Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Маресьев Алексей Петрович

Алексе́й Петро́вич Маре́сьев (1916 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ, Камышин, Саратов кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ — 2001 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ, Мускав, Раҫҫей) — совет ҫар ҫынни, лётчик-истребитель. Совет Союзӗн Паттӑрӗ (24.08.1943). Полковник (1978). Истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1956)[5].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче унӑн икӗ ура тупанне те ампутациленӗ, апла пулин те вӑл хӗсмете таврӑннӑ. Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче пурӗ 86 хут тӳпене хӑпарнӑ, сывлӑш ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, тӑшманӑн 10 самолетне персе антарнӑ: виҫҫӗшне — амантиччен, ҫиччӗшне — амансан таврӑннӑ хыҫҫӑн [6].

Борис Полевой ҫырнӑ «Повесть о настоящем человеке» кӗнекен тӗп геройӗн Алексей Мересьевӑн прототипӗ шутланать.

undefined

Биографи

Ачалӑхпа яшлӑх

Официаллӑ ҫырнӑ тӑрӑх, Алексей Маресьев 1916 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 7-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче) Сарӑту кӗпернинчи Камышин уес хулинче (1934 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 10-мӗшӗнчен Сталинград облаҫӗ (1961 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗнчен Волгоград облаҫӗ)) ҫуралнӑ, анчах та 2016 ҫулхи ака уйӑхӗнче Жирновскри таврапӗлӳ музейӗнче Камышин хулин Сӑваплӑ Троица чиркӗвӗн метрика кӗнекинчен ҫырса илнине вырнаҫтарнӑ, унта Алексей Маресьев Саратов кӗпӗрнинчи Камышин уесӗн Тури Добринка вулӑсӗн Верёвкин хуторӗнче ҫуралнӑ тесе ҫырнӑ (хальхи вӑхӑтра ку хутор ҫук, вӑл хальхи Жирновск районӗнчи Тетеревятка ялӗнчен икӗ ҫухрӑм кӑнтӑрарах вырнаҫнӑ пулнӑ). Вырӑс. Ашшӗпе амӑшӗ Пётр Авдеевич Маресьев тата Екатерина Никитична Маресьева. Алексейӗн аслӑ пиччӗшӗсем иккӗн пулнӑ — Петӗрпе Николай. Пётр Авдеевич Маресьев Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫин фронтӗнчен килне таврӑнсан сурансене пула 1919 ҫулта вилнӗ, ун чухне Алексей виҫӗ ҫулта пулнӑ. Екатерина Никитична йывӑҫ тирпейлекен заводра урай ҫӑвакан пулса ӗҫленӗ, пӗчченех виҫӗ ачана ҫитӗнтернӗ.

Ача чухне Алексей малярипе питӗ йывӑр чирленӗ, ҫакӑ сывлӑхне самай хавшатнӑ, ревматизм патне илсе ҫитернӗ. [7].

Камышинри шкулта 8 класс пӗтернӗ хыҫҫӑн вӑл 32-мӗш номерлӗ фабрикӑпа завод училищине вӗренме кӗнӗ. 1932 ҫулта ФЗУ пӗтерсе металл енӗпе токарь специальнӑҫне алла илсен Камышинри вӑрман заводӗнче токарь ӗҫне пуҫӑнать. Икӗ хутчен вӗҫев училищине документсем панӑ, анчах вӗсене ревматизмпа чирленине пула каялла тавӑрса панӑ. Апла пулин те вӑл Мускаври авиаци институчӗн куҫӑн мар рабфакне вӗренме кӗнӗ, пӗр вӑхӑтрах ӗҫлесе вӗреннӗ.

1934 ҫулта комсомолӑн Камышин райкомӗ ӑна Амур-ҫи-Комсомольск хулине авиаци заводне тума янӑ. Кунта, производствӑран уйрӑлмасӑр, Алексей аэроклубр ҫӳренӗ.

