Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Лашман Степан Митрофанович

Степа́н Митрофа́нович Лашман (Авксе́нтьев) (1895 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ, Хусан кӗпӗрни — 1986 ҫулхи чӳкӗн 28-мӗшӗ, Шупашкар) — совет саманинчи чӑваш ҫыравҫи, драматургӗ тата куҫаруҫӑ, корреспондент[1][2][3].

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем

1895 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 6-мӗшӗнче (кивӗ стильпе — утӑ уйӑхӗн 24-мӗшӗнче) Пӑва уесӗнчи (хальхи Чӑваш Республикин Патӑрьел ялӗнче) ҫуралнӑ. 1907–1911 ҫулсенче Чӗмпӗрти чӑваш вӗрентекенсен шкулӗнче вӗреннӗ, 1912–1914 ҫулсенче — Чӗмпӗр кӗпӗрнин строительство комплексӗсен ял-хуҫалӑх шкулӗнче вӗреннӗ.

Ҫар хӗсмечӗ

Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫине (1915–1918) тата Граждан вӑрҫине (1919–1920) хутшӑннӑ, Хӗрлӗ Ҫарӑн 27-мӗш стрелоксен дивизийӗ йышӗнче Тухӑҫ тата Польша фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ.

Ӗҫ тата пултарулӑх ҫулӗ

1920 ҫул вӗҫӗнчен пуҫласа 1928 ҫулччен, унтан 1930–1932 тата 1935–1937 ҫулсенче «Канаш» хаҫат редакцийӗнче ӗҫчен, пай пуҫлӑхӗ тата редакци секретарӗ пулса ӗҫленӗ. 1921 ҫулта ҫак хаҫатра хӑйӗн пӗрремӗш хайлавне — «Пирӗн ҫул» сӑввине пичетлесе кӑларнӑ.

1932–1934 ҫулсенче ЧАССР Халӑх Комиссарӗсен Канашӗ ҫумӗнчи Радиоинформаци комитетӗнче литература редакторӗ пулса ӗҫленӗ, каярахпа — Улатӑр районӗнчи Эйпӗҫ шкулӗнче вӗрентекен пулнӑ, 1955–1959 ҫулсенче — «Тӑван Атӑл» альманах редакцийӗн яваплӑ секретарӗ пулнӑ.

1958 ҫулта СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхне кӗнӗ.

Репрессисем тата каярахри ҫулӗсем

1937 ҫулта репрессиленӗ, 1948 ҫулччен ГУЛАГ лагерӗсенче пулнӑ. 1956 ҫулта реабилитациленӗ.

Чӑваш чӗлхипе пьесӑсем, калавсем, фельетоны пичетлесе кӑларнӑ. Чӑвашла А. А. Блокӑн «Вуниккӗ» поэмине, Максим Горькийӗн «Челкаш» калавне, А. С. Серафимовичӑн «Тимӗр юхӑм» повестьне, ҫавӑн пекех Марк Твен тата Ярослав Гашек хайлавӗсене куҫарнӑ.

Очеркӗсемпе асаилӗвӗсем «Сполохи» (1960), «Байдеряковские огни» (1971) тата «Гроза над Сурой» (1975) хайлавсен пуххисенче пичетленсе тухнӑ.

Хайлавӗсем

Пурĕпе 15 кĕнеке ытла тухнă. Паллăраххисем:

  • «Леш хайхисем» (1924);
  • «Савни енчĕкĕ» (1926);
  • «Тамаша» (1931);
  • «Кăвак хуппи»;
  • «Патирек çутисем» (1971);

Ӑнлантарусем

  1. ^ Культурное наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи акан 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
  2. ^ Лашман Степан Митрофанович (Авксентьев). Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи акан 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
  3. ^ Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи ҫурлан 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.

Вуламалли

  1. Агивер, Х. Лашман сакки сарлака / Х. Агивер // Агивер, Х. Илем тĕкĕрĕ. – Шупашкар, 1991. – С. 60–65.
  2. Андреев, П. Аслă радиопа – тусăмăр / П. Андреев // Ялав. – 1996. – № 10. – С. 98–100.
  3. Григорьев, Н. Хисеплисенчен пĕри / Н. Григорьев // Григорьев, Н. Сăмах вăйне туйса // Шупашкар, 1992. – С. 45–49 ; çавах // Тăван Атăл. – 1985. – № 8. – С. 70–71.
  4. Гурьянов, К. Патирек паттăрĕ / К. Гурьянов // Ялав. – 1995. – № 10. – С. 101.
  5. Eливанова, Г. Кĕçтенккин пехилĕ хавхалантарнă / Г. Eливанова // Чăваш ен. – 1995. – 2–9 авăн (№ 36). – С. 13.
  6. Михайлов, В. Малтанхисенчен пĕри / В. Михайлов // Шăмăршă хыпарĕ. – 2000. – 9 çурла.
  7. Сорокин, В. Пуçне усман / В. Сорокин // Хресчен сасси. – 2000. – 5 окт.
  8. Ялкир, П. Айăпсăр синкер курнисем / П. Ялкир // Хыпар. – 2003. – 20 çĕртме.
  9. Ялкир, П. Лашман ачисем / П. Ялкир / Хыпар. – 1998. – 6 юпа.
  10. Ялкир, П. Поэт, прозаик, драматург / П. Ялкир // Хыпар. – 2000. – 2 çурла.
  11. Соколова, А. Ветеран пера / А. Соколова // Совет. Чувашия. – 1975. – 7 авг.
  12. Сорокин, В. Он испытал ГУЛАГа / В. Сорокин // Чебоксар. новости. – 2000. – 6 сент.
  13. Юрьев, М. Лашман С. М. / М. Юрьев // Чăваш календарĕ. – Шупашкар, 1970. – С. 97.

Каçăсем

Категорисем