Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Садюков Николай Иванович

Николай Иванович Садюков (ҫур. 1940 ҫулхи кӑрлачӑн 3-мӗшӗ, Кавал, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — живописец, график, реставратор, музей ӗҫченӗ. Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (2001), Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1982)[1][2].

Пурнӑҫӗ

1940 ҫулхи кӑрлачӑн 3-мӗшӗнче Чӑваш АССР-ти Вӑрмар районӗнчи Кавал ялӗнче ҫуралнӑ[3]. Ӳкерме малтан Алексей Григорьев патӗнче (кайран вӑл ӳнер тӗпчевҫи пулса тӑнӑ) вӗреннӗ[3][1].

1955–1960 ҫулсенче Шупашкарти ӳнер училищинче И. Т. Григорьев, П. Г. Григорьев-Савушкин, Е. Е. Бургулов, М. Ф. Харитонов тата А. М. Спиридонова патӗнче пӗлӳ илнӗ[3].

«Чувашгражданпроект» институтӗнче чертёжник пулса ӗҫленӗ. 1966–1971 ҫулсенче Мускаври И. Э. Грабарь ячӗллӗ Пӗтӗм Раҫҫейри ӳнер ӑслӑлӑхӗпе реставраци центрӗнче стажировкӑра пулнӑ[2][4].

1961 ҫултанпа — ӑслӑлӑх ӗҫченӗ, кайран Чӑваш патшалӑх ӳнер галерейин тӗп управҫи пулнӑ. 1989 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа 2003 ҫулччен — Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗн (ЧПӲМ) директорӗ[3][2]. Вӑл директор пулнӑ тапхӑрта музей фончӗсем И. Е. Репин, И. К. Айвазовский, И. И. Левитан, В. И. Суриков, В. А. Серов, К. А. Коровин, А. И. Куинджи, П. Д. Корин тата ытти художниксен ӗҫӗсемпе пуянланнӑ[1].

2003 ҫултанпа 2021 ҫулччен — М. С. Спиридоновӑн мемориаллӑ хваттер-музейӗн пуҫлӑхӗ[2]. 2009 ҫулта хваттер-музей залӗсем тӑрӑх путеводитель-альбом, кайран М. С. Спиридонов хайлавӗсен пуххин каталогне хатӗрленӗ[3].

40 ытла публикаци авторӗ: буклетсем, куравсен каталогӗсем, ӳнер ыйтӑвӗсемпе ҫырнӑ статьясем, ҫавӑн пекех кӗнекесем кӑларнӑ. 2020 ҫулта унӑн чи лайӑх регион кӑларӑмӗсен конкурсӗн лауреачӗн ятне тивӗҫнӗ «И дивный видится узор… Роль чувашского орнамента в изобразительном искусстве» кӗнеки кун ҫутти курнӑ[3].

Ҫемйи

Ывӑлӗ — Андрей Николаевич Садюков, Шупашкарти 4-мӗш ача-пӑча ӳнер шкулӗн директорӗ, художник тата педагог[1]. Ачисемпе мӑнукӗсем те сӑнарлӑ ӳнерпе ӗҫлеҫҫӗ[1].

Пултарулӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

1983 ҫултанпа СССР Художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗ[2]. Республика, зона тата пӗтӗм Раҫҫейри куравсене хутшӑннӑ, ҫав шутра: «Раҫҫейӗн ҫамрӑк художникӗсем» (Мускав, 1967), РСФСР автономлӑ республикӑсенчи художниксен хайлавӗсен куравӗ (Мускав, 1971), Атӑлҫири ҫамрӑк художникӗсен хайлавӗсен зона куравӗ (Шупашкар, Хусан, Йошкар-Ола, 1973), «Мӑн Атӑл» зона куравӗ (Горький, 1974; Шупашкар, 1985; Хусан, 1990), «Тӑван ҫӗршыв тӑрӑх» пӗтӗм Раҫҫейри курав (Мускав, 1981)[4].

Графикӑпа живопиҫре ытларах пейзаж, натюрморт тата портрет жанрӗсенче ӗҫленӗ. Малтанхи ӗҫӗсем пейзаж жанрне кӗреҫҫӗ. Вӑл «Шупашкарти авалхи палӑксем» тата «Ҫӗнӗ Шупашкар» пейзажсен серисене тунӑ. Пурнӑҫӗн кайранхи тапхӑрӗнче «Манӑн республика», «Тӑван ялӑм — Кавал», «К. В. Ивановӑн тӑван енӗ — Слакпуҫ» циклсемпе серисене хайланӑ[3].

Харпӑр куравӗсем 1990 (50 ҫул тултарнӑ тата пултарулӑх ӗҫӗ-хӗлӗ 30 ҫул ҫитнӗ ятпа), 2020 (80 ҫул тултарнӑ ятпа) тата 2025 (85 ҫул тултарнӑ ятпа) ҫулсенче иртнӗ[3][1].

Н. И. Садюковӑн хайлавӗсем Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗн пуххинче упранаҫҫӗ.

Музейри тата пуххисене йӗркелессинчи ӗҫӗ-хӗлӗ

Н. И. Садюков — реставратор. Хӑйӗн ӗҫӗнче вӑл Чӑваш Енри сӑнарлӑ ӳнере пуҫарса яракансен — М. С. Спиридоновӑн, Н. В. Сверчковӑн, Ю. А. Зайцевӑн тата А. А. Кокелӗн пултарулӑхне сарассине тимлӗх уйӑрнӑ[5]. Музейӗн тӗп управҫи пулса ӗҫленӗ тапхӑрта А. А. Кокелӗн «Чей пӳртӗнче» («В чайной») диплом картинине Чӑваш Ене тавӑрма пулӑшнӑ[5].