1937 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ӑна хӗсмете чӗнсе илнӗ те СССР НКВД чикӗ ҫарӗсене янӑ. Сахалин утравӗнчи Сахалин тинӗс пограничниксен отрячӗн авиапогранотрядӗнче авиатехник пулнӑ, кайран ӑна Александровск-Сахалин хулинчи Лӑпкӑ океан чикӗ округӗн 12-мӗш авиаци погранотрядне куҫарнӑ, унта вӑл Р-5 тата вӗсене улӑштарнӑ И-15 самолётсене пӑхса тӑнӑ. 1939 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Читари ҫар пилочӗсен 30-мӗш шкулне вӗренме янӑ, шкула 1939 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Батайск хулине куҫарнӑ. 1940 ҫулта вӑл Серов ячӗллӗ Батайскри авиаци училищинчен вӗренсе тухнӑ, кӗҫӗн лейтенант ятне илнӗ. Училищӗрен вӗренсе тухсан унтах инструкторта ӗҫлеме тытӑннӑ. Батайскра Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине кӗтсе илнӗ.

Вӑрҫӑ ҫулӗсем

1941 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнче Маресьева Кӑнтӑр-Анӑҫ фронтне 296-мӗш истребитель авиаци полкне янӑ. Хӑйӗн пӗрремӗш ҫапӑҫу вӗҫевне 1941 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 23-мӗшӗнче Кривой Рог хули ҫывӑхӗнче пурнӑҫланӑ.

1942 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна Ҫурҫӗр-Анӑҫ фронтӑн сывлӑш-ҫар вӑйӗсен 580-мӗш истребительсен авиаци полкне куҫарнӑ, звено командирне лартнӑ. 1942 ҫулхи акан 1-мӗшӗнче пӗтернӗ самолётсен шутне уҫнӑ — ҫапӑҫура Ю-52 транспорт самолётне персе антарнӑ, акан 4-мӗшӗнче вара ҫак йышши икӗ самолёта персе антарнӑ. 1942 ҫулхи акан 5-мӗшӗнче «Демянск хуранӗ» (Новгород облаҫӗ) районӗнче нимӗҫсемпе ҫапӑҫакан бомбардировщиксене хӳтӗленӗ операци вӑхӑтӗнче унӑн Як-1 самолётне ҫапса антарнӑ. Маресьев самолётне фронт линийӗ урлӑ хамӑрӑн территорине ҫитерме пултарнӑ, Рабежа ялӗнчен 4 ҫухрӑм ҫурҫӗререх, самолёта антарса лартма хӑтланса вӑрманта 30 метр ҫӳллӗшӗнчен ӳкнӗ. Унӑн икӗ ура тупанӗ те саланнӑ. Вунсакӑр талӑк хушши вӗҫевҫӗ вӑрмансемпе шурлӑхсем урлӑ хӗвел ҫине пӑхса хӗвелтухӑҫнелле тӗллесе шунӑ. Чи малтан ӑна Валдай районӗнчи Плав ялӗнче пурӑнакансем асӑрханӑ. ««Эсӗ нимӗҫ-и?» — тесе ыйтсан Маресьев хуравламан, лешсем ӑна тӗкӗнме хӑраса яла таврӑннӑ. Унтан ӑна, аран-аран сывлаканскере, ҫав ялтах пурӑнакан икӗ арҫын ача — Серёжа Малинпа Саша Вихров — асӑрханӑ. Арҫын ачасем Сашӑн аслашшӗне пулӑшма чӗннӗ, вӑл лавпа ӑна килне илсе килнӗ.

Маресьева колхозниксем темиҫе кун хушши пӑхнӑ. Медицина пулӑшӑвӗ кирлӗ пулнӑ, анчах ялта врач пулман. Ҫу уйӑхӗн пӗрремӗш кунӗсенче ялпа юнашар А. Н. Дехтяренко вӗҫевҫӗ хӑйӗн самолёчӗпе анса ларнӑ, вара Маресьева Мускава, госпитале ӑсатнӑ.

Вӗҫевҫӗн ывӑлӗ Виктор Маресьев «Аргументы и факты» хаҫат корреспондентне каласа панинчен:

«Госпитальте атте морга илсе кайма хатӗр каталка ҫинче выртнӑ ӗнтӗ, унӑн юнне чир ернӗ пулнӑ, урисем ҫӗрме пуҫланӑ. Унӑн телейне, Маресьев выртнӑ тӗлтен Теребинский профессор иртсе пынӑ. «Ку мӗн туса выртать кунта?» — ыйтнӑ вӑл. Аттене витнӗ простыне сирне те: «Ку ҫамрӑк лейтенантӑн ӳчӗ ҫӗрме пуҫланӑ ӗнтӗ», — тесе хуравланӑ. «Операци сӗтелӗ ҫине ӑна халех!» — хушнӑ Теребинский.

Тухтӑрсем Маресьевӑн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварнӑ, анчах Маресьевӑн икӗ урине те чӗркуҫҫирен аяларах — ура кунчи тӗлӗнче — татма тивнӗ.

1942 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче ӑна нимӗҫсен виҫӗ самолётне персе антарнӑшӑн Хӗрлӗ Ялав орденӗпе наградӑланӑ.

1942 ҫулта Маресьева Куйбышева алли-урине татнӑ чирлисен ятарлӑ 3999-мӗш номерлӗ (ул. Молодогвардеец, 196) госпитальне ӑсатнӑ. Кунта ӑна протезсем — тӳрккес те йывӑр протезсем панӑ, вӗсем утнӑ чухне хытӑ ыраттарнӑ. Госпитальте Маресьева ура ҫине тӑратнӑ, вара вӑл ҫар ретне таврӑнса ҫӗнӗрен вӗҫме шут тытнӑ, ҫине тӑрсах тренировкӑсем тума тытӑннӑ; туллин сипленсе ҫитме ӑна 1-мӗш номерлӗ ятарлӑ кану ҫуртне (халӗ — Чкалов ячӗллӗ санатори) куҫарнӑ.

1943 ҫул пуҫламӑшӗнче медкомисси иртнӗ те ӑна Чӑваш АССРӗнчи Йӗпреҫри вӗҫев шкулне вӗренме янӑ. 1943 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче аманнӑ хыҫҫӑн пӗрремӗш сӑнав вӗҫевӗ ирттернӗ. Ҫавах та фронта яма ирӗк ыйтса илнех.

1943 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче 63-мӗш Гвардеецсен истребительсен авиаци полкне ҫитнӗ. Полк командирӗ Алексее ҫар заданисене яман, мӗншӗн тесен Курск ҫапӑҫӑвӗ умӗн тӳпери лару-тӑру ҫав тери йывӑр пулнӑ. Алексей куляннӑ. Ӑна эскадрилья командирӗ Александр Числов тӗрев панӑ, хӑйпе пӗрле темиҫе вӗҫеве илнӗ. Числовпа пӗрле темиҫе хут ӑнӑҫлӑ вӗҫсе пӑхнӑ хыҫҫӑн Маресьева шанма пуҫланӑ.

1943 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗнче вӑл строя таврӑннӑ хыҫҫӑн хӑйӗн пӗрремӗш ҫӗнтерӗвне тунӑ — Ju-87 пикировщик-бомбардировщика персе антарнӑ, тепӗр кунне, утӑн 20-мӗшӗнче, сывлӑшра тӑшманӑн самай пысӑкрах вӑйӗсемпе ҫапӑҫса икӗ совет лётчикӗн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварнӑ, Ju-87 бомбардировщиксене хӳтӗлекен икӗ Fw.190 истребителе персе антарнӑ. Маресьевӑн ҫапӑҫури паттӑрлӑхӗ ҫинчен 15-мӗш сывлӑш ҫарӗпе пӗтӗм фронт тӑрӑх сарӑлнӑ. Полка час-часах корреспондентсем киле пуҫланӑ, вӗсен хушшинче ««Повесть о настоящем человеке» кӗнекен пулас авторӗ Борис Полевой та пулнӑ.

1943 ҫулхи ҫурлан 24-мӗшӗнче Совет Союзӗн Паттӑрӗн чысне илнӗ вӑхӑтра 1-мӗш сывлӑш ҫарӗн 1-мӗш гварди пӗтерекен авиаци корпусӗн 3-мӗш гварди пӗтерекен авиаци дивизин 63-мӗш гварди пӗтерекен авиаци полкӗн эскадрилья командирӗн ҫумӗ, гварди аслӑ лейтенанчӗ. 1102). Совет Союзӗн Паттӑрӗн чысне илнӗ вӑхӑтра сывлӑш-перевҫӗсен службин 63-мӗш гварди пӗтерекен авиаци полкӗн командирӗн пулӑшаканӗ, гварди капитанӗ.

1945 ҫулхи пуш уйӑхӗнче вӑл РҪХҪ СҪВ Тӗп вӗрентӳ, йӗркеленӳ тата ҫапӑҫу хатӗрленӗвӗн вузсен управленине инспектор-вӗҫевҫӗ ӗҫ вырӑнне куҫать.

Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче Маресьев пурӗ сакӑрвун ултӑ хут ҫапӑҫнӑ, тӑшманӑн вунӑ самолетне персе антарнӑ: виҫҫӗшӗ (анлӑ сарӑлнӑ йӑнӑш даннӑйсем тӑрӑх — тӑваттӑ) суранланиччен тата А. Маресьевӑн ҫӗнтерӳсен ҫемйи 1943 ҫулта фронта таврӑннӑ хыҫҫӑн дискусси пулса юлать: тӗрлӗ публикацисемпе 4,5 е 7 ҫӗнтерӳ. М. Ю. Быков пӗлтернӗ тӑрӑх, тӑшманӑн 7-мӗш тата самолёчӗсене Маресьев тӗп тунине тӗрӗс ҫирӗплетсе панӑ (1942 ҫулхи акан 1-мӗшӗнче, 1942 ҫулхи акан 4-мӗшӗнче — пӗр ҫапӑҫура икӗ ҫӗнтерӳ, 1943 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗнче, 1943 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗнче — 2 ҫӗнтерӳ, 1943 ҫулхи раштавӑн 15-мӗшӗнче).

Вӑрҫӑ хыҫҫӑн

1946 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Маресьева майор званийӗнче запасра ӗҫрен кӑларнӑ.

Яланах хӑйне питӗ лайӑх физика формипе тытнӑ (йӗлтӗрпе, конькипе, велосипедпа ярӑннӑ, ишессипе ӗҫленӗ). Куйбышев ҫывӑхӗнчи санаторире пулнӑ май Атӑл урлӑ (2 км 200 м) 55 минутран ишсе каҫса харпӑр рекорд вырнаҫтарнӑ. Хӑйӗн юлашки вӗҫевӗсене Мускаври СҪВ спецшкулӗн инструкторӗ пулса 1950-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче вӗҫнӗ.

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи вӑхӑтра, кӑштах Борис Полевойӑн «Повести о настоящем человеке» хрестоматине пула, питӗ паллӑ пулса тӑнӑ, ӑна чылай уява чӗннӗ, шкул ачисемпе час-часах тӗлпулусем йӗркеленӗ: Маресьев тӗслӗхӗпе ҫамрӑк ӑрӑва воспитани пама анлӑ усӑ курнӑ. 1949 ҫулта Парижра иртнӗ тӗнче майлисен Пӗрремӗш Пӗтӗм тӗнчери конгресне хутшӑннӑ.

1952 ҫулта ССКП ТК ҫумӗнчи партин аслӑ шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ. 1956 ҫулта истори енӗпе кандидат диссертацине хӳтӗленӗ. 1956 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа вӑрҫӑ ветеранӗсен комитечӗн яваплӑ секретарӗ пулса ӗҫленӗ. 1989—-1991 ҫулсенче СССР халӑх депутатне суйланӑ.

1967 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗнче Маресьев Паллӑ мар Салтак вилтӑпри патӗнче Ӗмӗрлӗх вут чӗртес церемоние хутшӑннӑ.

Хуласен речӗн хисеплӗ гражданинне суйланӑ:

  • 1968 ҫулхи авӑн, 3 — Волгоград облаҫӗнчи Камышин хулин хисеплӗ гражданинӗ.
  • 1973 ҫулхи утӑ, 11 — Стара-Загора хулин хисеплӗ гражданинӗ, Болгари.
  • 1977 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ — Комсомольски хулин хисеплӗ гражданинӗ.
  • 1979 ҫулхи акан 4-мӗшӗ — Ростов облаҫӗн Батайск хулин хисеплӗ гражданинӗ.
  • 1990 ҫулхи ака, 25 — Орла хулин хисеплӗ гражданинӗ

Ҫемье

  • 1940 ҫулта, Батайри вӗҫев училищине пӗтерсен, тӑхӑм казачкипе Елизавета Ивановна Крамарченкопа паллашнӑ. Мӑшӑрлантарма ӗлкӗреймерӗмӗр. 1941 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Валерий (халӗ Ростов облаҫӗнче пурӑнать) ывӑл ҫуралнӑ.

мӑнукӗсем Светлана тата Виктория

мӑнукӗсем.

