Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Романов Никита Романович

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Романов.

Романов Никита Романович (1905 ҫулхи юпан 1-мӗшӗ, Шарпаш — 1960 ҫулхи пушӑн 7-мӗшӗ, Шупашкар) — совет саманин чӑваш этнографӗ тата фольклористчӗ[1], педагог, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин участникӗ[2].

Пурнӑҫӗ

Романов Никита Романович 1905 ҫулхи юпан 14-мӗшӗнче Етӗрне уесӗнчи (халӗ Чӑваш Республикин Муркаш муниципаллӑ округӗ) Шарпаш ялӗнче ҫуралнӑ[1]. 1925 ҫулта Шупашкарти чӑваш тӗп педагогика техникумне вӗренсе пӗтернӗ[1], каярахпа 1-мӗш Мускав университечӗн этнологи факультечӗн тӑватӑ курсне вӗренсе тухнӑ (1929)[3].

1929–1934 ҫулсенче Вырӑнти тавралӑха тӗпчекен общество секретарӗ пулнӑ, Шупашкарти рабфакпа Чӑваш патшалӑх ял хуҫалӑх институчӗн тата И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн преподавателӗ пулнӑ[1]. 1934–1937 ҫулсенче Чӑваш тавралӑх музейӗн (халӗ Чӑваш наци музейӗ) директорӗ пулса ӗҫленӗ[1].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче (1941–1945) ҫарта хӗсметре пулнӑ[2]. Вӑрҫӑран таврӑнсан, 1945–1953 ҫулсенче, Чӑваш АССР Министрсен Канашӗ ҫумӗнчи ӑслӑлӑхпа тӗпчев институчӗн (халӗ Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ) истори тата этнографи секторӗн сотрудникӗ пулса ӗҫленӗ[1]; 1953–1960 ҫулсенче ҫак институтри ӑслӑлӑх библиотекин заведующийӗ пулнӑ[1].

1960 ҫулхи пушӑн 7-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ[3].

Ӑслӑлӑх ӗҫӗ

Н. Р. Романов — истори, этнографи, фольклор тата таврапӗлӳ енӗпе 50 ытла кӗнекепе брошюра авторӗ[1]. Чӑвашсен тӗн енӗпе вӑйлӑ тытӑнса тӑракан ӗненӗвӗсене, отходничество йӑлине, материаллӑ культурине тӗпченӗ[1]; археологи палӑкӗсен картитисене хатӗрленӗ[3]. 30 ҫула яхӑн «Ваттисен сӑмахӗсем, каларӑшсем, сутмалли юмахсем» пуххи валли материал пухнӑ[1]. Чӑвашсен халӑх сӑмахлӑхӗпе йӑли-йӗрки пирки алҫырусен пуххине хатӗрленӗ[1]. «Чуваши. Этнографическое исследование» (1956, 1970) икӗ пайран тӑракан монографин авторӗсенчен пӗри пулнӑ[3].

Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче Романов хатӗрленӗ документсем упранаҫҫӗ: кил-тӗрӗш ӳнер япалисен паспортизацийӗ валли ҫырнӑ анкета (1930) тата экспедици ӗҫӗ ҫинчен панӑ хаклав (1930)[4].

Тӗп кӑларӑмсем

  • «Киреметсем ҫинчен». — Шупашкар, 1958[1];
  • «Ваттисен сӑмахӗсем, каларӑшсем, сутмалли юмахсем» / Н. Р. Романов пухса хатӗрленӗ. — Шупашкар : Чӑваш АССР патшалӑх издательстви, 1960. — 360 с.[1];
  • «Уй-хир уявӗсемпе йӑлисем». — Шупашкар, 1966[1];
  • «Ваттисен сӑмахӗсем, каларӑшсем, сутмалли юмахсем» / [Н. Р. Романов пухса хатӗрленӗ; В. П. Станьял умсӑмахӗ]. — Шупашкар : Чӑваш кӗнеке издательстви, 2004. — 351 с.[1];
  • «Ваттисен сӑмахӗсем, каларӑшсем, сутмалли юмахсем = Чувашские пословицы, поговорки и загадки» / [Н. Р. Романов пухса хатӗрленӗ; В. П. Станьял умсӑмахӗ]. — 3-мӗш кӑларӑм. — Шупашкар : Чӑваш кӗнеке издательстви, 2012. — 350 с.[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Романов Никита Романович (фольклорист; 14.10.1905–07.03.1960). Чӑвашсен еткерлӗхӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Романов Никита Романович. Чӑваш патшалӑх художество музейӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Романов Никита Романович. Чӑваш энциклопедийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  4. ^ Экспонаты, связанные с персоной Романова Никиты Романовича. Чӑваш патшалӑх художество музейӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Матвеев, Г. Б. Романов Никита Романович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2009.

Категорисем