Тӗп кӑларӑмӗсем

Кӗнекесемпе альбомсем

  • Чувашский государственный художественный музей. Комплект открыток. Вып. I. Изд-во «Советский художник». М., 1991 (пуҫламӑш статья, пухаканӗ).
  • Мемориальный музей-квартира М. С. Спиридонова. Буклет. Шупашкар, 2004.
  • Садюков Н. И. Приумножая коллекцию. Записки музейного работника. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 2011[2].
  • Садюков Н. И. Творящие прекрасное. Статьи, очерки о художниках. — Шупашкар, 2013. — 208 с.: ил.[5][2].
  • Садюков Н. И. И дивный видится узор… Роль чувашского орнамента в изобразительном искусстве. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 2020[3].

Суйласа илнӗ статьясем

  • «О чем поведала фотография» // Народная школа. 2004. № 4.
  • «Алексей Афанасьевич Кокель (к 125-летию со дня рождения)» // Народная школа. 2004. № 6.
  • «Душа, преданная красоте» (А. Г. Григорьев искусствовед ҫинчен) // Ялав. 2004. № 12 (чӑвашла).
  • «Волнующий образ» // Народная школа. 2004. № 4.
  • «Мир художника (М. С. Спиридонов сӑнарӗ сӑнарлӑ ӳнерте)» // ЛИК. 2005. № 3[2].
  • «Большая жизнь великого художника»[2].
  • «Тема космоса в собраниях Чувашского художественного музея»[2].
  • «Овеян ветром революции: (образ Михаила Сеспеля в изобразительном искусстве)»[2].

Тӗп ӳнер хайлавӗсем

  • «Хурӑнсем»
  • «Мускав» сери
  • «Шупашкарти авалхи палӑксем» сери
  • «Промтракторсен заводне туни» сери
  • «Тӑван ялӑм — Кавал» сери
  • «Юратнӑ ял» цикл
  • «Тӑван ен»
  • «Машинӑллӑ пейзаж»
  • «Кимӗсем»
  • «Ватӑ хӑвасем»
  • «Чӑваш шӑпӑрӗллӗ натюрморт»
  • «Ҫурхи мотив»
  • «Ирхи ҫуркунне»
  • «Ҫуркунне. Малтанхи ешӗллӗх»
  • «Ҫу уйӑхӗнчи кун»
  • «Шуршӑл. Ҫуркунне»
  • «Кӗрхи уй»
  • «Авӑн уйӑхӗ»
  • «Чантра ялӗн хӗрри»
  • «Хӗрлӗ ҫуртлӑ пейзаж»
  • «Атӑл тӑрринчи каҫ»
  • «Утӑ ҫулмалли вӑхӑт»
  • «Уява»
  • «Манӑн тӑван ҫӗршыв»
  • «Смена хыҫҫӑн»
  • «Кӗлетре» (1981)
  • «Ҫӗнӗ ҫурта кӗнӗ ятпа» (1985)
  • «Анне портречӗ»
  • «Тӗрӗҫӗсем»
  • «Хӗллехи каҫ»
  • «Ҫутӑсем ҫунса кайрӗҫ»
  • «Элпуҫӗнчи хӗл»
  • «Атӑл леш ен»
  • «Ҫуркунне»
  • «Малтанхи ирӗлчӗксем»
  • «Раштав»
  • «Кӗрхи ҫулсем»
  • «Ӑшӑ пуш уйӑхӗ»
  • «Ҫумӑр хыҫҫӑн»

[4][2].

Хисепӗсем

  • Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1982)[2]
  • Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (2001)[2]
  • Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп хучӗ (2015)[2]
  • Чӑваш Республикин Культура министерствин «Культурӑри ҫитӗнӳсемшӗн» кӑкӑр ҫине ҫакмалли палли (2025)[1]

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 В Чувашском художественном музее открылась выставка к 85-летию заслуженного работника культуры России Николая Садюкова. НТРК Чувашии (16 кӑрлачӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 Садюков, Николай Иванович (художник; 03.01.1940). Наследие Чувашии.рф. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Юбилейная выставка заслуженного работника культуры РФ Н.И. Садюкова «Родные мотивы». ЧГИГН (12 юпан 2020). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3 Мастеру живописи Николаю Садюкову — 70 лет. Cap.ru (31 раштавӑн 2009). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3 Летописец чувашских художников Н.И. Садюков. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Новикова Н. Журнал «Советский музей» № 6. 1990. С. 22.
  • Григорьев А. Г. «…И скромной красоты полна». — Чебоксары, 1990.
  • Викторов Ю. В. На полотнах — пейзажи Чувашии и Башкирии. — Чебоксары, 1995.
  • Чувашский государственный художественный музей. Биобиблиографический справочник сотрудников. 1939–2014. Сост. и ред. Г. Н. Иванов-Орков. Чебоксары, 2014. С. 47–48.
  • Николай Садюков. Живопись. Графика: [альбом / фото А. Н. Садюкова]. — Чебоксары, 2010. — 88 с.

Каҫӑсем

Категорисем