  • Официаллӑ мӑшӑрланура: мӑшӑрӗ — Галина Викторовна, СССР СҪВ Тӗп штабӗн ӗҫтешӗ, 2002 ҫулта ҫӗре кӗнӗ.

Икӗ ывӑл:

  • Виктор (1954 ҫур.) 1946) — инженер-автомобилист

мӑнукӗ Виктор (1954 ҫур.) 1986) — менеджер

  • Алексей (1958—2002)

Вилӗм лару-тӑрӑвӗ

2001 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 18-мӗшӗнче Раҫҫей ҫарӗн театрӗнче Алексей Маресьев 85 ҫул тултарнӑ ятпа савӑнӑҫлӑ каҫ иртмелле пулнӑ, анчах концерт пуҫланиччен пӗр сехет маларах унӑн инфаркт пулнӑ, ун хыҫҫӑн вӑл вилнӗ. Савӑнӑҫлӑ каҫ пулчӗ, анчах шӑпланнӑ самантран пуҫланчӗ.

Мускавра Новодевичье ҫӑвинче (11-мӗш участок) пытарнӑ, унта 2005 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗнче чаплӑ лару-тӑрура палӑк уҫнӑ.

Ҫар хисепӗсем

  • кӗҫӗн лейтенант (10. 10. 1940)
  • лейтенант (12. 04. 1942)
  • аслӑ лейтенант (1943)
  • капитан (ака, 1944)
  • майор (22. 07. 1946)
  • запасри полковник (1978)

Хисепӗсем

Указ дати-24 ҫурла 1943.

  • ««Тӑван ҫӗршыв умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орденӗ III степеньлӗ (ҫу, 16 1996) — патшалӑх умӗнчи пысӑк тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн тата ҫитӗнекен ӑрӑва патриотла воспитани парас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн
  • Туслӑх орденӗ (2000, ҫу, 4) — ветерансене социаллӑ хӳтлӗх парассипе, ҫамрӑксене патриотла воспитани парассипе тата халӑхсем хушшинчи туслӑха ҫирӗплетессипе нумай ҫул тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн
  • Указ датисем-24. 08. 1943,19. 05. 1986.
  • Октябрь Революци орденӗ (1971, раштав, 1)
  • Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1942, ҫӗртме, 23) — нимӗҫ фашисчӗсене хирӗҫ кӗрешекен фронтра командованин боевой заданийӗсене кӑтартуллӑ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫав вӑхӑтрах паттӑрлӑхпа хӑюлӑх кӑтартнӑшӑн
  • Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин 1-мӗш степеньлӗ орденӗ (1985 ҫулхи акан 6-мӗшӗ) — нимӗҫ фашисчӗсемпе кӗрешсе палӑрнӑ харсӑрлӑхшӑн, ҫирӗплӗхшӗн тата хӑюлӑхшӑн тата Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче совет халӑхӗ ҫӗнтернӗренпе 40 ҫул ҫитнине паллӑ тунӑшӑн
  • Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1966 ҫулхи ҫӑвӑн 19-мӗшӗ — хастар та тухӑҫлӑ пӗрлӗх ӗҫлӗхӗшӗн тата аллӑ ҫул тултарнӑ май, 1981 ҫулхи ҫӑвӑн 6-мӗшӗ)
  • Народсен Туслӑх орденӗ (1976, ҫу, 19) — совет ҫыннисене патриотла тата интернационаллӑ воспитани парас ӗҫе хастар хутшӑннӑшӑн, Совет Союзӗпе ытти ҫӗршывсенчи халӑхсем хушшинчи туслӑ ҫыхӑнӑва ҫирӗплетнӗшӗн тата утмӑл ҫул тултарнӑ май
  • Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1968, нарӑс, 22)
  • Хисеп орденӗ (утӑ, 26,1991) — уйрӑмах тухӑҫлӑ пӗрлӗх ӗҫлӗхӗшӗн, халӑхсем хушшинчи тӑнӑҫлӑха тата килӗшӳлӗхе ҫирӗплетес ӗҫре пысӑк тӳпе хывнӑшӑн
  • СССР медалӗсем
  • Туслӑх орденӗ (ЧССР, 1986)
  • ««ЧССРпа туслӑха аталантарас тата пӗрле ӗҫлес ӗҫри тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» медаль ылтӑнра (ЧССР, 1969)
  • «60 лет Вооружённым силам МНРР» медаль (МХР, 1985)
  • Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн пархатарӗ (2001 ҫулхи акан 27-мӗшӗ) — ҫамрӑксене патриотла воспитани парас, ветерансене социаллӑ хӳтлӗх парас, халӑхсем хушшинчи туслӑха ҫирӗплетес енӗпе нумай ҫул тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн
  • Раҫҫей Федерацин Правительствин Хисеп грамоти (ҫу, 14,1996) — 1941—1945 ҫулсенчи Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче палӑрнӑ паттӑрлӑхшӑн, ветерансен юхӑмне аталантарас ӗҫе пысӑк харпӑр хӑй ӳсӗм кӳнӗшӗн, ҫамрӑксене патриотла воспитани парас ӗҫе хастар хутшӑннӑшӑн тата ҫуралнӑранпа 80 ҫул ҫитнӗ май

