельского поселения, муниципального района и городского округа» (выр.). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи пушӑн 4-мӗшӗ.
  6. ^ Закон Чувашской Республики от 29.03.2022 № 20 «О преобразовании муниципальных образований Козловского района Чувашской Республики…» Официальный интернет-портал правовой информации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи акан 11-мӗшӗ.
  7. ^ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населённых пунктов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.
  8. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 16-мӗшӗ.
  9. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (выр.). Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи чӳкӗн 16-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи юпан 12-мӗшӗ.
  10. ^ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2014 ҫулхи ҫурлан 10-мӗшӗ.
  11. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи авӑнӑн 23-мӗшӗ.
  12. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (выр.) (5 юпан 2018). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗ.
  13. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (выр.) (31 утӑн 2017). Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ.
  14. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2018 ҫулхи утӑн 25-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи утӑн 26-мӗшӗ.
  15. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ.
  16. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ.
  17. ^ 1, 2, 3, 4 Численность населения районов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи авӑнӑн 9-мӗшӗ.
  18. ^ Нас объединяет село Янгильдино. Козловская районная газета «Ялав» (10 пушӑн 2022). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  19. ^ Карта сайта Янгильдинского сельского поселения (архив). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  20. ^ Честь и хвала «Чишмэ»! Козловская районная газета «Ялав». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  21. ^ Честь и хвала «Чишмэ»! Козловская районная газета «Ялав». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  22. ^ Жители села Янгильдино вновь встречали гостей. Козловская районная газета «Ялав» (29 ҫӗртмен 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  23. ^ Родник «Байраш» село Янгильдино. Святой источник. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  24. ^ Расписание движения автобусов по муниципальным маршрутам Козловского муниципального округа. Администрация Козловского муниципального округа Чувашской Республики (24 ҫӑвӑн 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  25. ^ Бикчантаев Ярхам Гараевич. Татарская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  26. ^ 1, 2 Село Семенчино: История и люди. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  27. ^ В Чувашии двое детей и двое взрослых погибли в ДТП. РИА Новости (10 кӑрлачӑн 2021). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
  28. ^ В Чувашии за сутки в пожарах погибли сразу два человека. Pro Город Чебоксары (17 раштавӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем