Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Мариам Мирзахани

Мариа́м Мирзахани́ (акăл. Maryam Mirzakhani, перс. مریم میرزاخانی ; 1977 ҫулхи ҫӑвӑн 12-мӗшӗ, Тегеран, Ислам Республики Иран — 2017 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ, Стэнфорд[d], Калифорни, Америкăри Пĕрлешӳллĕ Штатсем) — Иран тата Америка математикӗ. Лобачевски геометрийӗпе, Тейхмюллер уҫлӑхӗсемпе, эргодика теорийӗпе, симплектика геометрийӗпе специализациленнӗ. Стэнфорд университечӗн профессорӗ, Американ философи обществин пайташӗ (2015), АПШ Наци ӑслӑлӑх академийӗн пайташӗ (2016), Франци ӑслӑлӑх академийӗн ютҫӗр пайташӗ (2015).

Пурнӑҫӗ

1977 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Тегеран хулинче ҫуралнӑ.

Вӑтам пӗлӗве Иранри Аслӑ пӗлӳллӗ ҫынсене аталантармалли наци организацийӗн хӗрачасен шкулӗсенчен пӗри пулнӑ Фарзанеган шкулӗнче илнӗ. 1994 тата 1995 ҫулсенче Пӗтӗм тӗнчери математика олимпиадинче ылтӑн медальсем ҫӗнсе илнӗ. 1999 ҫулта Тегеранти Шариф ячӗллӗ технологи университетӗнчен (бакалавр) вӗренсе тухнӑ.

1999 ҫултанпа АПШ-ра пурӑннӑ[1][2]. 2004 ҫулта Гарвард университетӗнче Кёртис Макмуллен ертсе пынипе диссертаци хӳтӗлесе доктор степенне илнӗ. Принстон университетӗнче вӗрентнӗ.

2008 ҫултанпа — Стэнфорд университетӗнче(выр.)чăв. математика профессорӗ. 2010 ҫулта Пӗтӗм тӗнчери математика конгресӗнче ятарласа чӗннӗ докладчик пулнӑ, унӑн докладӗн теми «Топологи, динамикӑллӑ системӑсем тата хӑнӑхӳллӑ дифференциаллӑ танлӑхсем» пулнӑ.

2017 ҫулхи ака уйӑхӗнче ӑна Американ ӳнер тата ӑслӑлӑх академийӗн пайташне суйланӑ[3].

2017 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 14-мӗшӗнче Стэнфорд университетӗн Медицина центрӗнче, 2013 ҫулта пӗрремӗш хут тупса палӑртнӑ шыҫӑна пула, вилнӗ[4].

Тӗп ӗҫӗсем

  • Диссертаци: Simple geodesics on hyperbolic surfaces and the volume of the moduli space of curves, Dept. of Mathematics Harvard University (2004)
  • Simple geodesics and Weil-Petersson volumes of moduli spaces of bordered Riemann surfaces. Inventiones Mathematicae 167, 179–222 (2007) pdf
  • Weil-Petersson volumes and intersection theory on the moduli space of curves. Journal of the American Mathematical Society 20, 1-23 (2007) pdf
  • Growth of the number of simple closed geodesics on hyperbolic surfaces. Annals of Mathematics (2) 168-1, 97-125 (2008) pdf
  • Growth of Weil-Petersson volumes and random hyperbolic surfaces of large genus. J. Differential Geom. 94 (2013), no. 2, 267–300 pdf
  • Isolation, equidistribution, and orbit closures for the SL(2,R) action on moduli space. Annals of Mathematics (2015) (Алекс Эскин тата А. Мохаммадипа пӗрле)
  • Invariant and stationary measures for the SL(2,R) action on moduli space. Publications Mathématiques de l'IHÉS (2018) (Алекс Эскинпа пӗрле)

Премисем

  • Американ математика обществин Блюменталь премийӗ (2009).
  • Руфь Саттер премийӗ (2013).
  • Клэй Математика институчӗн премийӗ (2014).
  • Филдс премийӗ (2014) — Риман талккӑшӗсен динамикине тата геометрине, вӗсен модуль уҫлӑхӗсен теорине кӗртнӗ паллӑ ӗҫсемшӗн; Филдс премине илнӗ пӗрремӗш хӗрарӑм тата Иранран тухнӑ пӗрремӗш ҫын[5].

Харпӑр пурнӑҫӗ

  • Упӑшки — Ян Вондрак (чех Jan Vondrák), компьютер ӑслӑлӑхӗ енӗпе ӗҫлекен чех ҫынни; хӗрӗ — Анахита.

Астӑвӑм

  • 2018 ҫулта АПШ Наци ӑслӑлӑх академийӗ хӑйӗн математика премине «Мариам Мирзахани ячӗллӗ математика ӑслӑлӑхӗнчи ӑнӑҫусемшӗн премийӗ» ят панӑ.
  • 2019 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче «Breakthrough Prize» фончӗ «Мариам Мирзахани ячӗллӗ ҫӗнӗ чикӗсем премийӗ» (Maryam Mirzakhani New Frontiers Prize) ятлӑ преми никӗсленӗ. Ҫак премие хӑҫан та пулин доктор диссертацине хӳтӗленӗ хӗрарӑм-математиксене параҫҫӗ.
  • Мирзахани ҫуралнӑ куна, ҫу уйӑхӗн 12-мӗшне, Иран математика обществин Хӗрарӑмсен комитечӗ сӗннипе, Пӗтӗм тӗнчери хӗрарӑм-математиксен кунӗ тесе йышӑннӑ.
  • Мирзахани ятне (321357) Мирзахани астероида панӑ.
  • 2020 ҫулта «Тайны поверхности: Математическое видение Мариам Мирзахани» (акăл. Secrets of the Surface: The Mathematical Vision of Maryam Mirzakhani) ятлӑ документаллӑ фильм тухнӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Princeton University: Maryam Mirzakhani. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи акан 7-мӗшӗ.
  2. ^ A Tenacious Explorer of Abstract Surfaces. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2014 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  3. ^ Maryam Mirzakhani elected to American Academy of Arts and Sciences. Stanford University. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ.
  4. ^ Iranian math genius Mirzakhani passes away (англ.). Press TV (15 утӑн 2017). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи утӑн 18-мӗшӗ.
  5. ^ Polo, Susana Maryam Mirzakhani Becomes First Woman to Earn Fields Medal for Mathematics in Its 78 Year History. The Mary Sue. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи раштавӑн 18-мӗшӗ.

Категорисем