Стела у въезда в Камышин
Обелиск на улице Маресьева в городе Ибреси
Почтовый конверт «Герой Советского Союза, лётчик А. П. Маресьев»
Мемориальная доска на часовне в городе Батайске Ростовской области
Памятник А. П. Маресьеву в родном городе Камышин
Почтовая марка России к 100-летию А. П. Маресьева(ЦФА [АО «Марка»] № 2089)
100 лет со дня рождения А. П. Маресьева, Почта Приднестровья, 2016

Памятник в городе Чимишлия, Молдавия

Сочиненисем

Астӑвӑм

Ӳкерчĕк:Кожаное пальто Маресьева А. П.jpg
Кожаное пальто Маресьева в Центральном музее Вооружённых Сил в Москве

В честь Маресьева названы улица в Москве в жилом районе Люберецкие Поля (район Некрасовка, ЮВАО), ранее носившая название Ново-Преображенская[8] (также установлена памятная доска)[9], центральная улица в посёлке Ибреси Чувашской Республики[10] (в 2005 году открыта мемориальная доска), а также улицы в Актюбинске, Ташкенте, Горно-Алтайске, Чернигове и других городах. Маресьева чысласа Мускаври Люберецки Уй пурӑну районӗнчи урама (Некрасовка районӗ, ЮВАО) ятне панӑ. Маларах Ҫӗнӗ Преображенская ятпа ҫӳренӗ (ҫаплах асӑну хӑмине вырнаҫтарнӑ), Чӑваш Республикинчи Йӗпреҫ паҫҫулкинчи тӗп урама Йӗпреҫри Маресьев урамӗнчи Обелиск сӑнӳкерчӗкӗ (2005 ҫулта асӑну хӑми уҫнӑ) доска), ҫавӑн пекех Актюбинскри, Ташкентри, Туҫи-Алтайскри, Черниговӑри тата ытти хулари урамсем.

Маресьев ятне те тӑхӑнаҫҫӗ:

  • Кӗҫӗн планета (2173) Маресьев, 1974 ҫулхи ҫурлан 22-мӗшӗнче Крым астрофизика обсерваторинче Людмила Журавлёва астроном уҫнӑ. Ятне 1980 ҫулхи акан 1-мӗшӗнче пӗчӗк планетӑсен Циркулярӗсене 1980 ҫулхи акан 1-мӗшӗнче панӑ — документра Циркуляр № 5285 (M. P) шыравне пурнӑҫламалла. C. 5285).
  • 760 № шкул-лаборатори тата Мускаври 89 № шкул.
  • Камышинри педагогика колледжӗ.
  • Орел хулинчи 13 № МБОУ СОШ. Алексей Петровичӑн хӑш-пӗр харпӑр япалисем упранакан музей та пур ҫак шкулта.
  • Cорт сирени.

Монументсем, бюстсем тата асӑну хӑмисем:

