Лукин Филипп Миронович

1913 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 14-мӗшӗнче (кивӗ стильпе утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнче) Етӗрне уесӗнчи Ҫавал Ҫырма ялӗнче ҫуралнӑ^[1][2] (хальхи Чӑваш Республикин Красноармейски районӗ). 1932 ҫулта Чӑваш музыкӑпа театр техникумне, 1942 ҫулта — П. И. Чайковский ячӗллӗ Мускав патшалӑх консерваторине (В. Г. Соколов класӗ) вӗренсе пӗтернӗ. 1941 ҫултанпа СССР Композиторӗсен пӗрлӗхӗн пайташӗ. 1942—1956 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх академи юрӑпа ташӑ ансамблӗн илемлӗх руководителӗ, 1957—1959 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх филармонийӗн илемлӗх руководителӗ тата директорӗ пулса ӗҫленӗ, 1959—1992 ҫулсенче Ф. П. Павлов ячӗллӗ Шупашкар музыка училищинче хор дирижированийӗ енӗпе вӗрентнӗ^[3]. 1948—1977 ҫулсенче Чӑваш АССР Композиторсен пӗрлӗхӗн правлени председателӗ, Чӑваш АССР Хор (музыка) обществин председателӗ пулнӑ.

1994 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ. Шупашкар хулин мемориал ҫӑвинче пытарнӑ.

• юрӑсем
• гобой, кларнет, валторна, виолончель, сӗрме купӑс валли ҫырнӑ инструментлӑ пьесӑсем.

Ф. М. Лукин ҫырнӑ юрӑсем халӑхра 30-мӗш ҫулсенчен янӑраҫҫӗ. Вӗсем профессионалсен тата хӑйсен вӑйӗпе йӗркеленнӗ хор коллективӗсен тата солистсен репертуарне кӗнӗ. Лукин пурӗ 800 яхӑн юрӑ ҫырнӑ. Вӑл инструментлӑ пьесӑсем те хайланӑ.

Композиторӑн чи паллӑ юррисен шутӗнче — «Ҫамрӑксен юрри» (1942), «Ҫутӑ ӗмӗт», «Сирень», «Такӑрлатӑп урама», «Тусӑм, тухрӗ Атӑл хӗррине», «Уҫланкӑри палан» тата ыттисем те^[4][1].

Ф. М. Лукин хайлавӗсен авторсен пуххисенче пичетленсе тухнӑ, вӗсен шутӗнче «Тӑван ен» (1972)^[5], «Эпир юрлатпӑр» (1975)^[6] тата «Юрӑсемпе хорсем» (1988)^[7]. Композитор хайлавӗсен цифра ҫине куҫарнӑ нота кӑларӑмӗсем (вӗсен шутӗнче «Сирень», «Сукмак» тата «Тӑван хирсем») Наци электронлӑ библиотекинче вырнаҫнӑ^[8][9][10].

• РСФСР халӑх артисчӗ (1970);
• Октябрь Революцийӗн орденӗ (1983) — совет музыка ӳнерне аталантарас ӗҫри тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн тата ҫуралнӑранпа ҫитмӗл ҫул ҫитнине паллӑ тунӑ май^[11];
• Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
• Халӑхсен Туслӑхӗн орденӗ (1993) — музыка ӳнерӗн облаҫӗнчи пысӑк ҫитӗнӳсемшӗн тата нумай ҫул хушши педагогика ӗҫӗнче вӑй хунӑшӑн^[12];
• «Хисеп Палли» орден;
• ятне Чӑваш АССР-ӗн Ӗҫ Мухтавӗпе Паттӑрлӑхӑн Хисеп Кӗнекине кӗртнӗ (1989);
• Шупашкарӑн хисеплӗ гражданинӗ (1993 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗ)^[13][14];
• виҫҫӗмӗш степенлӗ Сталин премийӗ (1952) — «Нам счастье Сталиным дано», «Застольная Песня о Москве», «Песня о счастливой дружбе», «Песня молодёжи» юрӑсемшӗн;
• Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1945)^[1];
• Дагестан АССР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1972)^[1];

• Филипп Лукин ячӗпе Шупашкар хулин 5-мӗш музыка шкулӗ хисепленет^[15].
• 2011 ҫулта Шупашкарӑн ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫ районӗнчи пӗр урама Ф. М. Лукин ятне панӑ^[16].
• 2013 ҫулта, композитор ҫуралнӑранпа ҫӗр ҫул ҫитнӗ май, илемлӗ марккӑллӑ конверт кӑларнӑ^[17]; Чӑваш Енӗн Красноармейски районӗнчи Чаткас ялӗнче (композитор музейӗ вырнаҫнӑ вырӑнта) ӑна асӑмра тытса ятарлӑ гашени йӗркеленӗ^[18].
• Шупашкарта Карл Маркс урамӗнчи 24-мӗш ҫурт ҫинче (композитор кунта 1955—1994 ҫулсенче пурӑнса ӗҫленӗ), ҫавӑн пекех унӑн тӑван тӑрӑхӗнчи Ҫавал Ҫырма ялӗнче астӑвӑм хӑмисем вырнаҫтарнӑ^[19][20][21].
• Чаткас ялӗнче Ф. М. Лукин ячӗллӗ Халӑх музейӗ ӗҫлет, унӑн фондӗнче виҫӗ пин ытла экспонат пур, вӗсен шутӗнче астӑвӑм тата таврапӗлӳ экспозицийӗсем пур^[22].
• Композитор ячӗпе ҫыхӑннӑ вокалпа хор конкурсӗсемпе фестивалӗсем иртеҫҫӗ, ҫав шутра Ф. М. Лукин ячӗллӗ Тӗнче шайӗнчи «Тӑри» вокалпа хор конкурс та пур^[23][24].
• 2023 ҫулта Чӑваш Республикинче композитор ҫуралнӑранпа 110 ҫул ҫитнине халалласа тӗрлӗ мероприятисем иртнӗ, вӗсен шутӗнче концерт программисем, куравсем тата регионсен хушшинчи «Чӑваш Енӗн хор вӗрентекенӗсен тӗп хули» фестиваль-конкурс пулнӑ^{[25][26][27][28][29]}.