Романенко Юрий Викторович
Ю́рий Ви́кторович Романе́нко (ҫур. 1944 ҫулхи ҫурлан 1-мӗшӗ, Колтубановский[d], Ӗренпур облаҫӗ) — СССР лётчик-космонавчӗ[3], икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ.
Пурнӑҫӗ
Оренбург облаҫӗнчи Колтубановский поселокра ҫар морякӗн ҫемйинче ҫуралнӑ. Калининград хулинчи 23-мӗш вӑтам шкула вӗренсе пӗтернӗ. Кайран савутра бетонҫӑ пулса, ҫар пайӗнче слесарь пулса ӗҫленӗ[4]. 1962 ҫулта Черниговри лётчиксен ҫар авиаци аслӑ училищине вӗренме кӗнӗ[5], ӑна хӗрлӗ дипломпа вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн ҫавӑнтах инструктор пулма юлнӑ.
1981 ҫулта Ю. А. Гагарин ячӗллӗ Сывлаш ҫар вӑйӗсен академине вӗренсе пӗтернӗ[4]. Космонавтсен ушкӑнне 1972 ҫулхи утӑн 6-мӗшӗнче кӗнӗ.
Космосри вӗҫевӗсем
Юрий Романенко космоса виҫӗ хут вӗҫнӗ:
- Пӗрремӗш вӗҫевӗ: 1977 ҫулхи раштавӑн 10-мӗшӗнчен пуҫласа 1978 ҫулхи пушӑн 16-мӗшӗччен Союз-26 космос карапӗн командирӗ пулса Салют-6 станци ҫинче Георгий Гречкопа пӗрле вӗҫнӗ. Вӗҫевре уҫӑ космоса тухнӑ. Ҫак ӗҫшӗн ӑна полковник ҫар хисепне, Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унсӑр пуҫне СССР лётчик-космонавчӗ ятпа тивӗҫтернӗ.
- Иккӗмӗш вӗҫевӗ: 1980 ҫулхи авӑнӑн 18–26-мӗшӗсенче Союз-38 карап ҫинче совет-куба экспедицийӗнче командир пулнӑ (пӗрле вӗҫекенӗ — Арнальдо Тамайо Мендес). Ӑнӑҫлӑ вӗҫевшӗн иккӗмӗш хут Совет Союзӗн Паттӑрӗ пулса тӑнӑ.
- Виҫҫӗмӗш вӗҫевӗ: 1987 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗнчен пуҫласа раштавӑн 29-мӗшӗччен «Мир» орбита комплексӗнче тӗп экспедици командирӗ пулса ӗҫленӗ. Уҫӑ космоса виҫӗ хут тухнӑ. Вӗҫевӗ пӗтӗмпе 326 талӑк та 11 сехет тӑсӑлнӑ.
Малашнехи ӗҫӗ-хӗлӗ
1988–1995 ҫулсенче Космонавтсене хатӗрлекен центрта ертӳҫӗ вырӑнӗнче ӗҫленӗ. 1995 ҫулхи юпан 2-мӗшӗнче запаса тухнӑ[4]. Халӗ Мускавра пурӑнать. Унӑн ывӑлӗ — Романенко Роман Юрьевич космонавт.
Хисепӗсем
- Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1978, 1980);
- Виҫӗ Ленин орденӗ (1978, 1980, 1987);
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1976);
- Раҫҫей Федерацийӗн «Космос уҫлӑхне алла илнӗшӗн» медаль (2011 ҫулхи акан 12-мӗшӗнче)[6];
- ЧССР, Куба, Сири Паттӑрӗ, Болгари тата ытти ют ҫӗршывсен орденӗсемпе медалӗсем.
Ӑнлантарусем
- ^ Романенко Юрий Викторович // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ^ Juri Romanenko // Munzinger Personen (нем.)
- ^ Лётчик-космонавт СССР № 42, 85-й космонавт мира.
- ^ 1, 2, 3 Романенко Юрий Викторович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 5-мӗшӗ.
- ^ Официальный сайт администрации Калининграда , Wayback Machine çинчи 2010 ҫулхи чӳкӗн 26-мӗшӗнчи копийӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 436 «О награждении медалью „За заслуги в освоении космоса“» , Wayback Machine çинчи 2013 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗнчи копийӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Золотые звёзды Оренбуржья: биографический справочник / В. П. Россовский; ред. Е. А. Урбанович; рец. У. А. Батыров, Н. М. Румянцев. — изд. 2-е, перераб. и доп. — ИПК «Южный Урал», 2005. — С. 242—243. — 595 с. — ISBN 5-94461-009-3.
- И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.
- Оренбуржцы — Герои Советского Союза: библиографический указатель / Библиогр. отд.; сост. Н. А. Кузнецова. — 1. — Областная научная библиотека имени Н. К. Крупской, 1987. — С. 10—11. — 155 с.
Каҫӑсем
- Космонавт Юрий Романенко. Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса.
- Космическая энциклопедия.
- Романенко // Пысӑк Раҫҫей энциклопедийӗ : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
Романенко Юрий Викторович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
О присвоении звания Героя Российской Федерации и почётного звания «Лётчик-космонавт Российской Федерации» Романенко Р. Ю.: Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2010 года № 449.