  • 2006 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Хӑмӑшлӑра Маресьев ҫуралнӑранпа 90 ҫул ҫитнине халалласа вӑл пурӑннӑ ҫуртран инҫех мар монумент уҫнӑ.
  • Маресьев вӑрҫӑ хыҫҫӑн пурӑннӑ Мускаври ҫурт ҫинчи асӑну хӑми.
  • Надпись на мемориальной доске «Герой Советского Союза» в БатайскеФотографии мемориала в Батайске на сайте airforce. ru.
  • Алексей Маресьева чысласа Комсомольски-Амур-ҫинчи бюста лартнӑ, унсӑр пуҫне вӑл ҫак хулан хисеплӗ гражданинӗ шутланать, унӑн сӑнӳкерчӗкӗ хулари почта хӑми ҫинче ҫакӑнса тӑрать.
  • Бюста Краснодарти вӗҫевҫӗсен аслӑ ҫар авиаци училищин территорийӗнче паттӑрсен аллейине вырнаҫтарнӑ.
  • Мемориал хӑми св часовни ҫинче. Николай Чудотворец в городе Батайске Ростовской области 2003 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗнче палӑртнӑ.
  • Паттӑр ҫуралнӑранпа 105 ҫул ҫитнӗ тӗле Тӗвер облаҫӗнчи Бологое хулинчи «Легендарный Маресьевьева» мемориал комплексне уҫнӑ, унӑн шутне гранит постаменчӗ ҫинче Як-1 самолётӑн копине тата летчикӑн бронза кӳлепине кӗртнӗ.
  • Тата ытти те:
  • Кемерово облаҫӗнчи Тисул районӗнчи Кивӗ Берикуль рудникӗн шкулӗнче Маресьев ячӗллӗ пионер дружини пулнӑ, унта хутшӑнакансем летчикпа ҫыру ҫӳретнӗ.
  • Паттӑрӑн Камышин хулинчи 100-мӗш юбилейӗнче Маресьев музейне уҫнӑ.
  • 2004 ҫулта Мускав Правительстви пулӑшнипе Алексей Маресьев ячӗллӗ пӗтӗм тӗнчери «Пурнӑҫа ирӗк панӑшӑн» преми йӗркеленӗ. Премие хамӑр вӑхӑтри ҫынсен паттӑрлӑхӗпе пурнӑҫ ҫирӗплӗхне кӑтартакан тӗслӗхсене ҫӗнӗрен чӗртсе тӑратма янӑ.
  • Волгоград облаҫӗнчи Камышин хулинче 2014 ҫулхи ҫурлан 29-мӗшӗнче Регионти А. П. Маресьев ячӗллӗ пӗрлӗх Фондне йӗркеленӗ, «За волю к жизни» (чӑв.

Совет Союзӗн Геройӗн Алексей Маресьевӑн вилтӑпри. JPG Мускаври Новодевичье ҫӑви ҫинчи надгробный памятник

Стела у въезда Камышин Маресьев. jpg Камышина кӗнӗ ҫӗрти пӑнчӑсем

Маресьев урамӗнчи обелиск в г. Ибреси. jpg Йӗпреҫ хулинчи Маресьев урамӗнчи обелиск

Почта конверчӗ. JPG Почта конверчӗ '' Совет Союзӗн Паттӑрӗ ', А. П. Маресьевв вӗҫевҫӗ ''

Мемориал хӑми. png Ростов облаҫӗнчи Батайск хулинчи часовня ҫинчи асӑну хӑми

Маресьев. jpg Палӑк А. П. Маресьева в родном городе Камышин

RU040-16. jpg Почтовая марка России к 100-летию А. П. Маресьева

File: Alexei Maresiev 2016 stamp of Transnistria. jpg А. П. Маресьев ҫуралнӑранпа 100 ҫул, Приднестровья почти, 2016

Чимишли, Молдави хулисенчи палӑк

Ӳнерте

Литература

  • «Повесть о настоящем человеке» повесть, Борис Полевой.

Фильмсем

  • «Повесть о настоящем человеке» — Режиссёр: А. Столпер — драма — Мосфильм, 1948 ҫул — 96 мин. — IMDb ID 0040707
  • «Судьба настоящего человека» — Режиссёр: А. Славин. — Документлӑ фильм — «Россия» телеканал, 2005 ҫул — 53 мин.
  • «Лётчик» — 2021 ҫулхи Раҫҫей фильмӗ. Алексей Маресьев тӗп сӑнарӑн Николай Комлевӑн прототипӗсенчен пӗри шутланать.

Кӗвӗ-ҫемӗ

  • С. С. Прокофьев, «Повесть о настоящем человеке» опера. Опера премьери 1960 ҫулхи юпан 7-мӗшӗнче Мускаври Пысӑк театрта иртнӗ. — М.: «Музыка», 1970.
  • «Красные Звёзды» ВИА Алексей Маресьева халалласа «Васильки» юрӑ ҫырнӑ.

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

Асӑрхаттарусем

  1. ^ Архив изобразительного искусства — 2003.
  2. ^ 1, 2, 3, 4 МАРЕСЬЕВ // Большая российская энциклопедия (выр.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
  3. ^ Library of Congress Authorities (англ.) — Library of Congress.
  4. ^ Маресьев Алексей Петрович // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. ^ Военная энциклопедия в 8 томах. Т. 5: Маркировка — «Огайо» / Гл. ред. комиссии И. Д. Сергеев. — М.: Воениздат, 2001. — 575 с. — ISBN 5-203-01655-0. — С. 566.
  6. ^ А. Маресьевӑн сывлӑшри ҫӗнтерӗвӗсем ҫинчен ҫырнисем тӗрлӗрен, «Вӑрҫӑ ҫулӗсем» пая пӑхӑр.
  7. ^ Кекшин Ю. Чӑн-чӑн ҫыннӑн тӗрӗс историйӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи хыҫҫӑн пин-пин ҫамрӑк Совет Союзӗн Геройӗнчен Алексей Маресьевран тӗслӗх илсе авиацие ҫитнӗ.//Хӗрлӗ ҫӑлтӑр. – 2022, ака, 22. – № 12.
  8. ^ Комсомольская Правда. В Москве теперь есть улица Маресьева. kp.ru. (4 раштавӑн 2012). Пӑхнӑ кун: 2016 ҫулхи акан 7-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи ҫурлан 7-мӗшӗ.
  9. ^ Мемориальная табличка на улице Маресьева. Русгранит (7 акан 2016). Пӑхнӑ кун: 2016 ҫулхи акан 7-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи акан 15-мӗшӗ.
  10. ^ Фотография Обелиска на улице Маресьева в Ибреси

Вуламалли

  • Наш Маресьев / сост. В. С. Шантарин. — Камышин, 1996. — 60 с. — 1000 экз.
  • Иванов А. А., Шамаев В., Шантарин В. Возвращение: хроника судьбы настоящего человека. — Волгоград: Издатель, 2009. — 317 с.; ISBN 978-5-9233-0754-2.
  • Карташов Н. А. Маресьев. — М.: Молодая гвардия, 2022. — 279 с. — (Жизнь замечательных людей: серия биографий; Вып. 1907).; ISBN 978-5-235-04504-0.
  • Кушнарёв А. А. Алексей Маресьев: «Я не могу не летать». — М., 2017. — 191 с. — (Серия книг "Неформальные биографии").; ISBN 978-5-98551-219-9.
  • Преодоление: памяти легендарного летчика, Героя Советского Союза Алексея Маресьева. [авт.-сост.: Горленко В. Г., Ивченко А. Я.]. — М.: АЛЕВ-В, 2006. — 390 с.; ISBN 5-94025-074-2.
  • Садовников М., Шаманов В., Маресьев В. Легендарный Маресьев. — Бологое: [б. и.]; Камышин: [б. и.], 2016. — 271 с.; ISBN 978-5-906042-05-7.
  • Кулеба А. Ему путёвку в небо дала граница. // «Вестник границы России». 2016. — № 3 (186). — С. 60—67.

Каҫӑсем


Категори: Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин вӗҫевҫисем

Категори: Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин инваличӗсем

Категори: Литература персонажӗсен прототипӗсем

Категори: Борис Полевой

Категори: Пӗтӗм Союзри вӑрҫӑпа ӗҫ ветеранӗсен организацийӗнчен СССР халӑх депутачӗсем

Категори: Комсомольскӑн хисеплӗ гражданӗсем-Амур-ҫинче

Категори: Стара-Загорӑн хисеплӗ гражданӗсем

Категори: Тутраканӑн хисеплӗ гражданӗсем

Категори: Ӑмӑрткайӑкӑн хисеплӗ гражданӗсем

Категори: Камышинӑн хисеплӗ гражданӗсем

Категори: Истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗсем

Категори: КПСС XXII съезчӗн делегачӗсем

Категори: КПСС XXIII съезчӗн делегачӗсем

Категори: Миокард инфаркчӗпе вилнисем

Категори: Новодевичье ҫӑвинче пытарнисем

Категори: Раҫҫей Федерацийӗн Правительствин Хисеп грамотипе чысланисем

Категорисем